به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، در همدان ظاهراً همه‌چیز برای گردشگری مهیاست کوه هست، باغ هست، روستای تاریخی هست، چشمه هست، طبیعت هست و حتی فهرستی رسمی از روستاهایی که قرار است «هدف گردشگری» باشند. آنچه گاهی نیست، چیز ساده‌تری است، راهی که گردشگر را به مقصد برساند.

سال‌هاست نام روستاهای هدف گردشگری همدان در نشست‌ها، مصاحبه‌ها و برنامه‌های توسعه‌ای تکرار می‌شود. از ورکانه و سیمین‌ابرو تا چشین و حیدره و محورهای گردشگری اطراف سد اکباتان، مسئولان از ظرفیت‌های بکر می‌گویند و از اینکه گردشگری روستایی می‌تواند اقتصاد منطقه را متحول کند. پژوهش‌های رسمی نیز از وجود 21 روستای هدف گردشگری در استان سخن گفته‌اند اما میان آنچه در جلسه‌ها گفته می‌شود و آنچه گردشگر هنگام سفر می‌بیند، فاصله‌ای وجود دارد که نمی‌توان با آمار و شعار پرش کرد.

جاده روستای چشین هنوز مسئله دارد. حیدره هنوز با معارض دست‌وپنجه نرم می‌کند. محور اکباتان تازه بخشی از مسیرش تعریض شده است و این پرسش همچنان سر جای خود باقی است که اگر روستا «هدف گردشگری» است، چرا رسیدن به آن هنوز یک پروژه عمرانی حل‌نشده است؟

گردشگر پیش از آنکه معماری یک روستا را ببیند، باید به آن برسد، پیش از آنکه غذای محلی بخورد، باید بتواند خودرویش را در مسیر سالم براند. پیش از آنکه صنایع‌دستی بخرد، باید مقصد را پیدا کند. پیش از آنکه اقامت کند، باید امکان اقامت وجود داشته باشد اما این بدیهیات ظاهراً در پرونده روستاهای هدف گردشگری همدان گاهی فراموش می‌شود.

در آخرین توضیحات منتشرشده از سوی راهداری استان، برای محورهای گردشگری همدان بیش از 111 میلیارد تومان اعتبار مطرح شده است. در چشین زیرسازی انجام شده، اما اجرای آسفالت به دلیل وجود معارضان محلی متوقف مانده است. در حیدره نیز بخش قابل توجهی از زیرسازی انجام شده اما وجود معارض، ادامه کار را با وقفه مواجه کرده است، در محور سد اکباتان نیز سه کیلومتر ابتدایی مسیر تعریض شده است.

اینها البته خبرهای بدی نیستند اتفاقاً نشان می‌دهد پروژه‌هایی در حال اجراست، مسئله اما جای دیگری است اینکه مردم نتیجه پروژه را می‌خواهند، نه فقط درصد پیشرفت آن را!

روستای هدف گردشگری، تنها یک عنوان است

در روستاهای هدف گردشگری، ماجرا از زاویه دیگری دیده می‌شود.

یکی از اهالی روستای حیدره قاضیان اطراف همدان با اشاره به سال‌ها مطرح‌شدن نام روستای محل زندگی‌اش به عنوان «روستای هدف گردشگری» می‌گوید: سال‌هاست اسم روستای ما در خبرها به‌عنوان روستای هدف گردشگری می‌آید، اما مردم بیشتر از اینکه اثر گردشگری را در زندگی‌شان ببینند، اسمش را می‌شنوند.

وی ادامه می‌دهد: هر سال مسئولان درباره ظرفیت‌های گردشگری روستا صحبت می‌کنند و می‌گویند قرار است امکانات بهتر شود و گردشگر بیشتری بیاید، اما برای مردم روستا مهم این است که نتیجه این صحبت‌ها را در زندگی روزمره خودشان ببینند. اگر گردشگری قرار است باعث ایجاد شغل و درآمد شود، باید مشخص باشد چه اتفاقی برای جوان روستا افتاده و چه تعداد از مردم توانسته‌اند از این ظرفیت درآمد کسب کنند.

