به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، سوریه این روزها یک بار دیگر دوران پرتنشی را سپری می کند و ترکیه نیز تلاش می کند از نزدیک، بر روند تحولات این کشور، تاثیرگذار باشد.
اما شواهد نشان می دهد، احمد الشرع رئیس جمهور دولت موقت سوریه و اعضای تیم او، آن قدر که دغدغه تامین رضایت آمریکا را دارند، به دنبال تبعیت از خواسته های آنکارا نیستند. به ویژه درباره پرونده کردها و گروه شبه نظامی موسوم به «قسد» که مقامات ترکیه خواهان سرکوب کامل آنها است و مقامات آمریکایی در این مورد، رویکرد متفاوتی دارند.
از دیگر سو، علاوه بر آمریکا و ترکیه، رژیم صهیونیستی نیز با پرونده سوریه درگیر است. ولی مساله اینجاست که رژیم اسرائیل، نتایج گفتگوهای خود با مقامات دمشق را علنی نکرده و اهداف خود را در پشت پرده پیگیری می کند.
طاها آک یول از تحلیلگران مشهور ترکیه می گوید: «تام باراک فرستاده ویژه ترامپ، در امضای توافق بین الشرع و قسد، نقش مهمی داشت. او در سخنان خود، بارها به این اشاره کرد که آمریکا به دنبال سوریه واحد و حفظ یکپارچگی این کشور است. اما پیداست که در مورد نحوه کنترل حسکه و کوبانی، اختلافاتی به وجود آمده و توافق اخیر، عملاً در خطر است. پیداست که ترکیه نیز برای حل این مشکل در تلاش است».
آک یول به این موضوع اشاره کرده که عشایر عرب در شمال سوریه، غالباً به تندی علیه «قسد» موضع گیری کرده اند. چنین چیزی به این معنی است که تلاش های ترکیه در چند سال اخیر، برای سازماندهی عشایر عرب و ترکمان شمال سوریه به منظور تقابل آنها با نهادهای اقماری پ.ک.ک، همچنان ادامه دارد. کوبانی درباره دیگر ابعاد اقدامات دیپلماتیک احمد الشرع می گوید: «الشرع در چند جبهه سیاست خارجی در حال فعالیت است. هدف دیپلماتیک او، این است که هم آمریکا و هم اسرائیل، در تمام موضع گیری ها و اقدامات خود، به نفع سوریه عمل کنند. به همین خاطر، الشرع تعهد داده که اولاً به اسرائیل لطمه نزند و دوم این که راه برای تاثیر ایران بر سوریه مسدود شود. کما این که مواضع الشرع و تیم او در خصوص توافق سویدا نیز، به خوبی نشان دهنده همین اهداف است. ترامپ نیز بعدها در دیدار با بنیامین نتانیاهو خواستار آن شد که اسرائیل تعامل خوبی با سوریه داشته باشد».
با آن که ترکیه تلاش کرده تا خود را به عنوان قدرت تعیین کننده در معادلات سیاسی سوریه نشان دهد، اما تا اینجای کار، آن چه در عمل مشاهده شده، حاکی از این است که بازی دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا و فرستاده ویژه او یعنی تام باراک در پرونده سوریه، مبتنی بر یک سیاست ساده روانشناسی سیاسی است.
شاید بخش مهمی از ابعاد این بازی واشنگتن را بتوان به این شکل توصیف کرد: تاکید مکرر مقامات کاخ سفید بر اهمیت نقش منطقه ای و فرامنطقه ای رجب طیب اردوغان به عنوان یک رهبر مهم و موثر، اما طراحی سیاست های سوریه بدون مشورت با ترکیه و تلاش برای نظم و چیدمانی که صرفاً مبتنی بر حفظ امنیت و منافع رژیم صهیونیستی است.
غفلت ترکیه از بازی نتانیاهو
طی یک سال گذشته، دولت جدید سوریه به عنوان یک ساختار سیاسی تحت الحمایه آنکارا، در برابر مداخله جویی ها و اقدامات اشغالگرانه رژیم اسرائیل، همواره موضعی از سر انفعال گرفته است.
ترکیه نیز در این میان، در عرصه داخل، در مقام مخالفت با رژیم اسرائیل برآمده اما در مواضع خارجی، عملاً در برابر اسرائیل سکوت کرده است. شاید به این دلیل که سرویس اطلاعاتی میت ترکیه امیدوار بود که در جریان مذاکرات بین سوریه و رژیم صهیونیستی، هر چه زودتر نشانه هایی از ثبات و امنیت در جولان و خروج کامل صهیونیست ها پدید آید.
اما میانجیگری تام باراک نماینده ویژه ترامپ در پرونده سوریه و در بین دو گروه مذاکره کننده سوری و صهیونیستی، عملاً انطباقی با انتظارات ترکیه نداشت. چرا که در مذاکرات پاریس، حتی به این اشاره شده که سوریه، برای همکاری تجاری با اسرائیل نیز، آمادگی کامل دارد.
در نتیجه می توان گفت: ترکیه با نگاهی عملگرایانه و خوشبینانه، امیدوار است که اسرائیل برای ساختار سیاسی جدید سوریه، دردسرساز نشود و حتی به آن کمک کند.
ولی از دیگر سو، رسانه ها و اندیشکده های صهیونیستی، بارها به این موضوع اشاره کرده اند که تل آویو، این را نمی پذیرد که ارتش و نهادهای دفاعی سوریه جدید، سلاح استراتژیک در اختیار داشته باشند.
یکی از مقامات دفاعی رژیم اسرائیل چندی پیش به روزنامه عبری معاریو اطلاع داده که ارتش تحت امر نتانیاهو، از جبل الشیخ سوریه عقب نشینی نخواهد کرد و از این گذشته، مخالف هر نوع طرح و برنامه برای استقرار نیروهای روسی در جنوب سوریه است. همه اینها در حالی است که نیروهای اشغالگر بین الصمدانیه و خان ارنبه در استان قنیطره حضور دارند و دمشق و آنکارا هیچگاه با این اقدامات، به شکل جدی و قاطعانه، مقابله نکرده اند.
یکی دیگر از گرفتاری های استراتژیک ترکیه درباره سوریه، این است که رژیم صهیونیستی، با ارسال محموله های تسلیحاتی از ترکیه و روسیه به سوریه مخالفت کرده و تا اینجای کار، ترکیه نیز ترجیح داده بحث بر سر این موضوع را در پشت پرده دیپلماسی نگه دارد.
این مساله از آن جهت اهمیت دارد که تیم اردوغان امیدوار بود تا با فروش بخش مهمی از تسلیحات، ادوات و مهمات مورد نیاز ارتش جدید سوریه، عملاً دمشق را زیر بار بدهی سنگین خارجی ببرد و با استفاده از این اهرم، اکتشاف و استخراج نفت و گاز سوریه را با همراهی جمهوری آذربایجان به طور کامل در اختیار بگیرد.
در پایان باید گفت: حزب عدالت و توسعه در یک سال گذشته، با یک تبلیغات رسانه ای گسترده، تغییرات سوریه را همچون پیروزی و دستاورد بزرگی برای سیاست خارجی دولت اردوغان توصیف کرده است. اما نگاهی اجمالی به وضعیت کنونی سوریه و شرایط ارض واقع، نشان دهنده این است که سوریه حالا عملاً در یک محدودیت و انفعال استراتژیک قرار گرفته و شراکت و همراهی موذیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی، به مراتب بیشتر از خواسته ها و برنامه های ترکیه، بر سوریه تاثیر می گذارد.
انتهای پیام/