حمید ترکمان، رئیس اوقاف و امور خیریه شهرستان همدان، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در همدان، ضمن تشریح نحوه هزینه‌کرد درآمد موقوفات با نیت عزاداری امام حسین(ع)، اظهار کرد: برخلاف برخی آمارهای منتشرشده، 95 درصد موقوفات همدان با نیت عزاداری امام حسین(ع) نیست‌، اما پس از موقوفه بهاالملک که بزرگ‌ترین موقوفه درمانی استان همدان به شمار می‌رود، موقوفات مرتبط با روضه‌خوانی، امام حسین(ع) و ایام محرم و صفر بیشترین سهم را دارند.

وی درباره نحوه هزینه‌کرد موقوفات در ایام محرم و صفر با اشاره به اینکه هیئت‌ها درخواست‌های خود را به اوقاف ارائه می‌کنند و این اداره نیز در چارچوب نیت واقفان از آنها حمایت می‌کند، افزود: سال گذشته با توجه به پایین‌تر بودن قیمت‌ها، به هر هیئت بین 10 تا 50 کیلوگرم برنج اختصاص یافت و در صورت وجود سایر اقلام یا منابع مالی نیز متناسب با نیت موقوفات از هیئت‌ها حمایت شد.

رئیس اوقاف و امور خیریه شهرستان همدان با بیان اینکه اقلام توزیعی امسال تغییر کرد، گفت: امسال به دلیل افزایش قیمت برنج و محدودیت درآمد موقوفات، امکان تهیه برنج فراهم نشد و به جای آن شکر در اختیار هیئت‌ها قرار گرفت. بسته‌های شکر تهیه و بر اساس درخواست هیئت‌ها، مقادیر 30، 40 و 50 کیلوگرمی توزیع شد.

حمایت از هیئت‌ها بر اساس درخواست و ظرفیت موقوفات

ترکمان درباره علت حمایت از هیئت‌ها بر اساس درخواست آن‌ها، بیان کرد: تعداد هیئت‌ها بسیار زیاد است و امکان حمایت از همه هیئت‌ها به صورت یکسان وجود ندارد؛ بنابراین درخواست‌های هیئت‌ها جمع‌آوری و متناسب با میزان اقلام تهیه‌شده، سهم هر هیئت تعیین می‌شود و به طور مثال اگر 10 تن شکر تهیه شود، هیئت‌هایی که فعالیت مستمر دارند و درخواست خود را ارائه می‌کنند، در زمان توزیع مورد بررسی قرار می‌گیرند و میزان سهم هر یک بر اساس امکانات موجود مشخص می‌شود.

وی با تأکید بر اجرای دقیق نیت واقفان در طول سال تصریح کرد: هزینه‌کرد درآمد موقوفات باید منطبق با نیت واقف و قیود درج‌شده در وقف‌نامه باشد. واقفان معمولاً در وقف‌نامه‌های خود قید زمانی، مکانی یا هر دو را تعیین می‌کنند و در صورت نبود این قیود، اختیار بیشتری برای اجرای نیت وقف وجود دارد.

رئیس اوقاف و امور خیریه شهرستان همدان، با ذکر مثالی در این زمینه اظهار کرد: اگر واقفی نیت خود را زیارت امام رضا(ع) تعیین کرده باشد، اوقاف بر اساس شرایط و میزان درآمد موقوفه، موضوع زیارت مشهد یا اعزام زائر اولی را دنبال می‌کند. ممکن است درآمد موقوفه در برخی سال‌ها به اندازه‌ای نباشد که امکان اعزام سالانه بیشتر از یک یا دو خانواده فراهم شود، اما اصل فعالیت همچنان منطبق با نیت واقف و قیود زمانی و مکانی وقف دنبال خواهد شد.

سه اولویت جدید اوقاف برای وقف؛ از فناوری و اشتغال تا ازدواج جوانان

ترکمان درباره نیازهای جدید جامعه در حوزه وقف با اشاره به اینکه یکی از حوزه‌های مورد تاکید سازمان اوقاف، فناوری‌های نوین است که نیاز است واقفان در این حوزه نیز وقف داشته باشند، افزود: حوزه دیگر، حمایت از جوانان و زوج‌های جوان است. در زمینه علم و فناوری، اشتغال جوانان، ازدواج و تأمین جهیزیه زوج‌های جوان در همدان با کمبود موقوفات مواجه هستیم و توسعه وقف در این حوزه‌ها ضروری است.