این شهروند با اشاره به مشکلات زیرساختی روستا می‌گوید: گردشگر وقتی وارد یک روستا می‌شود، فقط منظره و طبیعت را نمی‌بیند. راه دسترسی، وضعیت معابر، سرویس بهداشتی، محل اقامت، امکانات پذیرایی و حتی امکان خرید محصولات محلی برایش مهم است. اگر این امکانات نباشد، گردشگر ممکن است یک بار بیاید، چند عکس بگیرد و برگردد؛ اما گردشگری پایدار شکل نمی‌گیرد.

وی می‌افزاید: ما مخالف حضور گردشگر نیستیم اتفاقاً مردم روستا از اینکه منطقه‌شان دیده شود استقبال می‌کنند. اما گردشگری باید برای مردم هم منفعت داشته باشد. جوان روستا باید بتواند با راه‌اندازی اقامتگاه، رستوران، فروش محصولات محلی، صنایع‌دستی یا خدمات گردشگری درآمد داشته باشد.

روستاییان از حضور گردشگر استقبال می‌کنند

یک جوان روستایی از اهالی روستای سیمین نیز درباره ظرفیت گردشگری منطقه محل زندگی خود می‌گوید: اگر گردشگر بیاید، ما هم می‌توانیم محصول بفروشیم، غذا درست کنیم یا اقامتگاه راه بیندازیم. ولی وقتی مسیر و امکانات درست نباشد، گردشگر هم نمی‌ماند.

وی ادامه می‌دهد: جوان روستا معمولاً دنبال یک درآمد ثابت است. اگر در خود روستا امکان کار وجود داشته باشد، خیلی‌ها ترجیح می‌دهند بمانند و برای خودشان کاری راه بیندازند. گردشگری می‌تواند یکی از همین فرصت‌ها باشد، اما به شرطی که فقط در حد حرف باقی نماند.

این جوان با اشاره به ظرفیت محصولات محلی می‌گوید: ما محصولاتی داریم که می‌تواند برای گردشگر جذاب باشد؛ از محصولات کشاورزی و دامی گرفته تا غذاهای محلی و صنایع‌دستی. اما برای فروش این محصولات باید گردشگر وارد روستا شود و زمان کافی هم در روستا بماند.

وی می‌افزاید: اگر گردشگر فقط از جاده عبور کند و چند دقیقه‌ای در یک منطقه توقف داشته باشد، سهم مردم روستا خیلی کم خواهد بود. باید کاری کرد که گردشگر چند ساعت یا حتی یک شب در روستا بماند، غذا بخورد، خرید کند و از خدمات محلی استفاده کند.

این شهروند معتقد است زیرساخت، نخستین حلقه این زنجیره است و می‌گوید: وقتی مسیر دسترسی مناسب نباشد، خانواده‌ای که با ماشین شخصی سفر می‌کند شاید ترجیح بدهد جای دیگری برود. گردشگر باید احساس کند مقصد برای پذیرایی از او آماده است.

وی ادامه می‌دهد: اگر قرار باشد اقامتگاه بوم‌گردی راه بیندازیم، باید بدانیم گردشگر می‌آید. اگر بخواهیم رستوران یا فروشگاه محصولات محلی راه‌اندازی کنیم، باید بازار داشته باشیم. هیچ جوانی نمی‌تواند بدون اطمینان از وجود مشتری سرمایه‌اش را وارد یک کار کند.

این جوان با اشاره به مهاجرت جوانان روستایی می‌گوید: خیلی از جوان‌ها برای کار به شهر می‌روند. اگر گردشگری واقعاً توسعه پیدا کند، می‌تواند بخشی از این مشکل را حل کند. جوان می‌تواند در روستا بماند و از ظرفیت خود روستا درآمد داشته باشد.

