گروه فرهنگی خبرگزاری تسنیم: در بررسی جایگاه حضرت زینب کبری (س)، ارجحترین سند معنوی و اعتبارمند، روایتی است که از حضرت محمد (ص) نقل شده است. علامه مجلسی در کتاب بحارالأنوار به این حدیث عالیالمرتبه اشاره میکند: پیامبر اکرم (ص) در حالی که اشک از چشمان مبارکش سرازیر بود، فرمودند: «هر کسی بر زینب (س) و بر مصائبی که بر او وارد شده گریه کند، پاداشش همانقدر است که کسی دارد که بر دو برادرش، امام حسن (ع) و امام حسین (ع)، بگرید.» این سخن، تنها یک تشابه در اجر نیست، بلکه گواهی بر عظمت مصیبت و عظمت شخصیت اوست.
این روایت با وجود سادگی ظاهری، دارای ابعاد عمیقی از جایگاه روحانی و تاریخی حضرت زینب (س) است. پیامبر (ص) که به اهل بیتش بیش از هر کس دیگری عشق میورزید، با چنین سخنی، حضرت زینب (س) را در ردهای قرار میدهد که ادراک آن نیازمند شناخت دقیق از نظام ولایت و مقامات معنوی اهل بیت (ع) است. گریه بر مصائب او تأییدی بر عظمت نقشآفرینی او در حفظ دین پس از واقعه کربلاست.
این شباهت در پاداش گریه، در واقع بازتابی از همان همخوانی در مأموریت و مسیر معنوی است. حضرت زینب (س) نه تنها شاهد بلکه نیزهدار حقیقت واقعه عاشورا بود و صدای بلند واقفیت پس از کربلا شد.
به همین دلیل گریه بر او به نوعی گریه بر حقیقت دین، بر استکبار و ظلم و بر حفظ و عرضه دین محمد (ص) پس از شهادت امام حسین (ع) محسوب میشود.
بنابراین، این حدیث مبارک نه تنها ارج نهادنی به زینب (س) است، بلکه نشاندهنده آن است که جایگاه او در نظام ولایت، دارای ابعادی فراتر از یک هویت تاریخی یا فردی است؛ او نماد استقامت، حکمت و شجاعت در زمانی بود که دین در آستانهی فراموشی قرار داشت.
تنها شخصیتی که هفت معصوم را از نزدیک دید
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد حضرت زینب کبری (س) این است که تنها فردی است که در طول زندگی، هفت تن از ائمه معصومین (ع) را از نزدیک دیده و با آنان زیسته است. این ویژگی، نشاندهنده آن است که او در محضر نابترین وجودهای معنوی تاریخ بشریت، شاگردی کرده و از چشمههای بیکران حکمت و عصمت بهرهمند شده است.
او از نازنین بودن وجود پاک پیامبر اکرم (ص) تا شکوه رهبری معنوی امیرالمؤمنین (ع)، از محضر مادرش، حضرت فاطمه زهرا (س) تا همراهی با برادرانش، حضرت امام حسن (ع) و امام حسین (ع)، و سپس دیدار و زیستن با امام سجاد (ع) پس از فاجعه کربلا، و حتی مشاهده دوران کودکی امام باقر (ع) را داشته است. این پیوندهای معنوی عمیق، او را به موجودی کامل و جامع از حکمت، شجاعت و تسلیمپذیری تبدیل کرده است.
چنین زمینهای، امکانپذیر نبود مگر برای کسی که از سوی خداوند متعال برای نقشی ویژه در تاریخ اسلام مقدر شده بود. حضور در این همه محضر معصوم، نه تنها دانش او را افزایش داد، بلکه روحیهاش را در آزمونهای سختتر، مقاومتر ساخت. او در هر مرحله از زندگی، نمودی از مکتب اهل بیت (ع) را در وجود خود مجسم کرد.
در واقع حضرت زینب (س) بهخوبی این حقیقت را درک کرده بود که پیام اهل بیت (ع) تنها با شمشیر دفاع نمیشود، بلکه با زبان، با حکمت و با اشک و صبر نیز دفاع میشود. این درک عمیق، حاصل تربیت در محضر هفت معصوم است؛ امری که در هیچ شخصیت دیگری به این شکل و گستردگی دیده نشده است.
ریشههای شخصیت معنوی زینب (س)
حضور حضرت زینب (س) در دامان حضرت زهرا (س) و امام علی (ع) یکی از مهمترین عوامل شکلگیری شخصیت الهی و مبارزهجویانه اوست. مادرش، که خود بزرگترین الگوی زن مسلمان در جهان بود، نه تنها در تعلیم و تربیت فرزندان، بلکه در مقاومت در برابر ظلم و حفظ حقیقت دین، نقش بیبدیلی ایفا کرد. حضرت زینب (س) از همان کودکی، شاهد این شکوه معنوی و استقامت بینظیر بود.
حضرت فاطمه (س) در شرایطی سخت و پرتنش، دین را با وجود تمام توطئهها و فشارها، زنده نگه داشت. حضرت زینب (س)، این روحیه را نه تنها از پدر و مادرش آموخت، بلکه آن را در سختترین شرایط پس از عاشورا به نمایش گذاشت. همانطور که حضرت فاطمه (س) پس از رحلت پیامبر (ص) بر ستمها فریاد زد، حضرت زینب (س) نیز در کوفه و شام، صدای حق را از دل ظلم بلند کرد.
این تربیت خانوادگی و معنوی باعث شد که حرت زینب (س) نه تنها بتواند در بحرانها نقش یک مادر و خواهر را به خوبی ایفا کند، بلکه به عنوان یک رهبر فکری و روحانی، امت را از گمراهی نجات دهد.
شاید به همین دلیل است که در برخی منابع، او را «عقیله بنی هاشم» لقب دادهاند. لقبی که بازتابی از عقل، حکمت و جایگاه اجتماعی و معنویاش است.
بنابراین جایگاه حضرت زینب (س) در بین اهل بیت (ع) صرفاً به خاطر خویشاوندی با ایشان نیست، بلکه ناشی از این است که خودش در محضر معصومین، بهویژه در دامان امام علی (ع) و حضرت زهرا (س)، شخصیتی جامع و کامل شد که در تاریخ اسلام بهعنوان سنگری استوار در برابر فراموشی و انحراف، همواره زنده و مؤثر خواهد ماند.
انتهای پیام/