به گزارش خبرگزاری تسنیم از نیمروز، در شمال استان سیستان و بلوچستان، جایی در پهنه خشک و کمباران سیستان، پروژهای در حال شکلگیری است که میتواند معادلات اقتصادی شرق کشور را تغییر دهد؛ معدن مس جانجا در شهرستان نیمروز، حالا دیگر تنها یک محدوده معدنی نیست، بلکه به یکی از مهمترین طرحهای صنعتی ایران در دهه پیشرو تبدیل شده است.
.
این معدن در محدودهای حدود 90 کیلومتر مربع گسترده شده و بر اساس اعلام رسمی مدیران پروژه، ذخیره قطعی آن بیش از 300 میلیون تن برآورد شده است؛ هرچند نتایج اکتشافات تکمیلی احتمال افزایش ذخیره تا بیش از یک میلیارد تن را نیز مطرح میکند. عیار متوسط کانسار حدود 0.26 درصد اعلام شده که با توجه به روند جهانی بهرهبرداری از ذخایر کمعیار، کاملاً اقتصادی ارزیابی میشود.
جانجا امروز نه فقط به دلیل حجم ذخایر، بلکه به سبب مدل سرمایهگذاری و ابعاد فنی پروژه، در زمره معادن کلاس جهانی ایران قرار گرفته است؛ معدنی که میتواند جایگاه سیستان را در نقشه معدنکاری کشور تثبیت کند.
این پروژه با سرمایهگذاری مشترک مجموعهای از بزرگترین بازیگران بخش معدن کشور شکل گرفته و شرکت توسعه معادن و صنایع مس جانجا مسئولیت راهبری آن را برعهده دارد؛ مدلی از همافزایی که در سالهای اخیر کمتر نمونهای مشابه آن دیده شده است.
مس جانجا ذخیرهای راهبردی در شرق ایران
بر اساس اعلام مدیرعامل هلدینگ سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات، تاکنون بیش از 195 کیلومتر مربع عملیات ژئوفیزیک و دهها هزار متر حفاری اکتشافی در این محدوده انجام شده و مدل سهبعدی کانسار نیز طراحی شده است. این دادهها نشان میدهد با یک ذخیره قابل اتکا و مستند روبهرو هستیم.
عیار 0.26 درصدی در نگاه نخست ممکن است در مقایسه با معادن قدیمیتر کشور پایینتر به نظر برسد، اما در شرایط فعلی صنعت مس جهان، بهرهبرداری از ذخایر کمعیار به یک روند غالب تبدیل شده است. بسیاری از معادن بزرگ دنیا امروز با عیارهای مشابه یا حتی پایینتر فعالیت میکنند.
علاوه بر ذخایر سولفیدی، بیش از 40 میلیون تن ذخیره اکسیدی نیز در این محدوده شناسایی شده که احداث کارخانه لیچینگ را به یک ضرورت فنی تبدیل کرده است. همین تنوع ماده معدنی، انعطاف عملیاتی پروژه را افزایش داده است. دو پیت معدنی طراحی شده و عملیات باطلهبرداری در مقیاس وسیع آغاز شده است؛ اقدامی که نشان میدهد پروژه از فاز مطالعاتی عبور کرده و وارد مرحله اجرایی جدی شده است.
کارخانه 130 هزار تنی؛ قلب صنعتی پروژه جانجا
برنامهریزی برای احداث کارخانه تغلیظ با ظرفیت تولید سالانه 130 هزار تن کنسانتره مس با عیار 26 درصد، ستون فقرات این طرح به شمار میرود. به گفته مدیران پروژه، طراحی پایه انجام شده و عملیات اجرایی کارخانه آغاز شده است.
قرارداد تأمین تجهیزات اصلی شامل سنگشکن ژیراتوری، آسیابهای SAG و Ball Mill و سلولهای فلوتاسیون با سازندگان خارجی منعقد شده و بخشی از تجهیزات خریداری شده است. این سطح از تجهیز، نشاندهنده نگاه صنعتی و بلندمدت به پروژه است.
در کنار واحد تغلیظ، احداث کارخانه لیچینگ برای فرآوری ذخایر اکسیدی نیز در دستور کار قرار دارد؛ کارخانهای که هدفگذاری تولید سالانه حدود 3 هزار تن کاتد مس را دنبال میکند. ساخت بزرگترین هیپ لیچینگ کشور با مساحت 600 هزار مترمربع در محدوده پروژه در حال اجراست و بخش قابل توجهی از عملیات خاکی آن انجام شده است.
پیشرفت فیزیکی و عملیات میدانی؛ پروژه در چه مرحلهای است؟
طبق اعلام رسمی مدیران، پیشرفت فیزیکی پروژه به بیش از 30 درصد رسیده است. تاکنون بیش از 20 میلیون تن عملیات معدنی شامل باطلهبرداری انجام شده و صدها هزار تن خاک اکسیدی برداشت شده است.
در حوزه حفاری، بیش از 120 هزار متر حفاری اکتشافی صورت گرفته و با انتخاب پیمانکار مرحله سوم، حفاریها بهصورت مستمر ادامه دارد. این اعداد، تصویری روشن از ابعاد میدانی پروژه ارائه میدهد.