وی تأکید می‌کند: قرار نیست همه جوان‌ها کارمند دولت شوند. اگر زمینه فراهم شود، یک نفر اقامتگاه راه می‌اندازد، یک نفر غذای محلی ارائه می‌دهد، دیگری محصولات روستا را می‌فروشد و یک نفر هم راهنمای گردشگری می‌شود. اینها در کنار هم می‌تواند یک اقتصاد کوچک اما واقعی ایجاد کند.

این جوان معتقد است روستاهای هدف گردشگری نباید فقط در ایام نوروز یا تعطیلات مورد توجه قرار بگیرند و می‌گوید: اگر گردشگری فقط چند روز در سال باشد، درآمد پایداری برای مردم ایجاد نمی‌کند. باید برای فصل‌های مختلف سال برنامه داشته باشند و جاذبه‌های متناسب با هر فصل معرفی شود.

یکی از اهالی روستای چشین درباره وضعیت محور دسترسی این روستا می‌گوید: می‌گویند زیرسازی شده، خوب است اما مردم جاده‌ای می‌خواهند که تمام شده باشد، نه پروژه‌ای که هنوز معلوم نیست چه زمانی به پایان می‌رسد.

وی ادامه می‌دهد: اینکه یک دستگاه اجرایی اعلام کند زیرسازی انجام شده، برای ما خبر خوبی است، اما زندگی مردم با درصد پیشرفت پروژه جلو نمی‌رود. وقتی مسیر هنوز آسفالت نشده، برای کسی که هر روز از این جاده رفت‌وآمد می‌کند، تفاوت زیادی بین پروژه 50 درصدی و پروژه‌ای که متوقف شده وجود ندارد.

این شهروند با اشاره به ظرفیت گردشگری چشین می‌گوید: چشین طبیعت و فضای مناسبی برای گردشگری دارد و در فاصله زیادی از همدان هم قرار نگرفته است. اگر مسیر مناسب باشد، می‌تواند گردشگر بیشتری جذب کند و این موضوع برای مردم روستا هم درآمد ایجاد می‌کند.

وی می‌افزاید: الان مشکل فقط گردشگر نیست، مردم خود روستا هم هر روز از این مسیر استفاده می‌کنند. جاده مناسب برای ساکنان، کشاورزان، دانش‌آموزان و کسانی که برای کار و خرید به شهر رفت‌وآمد دارند ضروری است.

وی درباره تأثیر وضعیت مسیر بر سرمایه‌گذاری در روستا نیز می‌گوید: وقتی یک نفر بخواهد در روستا اقامتگاه یا رستوران راه‌اندازی کند، اولین چیزی که نگاه می‌کند مسیر دسترسی است. اگر رفت‌وآمد سخت باشد، طبیعی است که سرمایه‌گذار هم با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرد.

این اهالی روستا درباره مطرح‌شدن موضوع معارضان محلی نیز می‌گوید: اگر واقعاً مشکل پروژه معارض است، مردم باید بدانند مسئله چیست و قرار است چه زمانی حل شود. اینکه فقط گفته شود معارض وجود دارد، مشکل را برای مردم حل نمی‌کند.

وی ادامه می‌دهد: اگر مالکیت زمین یا بحث قانونی وجود دارد، مسئولان باید با صاحبان زمین مذاکره کنند و راه‌حل قانونی پیدا کنند. بالاخره پروژه‌ای که برای مردم و گردشگری منطقه تعریف شده، نباید سال‌ها در یک نقطه متوقف بماند.

علاوه بر زیبایی طبیعی، زیرساخت هم برای توسعه گردشگری روستا لازم است

شهروند دیگری از اهالی روستای گشانی با اشاره به اهمیت کیفیت خدمات در ماندگاری گردشگران در همدان می‌گوید: گردشگر وقتی یک بار برای دیدن طبیعت می‌آید، اگر خدمات خوب نباشد، دفعه بعد انتخاب دیگری می‌کند. امروز مقصدهای زیادی برای سفر وجود دارد و مردم قرار نیست فقط به خاطر اینکه یک منطقه جاذبه طبیعی دارد، دوباره به آنجا برگردند.

