به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، حجتالاسلام دکتر علیاصغر اسلامیتنها در نشست هماندیشی بررسی ابعاد تحولات اجتماعی معاصر، با تسلیت شهادت مدافعان امنیت، نگاهی متفاوت به چرایی وقوع بحرانهای اخیر ارائه داد. وی ضمن پذیرش تبیینهای رایج پیرامون «جنگ ترکیبی» و «فشارهای اقتصادی»، این پاسخها را واقعگرایانه اما تکراری دانست و بر ضرورت واکاوی پدیده از منظر سنتهای ارتباطی تأکید کرد.
دکتر اسلامیتنها با استناد به تشبیهی راهبردی، انقلاب اسلامی را به نمازی دو رکعتی تشبیه کرد که رکعت اول آن با قیام سال 57 آغاز شد و اکنون در آستانه «گام دوم»، نیازمند قیامی دوباره برای عبور از قعود و نشستن است. وی تصریح کرد: رنجها و تلخیهای امروز، شباهت عجیبی به دهه 60 دارد؛ گویا برای طی کردن مسیرِ منتهی به سلامِ ظهور، گذر از این گردنههای دشوار و مطالبات سخت، ضرورتی تاریخی است که باید در چارچوب مفهومی گام دوم تحلیل شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با بازخوانی سنت «رُتوریک» (خطابه و بیان مدنی) در تاریخ ارتباطات، تفاوت انسان مدنی و انسان جنگجو را در سلاح آنها دانست. وی تشریح کرد: در سنت آتنی، کلمه جایگزین شمشیر میشود تا عقلانیت بر جنگ غلبه کند. اما سوال اینجاست که چرا موقعیتهای اعتراضی ما، از وضعیت رتوریک خارج و به اغتشاش بدل میشود؟ پاسخ در «عدم تجهیز کنشگر به کلمات» است. وقتی کنشگر مجهز به واژگان عقلانی برای بهبود نظام اجتماعی نباشد، به خشونت اسپارتی پناه میبرد.
اسلامیتنها با نقد تقلیل مفهوم ارتباطات به «انتقال و فناوری»، وزارت ارتباطات حقیقی جامعه را نهادهای آموزشوپرورش و فرهنگ دانست. وی خاطرنشان کرد: ارتباطات در معنای اصیل خود یعنی «اشتراک معنا». اگر امروز با نسلی مواجهیم که زبانش بوی خشونت میدهد، یعنی نهادهای اشتراکگذار (مدرسه و خانواده) در فرایند تجهیز کلمه دچار نقصان شدهاند. کودک زبان را در خانواده باز میکند و در مدرسه زبان علم میآموزد؛ اگر این دو نهاد وظیفه خود را در قبال «تجهیز به کلمه» بهدرستی انجام ندهند، رسانه به تنهایی معجزه نخواهد کرد.
این استاد دانشگاه با خوانشی قرآنی، انسانها را به دو دسته «محکم» و «متشابه» تقسیم کرد. وی در تبیین این دیدگاه گفت: انسان محکم، برخوردار از «قول ثقیل» و «بیان» است؛ او سنگین و پربار است. در مقابل، انسان متشابه دو ویژگی دارد: «سبک بودن» (خفیف بودن) و «گنگ بودن» (ابهام). آنچه انسان را سنگین میکند، لباس و جسم نیست، بلکه کلمات عمیق و پرمعناست. اگر نوجوان ما امروز به خشونتی عجیب دست میزند، به این دلیل است که «تهی» و سبک شده است؛ ما نتوانستیم او را با کلمات سنگین، مستحکم کنیم.
دکتر اسلامیتنها در پایان، ضمن هشدار نسبت به «مرعوب شدن در برابر قدرت رسانه»، اولویت را به ارتباطات اجتماعی و نهاد خانواده داد. وی تصریح کرد: ما در نبرد با رسانههای بیگانه، خانواده و مدرسه را از پیش باخته فرض کردهایم، در حالی که خانواده در جامعه ما همچنان زنده و پویاست. نباید با آمارهای اعتکاف و امثال آن دچار خطای محاسباتی شویم و بقیه نوجوانان را رها کنیم. اولویت کار کنشگری پیش از رسانه، بازگشت به گفتگو در خانواده و بازنگری در نهاد آموزش است تا کنشگری که به صحنه میآید، به جای سنگ، «کلمه» در دست داشته باشد.
انتهایپیام/