وی با اشاره به وضعیت وقف در حوزه قرآن در همدان گفت: در حوزه وقف قرآنی نیز با کمبود موقوفات مواجه هستیم تا جایی که در برگزاری مسابقات قرآنی، تأمین هزینه داوران و جوایز برگزیدگان گاهی سه تا چهار ماه زمان می‌برد. امیدواریم واقفان برای ایجاد موقوفات جدید در حوزه قرآن و حمایت از فعالیت‌های قرآنی ترغیب شوند.

رییس اوقاف و امور خیریه شهرستان همدان، درباره ضرورت فرهنگ‌سازی برای وقف‌های جدید و جلوگیری از ایجاد موقوفاتی که ممکن است با نیازهای جامعه تناسب نداشته باشند، تأکید کرد: در حوزه تبیین و ترویج فرهنگ وقف، نشست‌های تخصصی برگزار می‌کنیم و نشست‌های عمومی نیز در مناسبت‌های مختلف، به‌ویژه هفته وقف، دنبال می‌شود.

ترکمان بیان کرد: از ظرفیت نماز جمعه، رسانه‌ها و صداوسیما نیز برای تبیین فرهنگ وقف استفاده می‌شود و در طول سال نشست‌هایی با خبرنگاران برگزار می‌کنیم تا نیازهای روز جامعه در حوزه وقف برای مردم تشریح شود.

وی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در توسعه فرهنگ وقف عنوان کرد: خبرنگاران می‌توانند در تبیین پایه‌ای فرهنگ وقف و معرفی نیازهای جدید این حوزه نقش مؤثری داشته باشند. هر موقوفه‌ای که با نیت صحیح و متناسب با نیازهای جامعه ایجاد شود، منافع آن در نهایت به جامعه بازمی‌گردد.

تأکید اوقاف بر ثبت رسمی موقوفات برای جلوگیری از تضییع حقوق واقفان

رییس اوقاف و امور خیریه شهرستان همدان با اشاره به ضرورت ثبت رسمی موقوفات تأکید کرد: در سال‌های اخیر افرادی املاک خود را برای آموزش و پرورش، کمیته امداد، بهزیستی و سایر امور عام‌المنفعه وقف کرده‌اند که این اقدامی ارزشمند است، اما در مواردی که موضوع وقف ملک است، ضروری است وقف در اداره اوقاف نیز به صورت رسمی ثبت شود.

ترکمان تصریح کرد: پس از ثبت وقف در اوقاف، اطلاعات آن به سازمان ثبت اسناد ارسال و برای پلاک ثبتی مربوطه شناسه ملی صادر می‌شود. این اقدام موجب می‌شود ملک برای همیشه در سوابق ثبتی کشور به عنوان موقوفه شناخته شود و امکان تعرض یا نقل و انتقال غیرقانونی آن به حداقل برسد.

وی اظهار کرد: در صورت تلاش برای فروش ملک وقفی، سامانه ثبت اسناد با درج پلاک ثبتی، وقفی بودن ملک را مشخص می‌کند. بنابراین حتی اگر فردی بخواهد ملکی را که در همدان وقف شده است در شهر دیگری مانند زاهدان معامله کند، وضعیت وقفی آن در فرآیند ثبتی مشخص خواهد شد.

رییس اوقاف و امور خیریه شهرستان همدان با تأکید بر اینکه اوقاف مالک املاک وقفی نیست، افزود: ضروری است این موضوع از طریق رسانه‌ها برای مردم تبیین شود تا تصور نکنند با واگذاری ملک به اوقاف، مالکیت آن به این اداره منتقل می‌شود. اوقاف در این فرآیند صرفاً نقش نظارتی و مدیریتی دارد و تنها در صورتی که واقف، اداره اوقاف را به عنوان متولی تعیین کرده باشد، این اداره مسئولیت اداره موقوفه را بر عهده خواهد داشت.

ترکمان با اشاره به اینکه هیچ ملک وقفی نباید به نام اداره اوقاف سند بخورد و در صورت صدور چنین سندی، موضوع تخلف محسوب می‌شود و باید برای اصلاح آن اقدام شود، گفت: ملک وقفی به نام واقف ثبت می‌شود و شناسه ملی مربوط به موقوفه نیز برای حفظ و صیانت از آن اختصاص می‌یابد. این روند موجب تثبیت جایگاه حقوقی وقف و جلوگیری از تضییع حقوق موقوفات می‌شود.

وی در خصوص برخی موارد عدم ثبت رسمی موقوفات بیان کرد: مواردی وجود داشته که فردی ملکی را برای یک اداره، سازمان یا نهاد وقف کرده، اما به دلیل ثبت‌نشدن وقف‌نامه، آن نهاد پس از مدتی ملک را بلااستفاده دانسته و اقدام به فروش آن کرده است. در چنین شرایطی، هرچند ممکن است نیت واقف در مقطعی محقق شده باشد، اما استمرار آن نیت و حفظ کاربری ملک وقفی اهمیت اساسی دارد.

