به گزارش خبرگزاری تسنیم، رضا شجیع کارشناس ورزش کشور در مطلبی نوشت:
بر پایه گزارش «شاخص قدرت سیاسی ورزش (2021-2023)» میتوان نتیجه گرفت که ورزش جهانی صرفاً عرصه رقابت فنی میان ورزشکاران نیست، بلکه به شکلی فزاینده به میدانی برای اعمال نفوذ سیاسی و نهادی کشورها تبدیل شده است. این گزارش با هدف سنجش میزان نفوذ کشورها در ساختارهای تصمیمگیر ورزش بینالملل، جایگاه آنها را بر اساس حضور و نقشآفرینی نمایندگانشان در نهادهایی چون کمیته بینالمللی المپیک (IOC)، فدراسیونهای جهانی و اروپایی و هیئتهای اجرایی سازمانهای ورزشی ارزیابی میکند. در این چارچوب، قدرت هر کشور نه بر اساس تعداد مدالها، بلکه بر مبنای تعداد و اهمیت کرسیهایی که در این نهادها در اختیار دارد محاسبه میشود؛ بهگونهای که هر سمت وزن متفاوتی دارد و مثلاً عضویت در IOC ارزش سیاسی بالاتری نسبت به عضویت در یک فدراسیون کوچک دارد.
یافتههای گزارش نشان میدهد که توزیع قدرت سیاسی در ورزش جهانی بهشدت نابرابر و متمرکز است. ایالات متحده برای چندین دوره متوالی در رتبه نخست جهان قرار دارد و پس از آن کشورهایی مانند استرالیا، فرانسه، ایتالیا، بریتانیا، ژاپن و چین در جایگاههای بالای جدول دیده میشوند. این کشورها بیشترین نفوذ را در فرایندهای تصمیمگیری ورزش جهانی دارند و بهطور عملی در تعیین قواعد، جهتگیریها و حتی مسیر توسعه رشتههای ورزشی نقشآفرینی میکنند. ثبات نسبی این کشورها در رأس شاخص طی حدود یک دهه گذشته نشان میدهد که ساختار قدرت ورزشی جهانی بهنوعی به یک «باشگاه محدود» از کشورهای اثرگذار تبدیل شده است که ورود به آن نیازمند سرمایهگذاری بلندمدت نهادی و سیاسی است.
در عین حال، گزارش نشان میدهد که این ساختار کاملاً ایستا نیست و برخی کشورها توانستهاند جایگاه خود را ارتقا دهند. کانادا و کشورهای خاورمیانهای مانند قطر و امارات رشد قابل توجهی در نفوذ سیاسی ورزشی داشتهاند که بیانگر نقش راهبردهای فعال دیپلماسی ورزشی در تغییر توازن قدرت است. در مقابل، روسیه افت رتبه را تجربه کرده که نشان میدهد تحولات سیاسی و محدود شدن حضور در نهادهای بینالمللی میتواند به کاهش نفوذ ورزشی منجر شود. این روندها تأکید میکند که قدرت ورزشی جهانی نتیجه تصادف یا صرفاً عملکرد ورزشی نیست، بلکه حاصل کنش هدفمند کشورها در عرصه حکمرانی ورزش است.
در سطح قارهای، شاخص قدرت ورزشی اروپا نشان میدهد که فرانسه و ایتالیا در صدر قرار دارند و پس از آن آلمان، بریتانیا و اسپانیا دیده میشوند. تحلیل منطقهای نیز حاکی از آن است که غرب اروپا قویترین منطقه از نظر نفوذ سیاسی ورزشی محسوب میشود. این تمرکز منطقهای بیانگر آن است که شبکههای نهادی، سابقه تاریخی و پیوندهای سیاسی درون اروپا به بازتولید قدرت در حوزه ورزش کمک کرده و امکان حضور پررنگتر این کشورها را در نهادهای تصمیمگیر فراهم آورده است.
یکی از مهمترین نتایج گزارش، وجود رابطه معنادار میان نفوذ سیاسی ورزشی و عملکرد در المپیک است. دادهها نشان میدهد کشورهایی که قدرت سیاسی بیشتری در ورزش جهانی دارند، معمولاً مدالهای بیشتری نیز در المپیک کسب میکنند و حدود 72 درصد از میزبانان بازیهای المپیک از میان همین کشورهای قدرتمند ورزشی بودهاند. این همبستگی نشان میدهد که موفقیت ورزشی و نفوذ نهادی بهطور متقابل یکدیگر را تقویت میکنند؛ حضور در ساختارهای تصمیمگیری امکان دسترسی بهتر به منابع، میزبانیها و فرصتهای بینالمللی را فراهم میسازد و این امر به بهبود عملکرد ورزشی منجر میشود.
در کنار این الگوهای قدرت، گزارش به شکافهای ساختاری نیز اشاره دارد که از جمله مهمترین آنها نابرابری جنسیتی است. تنها حدود هفت درصد از رؤسای فدراسیونهای ورزشی زن هستند که نشان میدهد حکمرانی ورزش جهانی همچنان بهشدت مردمحور است. این وضعیت نهتنها یک مسئله عدالت جنسیتی، بلکه نشانهای از محدود بودن گردش نخبگان در سطوح عالی مدیریت ورزش است و میتواند به تداوم همان الگوهای بسته قدرت منجر شود.
در مجموع، پیام سیاستی این گزارش روشن است: قدرت در ورزش جهانی فقط به مدالها مربوط نیست، بلکه به نفوذ سیاسی در سازمانهای ورزشی بینالمللی وابسته است. کشورهایی که در پی تثبیت یا ارتقای جایگاه خود در نظام ورزش جهانی هستند، نمیتوانند صرفاً بر توسعه ورزش قهرمانی تمرکز کنند، بلکه باید به موازات آن، راهبردی فعال برای حضور در نهادهای تصمیمساز، معرفی مدیران و نمایندگان واجد صلاحیت، و تقویت شبکههای بینالمللی خود اتخاذ نمایند. از این منظر، ورزش بخشی از دیپلماسی نرم کشورها محسوب میشود و حکمرانی موفق در آن مستلزم پیوند میان سیاست ورزشی داخلی و سیاست خارجی است. این گزارش نشان میدهد که در جهان امروز، میدان اصلی رقابت ورزشی نه فقط در زمین مسابقه، بلکه در ساختارهای تصمیمگیری و مدیریت بینالمللی شکل میگیرد.
انتهای پیام/