به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم؛ جنگی که کابینه نتانیاهو از 7 اکتبر 2023 علیه نوار غزه آغاز کرد و سپس به چند جبهه دیگر از جمله کرانه باختری و لبنان نیز کشیده شد، تاکنون هزینه سنگینی برای اقتصاد این رژیم به همراه داشته است.
در این رابطه تاکنون برآوردها و ارزیابیهای مختلفی از این هزینه منتشر شده اما شاید بتوان رسمیترین و معتبرترین تخمین مخارج این نبرد را در گزارش اخیر ارتش اسرائیل مشاهده کرد. براساس این گزارش «هر روز نبرد تقریباً 280 میلیون شِکِل (90 میلیون دلار) برای اقتصاد این رژیم هزینه دارد. این اعداد نشاندهنده حجم عظیم منابعی است که از زمان شروع جنگ به سمت امنیت هدایت شدهاند. این مبلغ شامل هزینههای عملیاتی نیروهای زمینی، هوایی و دریایی، بسیج و عملیاتی کردن نیروی ذخیره، استفاده از سلاح و مهمات، فعالیتهای اطلاعاتی، لجستیک، نگهداری و مرمت داراییهای آسیبدیده در طول جنگ میشود.»
نکته دیگر در این گزارش، تأکید بر این مسئله است که هزینه اقتصادی جنگ همچنان با سرعت زیادی در حال افزایش است و دادههای جدید تصویری غیرمعمول از دامنه آن ارائه میدهند. طبق برآوردهای رسمی ارتش اسرائیل، کل هزینه امنیتی جنگ پس از گذشت 27 ماه از آغازش، تقریباً 222 میلیارد شِکِل (حدود 71 میلیارد دلار) تخمین زده میشود.[1]
در همین رابطه، چند روز قبل نشریه صهیونیستی «هاآرتص» نیز در گزارشی، ارزیابی دیگری از مخارج این نبرد منتشر و اعلام کرد هزینه این جنگ 350 میلیارد شِکِل (حدود 113 میلیارد دلار) تخمین زده میشود؛ یعنی 70 میلیارد شکل بیشتر از گزارش رسمی ارتش!
نکته دیگر در گزارش هاآرتص تأکید بر «عدم مدیریت درست منابع نظامی» است که از سوی کابینه و فرماندهان بخشهای مختلف ارتش صورت میگیرد؛ براین اساس از دید روزنامه هاآرتص علت مبالغ سنگینی که از هفت اکتبر 2023 برای بخش نظامی خرج شده، ناتوانی در مدیریت منابع بوده است که هزینه این مدیریت غلط را اسرائیلیها با تورم و کاهش دریافت خدمات رفاهی، اجتماعی و بهداشتی پرداخت کردهاند.
مسئله دیگری که هاآرتص به آن اشاره دارد این است که رویکرد نتانیاهو برای افزایش چشمگیر بودجه نظامی که برای سال 2026 مبلغ 112 میلیارد شِکِل(حدود 36 میلیارد دلار) در نظر گرفته، در کنار فقدان یک قانون مؤثر خدمت سربازی که شامل یهودیان حریدی نیز شود، میتواند در یک دهه آینده 600 میلیارد شِکِل (194 میلیارد دلار) برای خزانه دولت هزینه داشته باشد.[2]
بررسیها و تحلیل کارشناسان نشان میدهد در حال حاضر نگرانیهای امنیتی فوری مرزی، این رژیم را تهدید نمیکند اما این مسئله روی درخواست مقامات ارتش اسرائیل برای بودجه بیشتر و همچنین حمایت نتانیاهو از مطالبات آنها اثری ندارد. براین اساس میتوان گفت برخلاف منطق علم سیاست بینالملل که در آن تأکید شده ابزار نظامی و جنگ در خدمت دیپلماسی و سیاست است، در اسرائیل این گزاره برعکس است.
نتانیاهو بنا دارد اهدافش را از طریق جنگ پیش ببرد و هیچ گزینهای جز نظامیگری در ذهن ندارد. برای مثال زمانی که کشورهای مختلف منطقه تلاش داشتند وی را متقاعد سازند درگیری در نوار غزه را خاتمه دهد و وارد رایزنیهای دیپلماتیک شود، نتانیاهو بدون ورود به این مباحث سناریوهای پیشروی در نوار غزه و حتی ایده اسکان دوباره یهودیها در بخشهایی از این باریکه را در دستور کار داشت؛ تا روزی هم که تحت فشار ترامپ، به آتشبس تن داد، نتانیاهو از هرگونه بحث در خصوص «روز بعد» خودداری کرد.
از دید وی و کابینهاش فقط جنگ میتواند واقعیات روی زمین را تغییر دهد و لذا در جامعه اسرائیل این مطلب مطرح است که مانند سال 2025، اگر در سال جدید نیز ارتش مدتی بعد درخواست مبالغ اضافی کند، نتانیاهو آن را خواهد پذیرفت. منابع تأمین این بودجه اضافه هم کاهش بودجه توسعه مناطق عربنشین، کم شدن از بودجه وزارتخانههای حوزه آموزش و بهداشت و حتی افزایش مالیاتها خواهد بود.
در نتیجه این رویکرد نتانیاهو، موضوع هزینههای نجومی جنگ برای اقتصاد همواره در صدر اخبار رسانههای این رژیم است. اما آیا اعداد مذکور گویای تمام مخارج و خسارات این درگیری نظامی است؟ بعید است چنین باشد. هنوز خرابیهای مناطق شمالی در نزدیکی مرز لبنان ترمیم نشده است. صنعت توریسم در این منطقه رسماً فروپاشیده و بسیاری از 63 هزار آواره سکونتگاههای مرزهای شمالی به ویژه منطقه الجلیل کماکان دور از خانههایشان زندگی میکنند، چون شرایط بازگشت فراهم نشده است.
حوزه صنایع ساختوساز که پس از شروع جنگ و خروج کارگران خارجی و عدم صدور مجوز برای کارگران فلسطینی دچار رکود شد، همچنان در شرایط نامناسبی بسر میبرد. افزایش مهاجرت معکوس در سال 2025، خروج نیروی متخصص به ویژه نسل جوان و اثر منفی ناامنی بر صنعت گردشگری در کل اسرائیل از دیگر هزینههای این نبرد است. بنابراین دادههای ارتش اسرائیل و یا هاآرتص در خصوص هزینههای جنگ بدون لحاظ کردن این آسیبهاست و بیشتر دربرگیرنده مخارج تهیه و تولید تجهیزات نظامی و به خدمت گرفتن نظامیان ذخیره است.
پانوشت:
[1] . https://www.jdn.co.il/news/2563890/
[2] . https://www.haaretz.co.il/opinions/2026-01-31/ty-article-opinion/.premium/0000019c-14b2-d35c-a99e-14f6019f0000
انتهای پیام/