به گزارش خبرگزاری تسنیم از قزوین، در روزهایی که اخبار جنگ، صدای پدافند یا انفجار و فضای پرالتهاب جامعه میتواند ذهن و روان خانوادهها را درگیر کند، بیش از همه کودکان و نوجوانان در معرض اضطراب و نگرانی قرار میگیرند. در چنین شرایطی آگاهی والدین از شیوههای درست مواجهه با ترس و استرس فرزندان اهمیت زیادی دارد.
میر سبحانسادات، روانشناس و پژوهشگر حوزه کودک و نوجوان در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در قزوین با اشاره به تجربه روزهای بحرانی و شرایط جنگی، اظهار کرد: مهمترین اصل در شرایط بحرانی، حفظ آرامش والدین است، اگر پدر و مادر بتوانند خود را مدیریت کنند و واکنشهای هیجانی و غیرعادی نشان ندهند، کودکان نیز امنیت بیشتری احساس خواهند کرد.
وی افزود: در شرایط جنگی یا زمانی که اخبار نگرانکننده در جامعه منتشر میشود، بسیاری از خانوادهها ناخواسته روال طبیعی زندگی را مختل میکنند، در حالی که حفظ همان برنامههای عادی روزمره میتواند پیام مهمی به ذهن کودک منتقل کند؛ پیامی مبنی بر اینکه زندگی همچنان جریان دارد و او در امنیت است.
این روانشناس تشریح کرد: حتی در ماه مبارک رمضان یا در شرایطی که فضای جامعه متأثر از اتفاقات بزرگ است، خانوادهها باید تا حد امکان فعالیتهای روزمره خود را ادامه دهند؛ از انجام کارهای خانه گرفته تا دیدارهای خانوادگی یا برنامههای سادهای مانند دورهمیهای کوچک و قطع کامل فعالیتهای عادی و نشستن دائمی پای تلویزیون یا تلفن همراه، ذهن کودک را بیشتر در معرض اضطراب قرار میدهد.
وی همچنین بر مدیریت مصرف اخبار تأکید و عنوان کرد: یکی از خطاهای شناختی که در شرایط بحران رخ میدهد این است که افراد به صورت 24 ساعته در معرض اخبار قرار میگیرند. این مسئله باعث میشود ذهن انسان دائماً در حالت هشدار و خطر باقی بماند. بنابراین لازم است زمان مشخصی برای پیگیری اخبار در نظر گرفته شود و خانوادهها از منابع خبری موثق استفاده کنند.
میر سبحانسادات ادامه داد: والدین باید مراقب باشند کودکان و نوجوانان هر فیلم یا کلیپی را در فضای مجازی مشاهده نکنند، زیرا بسیاری از این تصاویر میتواند برای آنها بسیار ترسناک یا آسیبزا باشد و مدیریت زمان و نوع محتوای رسانهای، یکی از مهمترین اقدامات برای حفظ سلامت روان کودکان در چنین شرایطی است.
این پژوهشگر حوزه کودک بیان کرد: وقتی زندگی روزمره ادامه پیدا میکند و خانوادهها فعالیتهای عادی مانند بازی، گفتگو و انجام کارهای خانه را حفظ میکنند، ذهن کودک به این نتیجه میرسد که شرایط تحت کنترل است و خطر دائمی وجود ندارد.
تکنیکهای روانشناختی برای تخلیه نگرانی و مدیریت ترس
این روانشناس در ادامه به مجموعهای از تکنیکهای عملی برای کاهش اضطراب کودکان اشاره میکند که میتواند در خانه و توسط والدین اجرا شود.
وی بابیان اینکه یکی از این تکنیکها «جعبه نگرانی» است، تشریح کرد: خانوادهها میتوانند یک جعبه ساده، حتی یک جعبه کفش، آماده کنند و از کودکان بخواهند نگرانیها و ترسهای خود را روی کاغذ بنویسند یا بیان کنند و آن را درون جعبه قرار دهند، این کار به تخلیه هیجانی کودکان کمک میکند و باعث میشود احساسات خود را راحتتر بیان کنند. وقتی کودک بتواند نگرانی خود را بیان کند، بخش زیادی از اضطراب او کاهش پیدا میکند،گاهی همین که کودک بداند فرصت دارد درباره ترسهایش صحبت کند، احساس آرامش بیشتری خواهد داشت.
میر سبحانسادات همچنین به تفاوت میان «فکر» و «واقعیت» اشاره و عنوان کرد: بسیاری از ترسهایی که در ذهن کودکان شکل میگیرد، ناشی از افکاری است که لزوماً واقعیت ندارند. به عنوان مثال ممکن است کودکی تصور کند که امشب حتماً موشکی به خانه آنها اصابت خواهد کرد. در چنین شرایطی والدین باید به کودک توضیح دهند که این فقط یک فکر است و الزاماً واقعیت ندارد، این روش به کودکان کمک میکند میان افکار ذهنی و واقعیتهای بیرونی تفاوت قائل شوند و در نتیجه کمتر دچار اضطراب شوند.