عملیات اجرایی در بخش کارخانه شامل بتنریزی فونداسیون، نصب سازههای اصلی، اجرای سولهها، انبار مواد و تعمیرگاه در حال انجام است و سازه استوکپایل نیز در دست احداث قرار دارد. در بخش زیرساخت، مجوز دیماند 90 مگاوات برق اخذ شده و عملیات احداث پست 400 کیلوولت و پست اختصاصی 33/400 کیلوولت در حال پیگیری است.
تأمین آب، برق و زیرساخت؛ چالشها و راهحلها
پروژهای در این ابعاد بدون زیرساخت پایدار امکانپذیر نیست. برای تأمین آب صنعتی، مجوز تخصیص سالانه پنج میلیون مترمکعب پساب اخذ شده و مطالعات خط انتقال در حال نهایی شدن است؛ راهکاری که با هدف کاهش فشار بر منابع آبی منطقه انتخاب شده است.
در کنار آن، توسعه شبکه برق و ایجاد زیرساخت مخابراتی نیز بخشی از برنامه جامع توسعه پروژه بوده است؛ اقداماتی که فراتر از یک پروژه معدنی، به ارتقای زیرساختهای عمومی منطقه کمک میکند. با این حال، پروژه با چالشهایی نیز روبهرو بوده است؛ از تأمین ارز برای خرید تجهیزات خارجی در شرایط تحریم گرفته تا نوسانات نرخ ارز و مشکلات ثبت سفارش.
کمبود سوخت ماشینآلات، دشواری تأمین مواد ناریه و مسائل مربوط به تملک زمین زیرساختها نیز از جمله موانعی بوده که مدیران پروژه به آن اشاره کردهاند.
سرمایهگذاری 450 میلیون یورویی؛ چشمانداز بهرهبرداری 1406
بر اساس اعلام رسمی، مجموع سرمایهگذاری پیشبینیشده برای این طرح حدود 450 میلیون یورو است. نماینده مردم سیستان در مجلس نیز در گفتوگو با خبرنگار تسنیم تأکید کرد در صورت تأمین منظم منابع مالی، پروژه تا سال 1406 به بهرهبرداری خواهد رسید.
به گفته وی، پروژه تا زمان بهرهبرداری مصرفکننده منابع است و امکان انجام گسترده مسئولیت اجتماعی پیش از رسیدن به مرحله درآمدزایی محدود خواهد بود؛ موضوعی که از سوی مردم منطقه بارها مطرح شده است.
پیشبینی میشود با آغاز بهرهبرداری کامل، بین هزار تا هزار و 500 نفر اشتغال مستقیم ایجاد شود و اشتغال غیرمستقیم نیز از مرز پنج هزار نفر عبور کند. اکنون بیش از 800 نفر بهصورت مستقیم در پروژه مشغول به کار هستند؛ رقمی که برای منطقهای با نرخ بیکاری بالا، قابل توجه است.
نقش جانجا در بازار جهانی مس و گذار به اقتصاد سبز
مس در جهان امروز فلزی راهبردی است؛ فلزی که در صنایع انرژیهای تجدیدپذیر، خودروهای برقی، شبکههای انتقال برق و فناوریهای نوین نقشی اساسی دارد. با حرکت جهان به سمت سیاستهای کربن صفر، تقاضا برای مس روندی صعودی پیدا کرده است.
در چنین شرایطی، توسعه معادن جدید برای پاسخ به تقاضای آینده اجتنابناپذیر است. پروژه جانجا میتواند بخشی از ظرفیت تولید داخلی را تقویت کرده و وابستگی به واردات یا فشار بر معادن قدیمیتر کشور را کاهش دهد.
کنسانتره تولیدی با عیار مناسب، قابلیت صادراتی دارد و میتواند به تأمین منابع ارزی استان و کشور کمک کند؛ موضوعی که در اسناد اقتصادی پروژه نیز به آن اشاره شده است. همزمان، توسعه صنایع پاییندستی در اطراف معدن میتواند زمینهساز شکلگیری خوشههای صنعتی و جلوگیری از خامفروشی باشد.
توسعه منطقهای؛ از اشتغال تا مهاجرت معکوس
یکی از مهمترین پیامدهای پروژه جانجا، تأثیر آن بر توسعه منطقه سیستان است. ایجاد فرصتهای شغلی مستقیم و غیرمستقیم، رونق خدمات حملونقل، پیمانکاری و تأمین مصالح را به دنبال داشته است. مدیران پروژه از نشانههای مهاجرت معکوس به روستاهای اطراف معدن خبر دادهاند؛ پدیدهای که در مناطق کمتر برخوردار، یک دستاورد اجتماعی مهم محسوب میشود.
افزایش درآمد خانوارها، بهبود زیرساختها و رشد فعالیتهای اقتصادی محلی، میتواند به کاهش فقر و نابرابری در منطقه کمک کند. در صورت تحقق کامل اهداف پروژه، جانجا نهتنها یک معدن، بلکه پیشران توسعه صنعتی شرق کشور خواهد بود.
انتهای پیام/