رییس اوقاف و امور خیریه شهرستان همدان عنوان کرد: ملکی که با نیت مدرسه، مسجد یا حسینیه وقف شده است باید در همان مسیر مورد استفاده قرار گیرد و ثبت رسمی وقف می‌تواند از تغییر کاربری یا فروش آن جلوگیری کند.

نیمی از رقبه‌های همدان سرقفلی است

ترکمان با اشاره به ضرورت آگاهی عمومی نسبت به قوانین وقف تأکید کرد: خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای نیز می‌توانند مواد 55 تا 91 قانون مدنی را که مرتبط با وقف است، مطالعه کنند تا به عنوان مطالبه‌گر بتوانند موضوعات مربوط به موقوفات و عملکرد متولیان را دقیق‌تر پیگیری و مطالبه کنند.

وی تصریح کرد: یکی از مواردی که در گذشته به اندازه کافی مورد مراقبت قرار نگرفته، واگذاری سرقفلی املاک وقفی است. در بسیاری از موارد، اصل ملک وقفی از بین نرفته، اما سرقفلی آن واگذار شده است که این مسئله موجب کاهش درآمد موقوفه شده است.

70 مغازه مسجد جامع همدان درآمدی برای موقوفه ندارند

رئیس اوقاف و امور خیریه شهرستان همدان با اشاره به اینکه در همدان حدود 11 هزار رقبه وجود دارد که حدود نیمی از آنها دارای سرقفلی هستند، تأکید کرد: مسجد جامع همدان حدود 70 باب مغازه دارد که سرقفلی همه آنها واگذار شده و در حال حاضر درآمدی از این محل برای موقوفه مسجد جامع ایجاد نمی‌شود.

ترکمان اظهار کرد: در حوزه علمیه زنگنه نیز حدود 40 تا 50 باب مغازه طلافروشی وجود دارد که توسط واقف برای حوزه علمیه وقف شده است، اما سرقفلی این واحدها واگذار شده و عایدی سالانه‌ای از این محل برای موقوفه ایجاد نمی‌شود.

وی درباره تغییرات و تعمیرات انجام‌شده در مغازه‌های مجاور مسجد جامع بیان کرد: چنانچه مستأجر بدون وارد کردن آسیب به ملک، اقدام به توسعه بنای واحد تجاری خود کند، موضوع در زمان تنظیم اجاره بررسی و میزان اضافه‌بنا توسط کارشناسان تعیین می‌شود.

رئیس اوقاف و امور خیریه شهرستان همدان، تصریح کرد: در صورتی که عملیات ساختمانی موجب آسیب به ملک وقفی شود، موضوع متفاوت خواهد بود. در یکی از موارد، دیوار مسجد جامع توسط یکی از مغازه‌ها آسیب دیده بود که در این زمینه شکایت انجام شده و واحد حقوقی اوقاف موضوع را پیگیری می‌کند.

ترکمان افزود: در قراردادهای اجاره نیز تصریح شده است که هرگونه تعمیر یا مرمت در املاک وقفی باید با اطلاع اوقاف انجام شود تا کارشناسان ضرورت و نحوه اجرای آن را بررسی کنند؛ این موضوع به‌ویژه درباره املاک تاریخی و میراثی اهمیت بیشتری دارد.

بازار همدان با چالش‌های جدی ثبتی و تعیین حدود موقوفات مواجه است

وی با اشاره به اینکه در بازار همدان موقوفات متعددی وجود دارد که در زمینه ثبت، جانمایی و تعیین حدود این املاک با مشکلات جدی مواجه هستیم، تأکید کرد: برای رفع این مشکلات، از شش کارشناس خبره برای برداشت و بررسی وضعیت بازار استفاده کردیم و قرار بود این فرآیند از مسجد جامع آغاز و به سراهای دیگر بازار ادامه پیدا کند، اما کارشناسان پس از مدتی اعلام کردند که اجرای کامل این طرح از توان آنها خارج است.

رئیس اوقاف و امور خیریه شهرستان همدان با بیان اینکه آشفتگی در بازار همدان گسترده است و این مشکل محدود به مسجد جامع نیست و بخش قابل توجهی از بازار همدان را دربر گرفته است، اظهار کرد: بسیاری از موقوفات همدان در قالب سراها و کاروانسراها قرار دارند و مسائل مربوط به ثبت، تعیین حدود و جانمایی، این املاک را نیز با چالش مواجه کرده است.

انتهای پیام/