وی ادامه داد: از دیگر تکنیکهایی که پیشنهاد میشود فعال نگه داشتن کودکان است نشستن طولانیمدت پای تلویزیون یا تلفن همراه باعث افزایش حس درماندگی در کودکان میشود. در مقابل فعالیتهای فیزیکی مانند بازی، دوچرخهسواری، فوتبال یا حتی بازیهای ساده در خانه میتواند به تخلیه استرس کمک کند.
این پژوهشگر افزود: استرس در بدن باقی میماند و یکی از بهترین راههای تخلیه آن، فعالیت بدنی است. حتی بازیهای سادهای مانند بالشبازی، طناببازی یا کشتی گرفتن با پدر و مادر میتواند به کاهش تنش کمک کند.
میر سبحانسادات همچنین پیشنهاد داد: خانوادهها هنگام افطار یا در جمعهای خانوادگی از کودکان بخواهند سه اتفاق خوب روز خود را بیان کنند و بابت آن شکرگزاری کنند. این تمرین ساده به ذهن کودک کمک میکند به جای تمرکز بر اتفاقات منفی، به نکات مثبت زندگی توجه کند.
وی در ادامه به اهمیت قصهگویی اشاره و تاکید کرد: داستانها میتوانند نقش مهمی در آرامش کودکان داشته باشند. برای کودکان کوچکتر میتوان قصه گفت و برای نوجوانان میتوان کتاب خواند یا خاطرات واقعی از دوران گذشته تعریف کرد، روایت خاطرات دوران دفاع مقدس یا داستانهایی از مقاومت و شجاعت انسانها میتواند به کودکان کمک کند تا شرایط فعلی را بهتر درک کنند و احساس امید بیشتری داشته باشند.
تکنیکهای فوری برای آرامسازی در لحظههای اضطراب
میر سبحانسادات در ادامه به تکنیکهایی اشاره میکند که در لحظههای اضطراب شدید یا هنگام شنیدن صدای انفجار و پدافند میتواند به آرام شدن کودکان کمک کند.یکی از مهمترین این روشها «تنفس جعبهای» است. در این تکنیک فرد چهار ثانیه دم میگیرد، چهار ثانیه نفس خود را نگه میدارد، چهار ثانیه بازدم انجام میدهد و دوباره چهار ثانیه مکث میکند. این نوع تنفس به تنظیم سیستم عصبی کمک میکند و باعث کاهش اضطراب میشود.
وی همچنین به تکنیک «دو دم و یک بازدم» اشاره و بیان کرد: در آن فرد دو بار نفس عمیق از بینی میکشد و سپس بازدم طولانی انجام میدهد. این روش باعث فعال شدن عصب واگ و کاهش استرس میشود.
این روانشناس به تکنیک «گراندینگ پنج چهار سه دو یک» نیز اشاره و تشریح کرد: این تکنیک به تمرکز ذهن در لحظه حال کمک میکند. در این روش فرد باید پنج چیزی که میبیند، چهار چیزی که لمس میکند، سه صدایی که میشنود، دو بویی که احساس میکند و یک مزهای که میچشد را نام ببرد. این تمرین ذهن را از افکار ترسناک جدا کرده و به لحظه حال بازمیگرداند.
وی همچنین استفاده از آب خنک را یکی دیگر از روشهای کاهش اضطراب دانست و بیان کرد:. نوشیدن یک لیوان آب خنک یا شستن صورت با آب سرد میتواند ضربان قلب را کاهش دهد و بدن را از حالت اضطراب خارج کند.
میر سبحانسادات به تکنیک «ریلکسیشن عضلانی» نیز اشاره و عنوان کرد: در این روش فرد باید عضلات بدن را چند ثانیه منقبض کرده و سپس رها کند. این کار به کاهش تنش جسمی و روانی کمک میکند.
وی ادامه داد: اگر کودکی دچار شوک یا لرزش عصبی شود، نباید به زور او را نگه داشت. بهتر است اجازه داده شود بدن کودک واکنش طبیعی خود را نشان دهد و در عین حال با دادن آب، خوراکی یا حتی آدامس به او کمک کرد تا آرام شود.
این پژوهشگر همچنین به نقش بازیهای ذهنی مانند پازل یا بازی تتریس اشاره کرد و گفت: این بازیها به دلیل درگیر کردن حافظه دیداری و فضایی میتوانند از شدت خاطرات استرسزا بکاهند.
این روانشناس با اشاره به اهمیت معنویت، ارتباطات اجتماعی و حمایت خانوادگی خاطرنشان کرد: ارتباط با اقوام، تماس با پدربزرگ و مادربزرگ، دورهمیهای خانوادگی، خواندن قرآن، دعا و ذکر میتواند احساس امنیت و امید را در کودکان تقویت کند، اگر خانوادهها بتوانند در کنار مدیریت هیجانات، معنای مثبتی از مقاومت و ایستادگی به کودکان منتقل کنند، بسیاری از ترسها تبدیل به تجربهای سازنده در رشد شخصیت آنها خواهد شد.
وی در پایان تأکید کرد : مهمترین نکته این است که کودکان بدانند تنها نیستند، خانواده در کنار آنهاست و حتی در سختترین شرایط نیز امید، همدلی و ایمان میتواند آرامشبخش زندگی باشد.
انتهای پیام/