وی ادامه می‌دهد: ممکن است یک روستا طبیعت بسیار زیبایی داشته باشد، اما اگر مسیر رسیدن به آن مناسب نباشد، جای پارک وجود نداشته باشد یا امکانات اولیه برای گردشگر فراهم نباشد، تمام آن زیبایی تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

این شهروند معتقد است کیفیت سفر از لحظه حرکت گردشگر آغاز می‌شود و می‌گوید: گردشگر از زمانی که وارد جاده می‌شود، تجربه سفر را شروع کرده است. اگر مسیر نامناسب باشد، تابلوهای راهنما نباشد یا گردشگر نداند در مقصد کجا باید توقف کند، کجا غذا بخورد و از چه امکاناتی استفاده کند، طبیعت به‌تنهایی نمی‌تواند این کمبودها را جبران کند.

وی می‌افزاید: در گذشته شاید مردم فقط برای دیدن یک جاذبه طبیعی سختی مسیر را تحمل می‌کردند، اما امروز انتخاب‌های بیشتری دارند. با چند جست‌وجو در اینترنت می‌توانند مقصدهای مختلف را مقایسه کنند و جایی را انتخاب کنند که امکانات بهتر و تجربه راحت‌تری داشته باشد.

وی بر نقش فضای مجازی در انتخاب مقصد نیز تأکید می‌کند و می‌گوید: یک گردشگر اگر تجربه خوبی داشته باشد، عکس و فیلم منتشر می‌کند و مقصد را به دوستانش پیشنهاد می‌دهد. برعکس، اگر تجربه بدی داشته باشد، همان تجربه منفی هم می‌تواند در فضای مجازی منتشر شود. بنابراین کیفیت خدمات خودش بخشی از تبلیغات گردشگری است.

این شهروند با اشاره به روستاهای هدف گردشگری همدان می‌گوید: وقتی برای معرفی یک روستا تبلیغ می‌کنیم و گردشگر را به آنجا می‌فرستیم، باید حداقل امکانات لازم را داشته باشیم. نمی‌شود فقط از طبیعت و ظرفیت‌های روستا تعریف کنیم و بعد گردشگر در محل با مشکلات ابتدایی مواجه شود.

وی ادامه می‌دهد: هدف باید این باشد که گردشگر وقتی به روستا رفت، برای چند ساعت یا حتی یک شب بماند. غذا بخورد، از محصولات محلی خرید کند و تجربه‌ای داشته باشد که باعث شود دوباره برگردد.

توسعه گردشگری باید در اقتصاد مردم روستا مشاهده شود

رضا همراهی از اهالی روستای مانیزان نیز با تأکید بر اینکه توسعه گردشگری باید در زندگی اقتصادی مردم روستا قابل مشاهده باشد، می‌گوید: گردشگری باید برای روستا پول بیاورد. اگر فقط تعداد بازدیدکننده اعلام کنیم، اما درآمدی برای مردم ایجاد نشود، چه اتفاقی افتاده است؟

وی ادامه می‌دهد: ممکن است مسئولان اعلام کنند در یک تعطیلات چند هزار نفر از یک روستا یا منطقه بازدید کرده‌اند، اما سؤال این است که این تعداد گردشگر چقدر برای اقتصاد محلی درآمد ایجاد کرده‌اند؟ چند نفر از اهالی توانسته‌اند محصولشان را بفروشند؟ چند اقامتگاه پر شده و چند رستوران محلی مشتری بیشتری پیدا کرده است؟

همراهی، معتقد است معیار موفقیت گردشگری نباید فقط تعداد ورود گردشگران باشد و می‌گوید: تعداد بازدیدکننده یک شاخص است، اما همه ماجرا نیست. ممکن است هزاران نفر از یک منطقه بازدید کنند، ولی اگر بیشتر آنها فقط چند دقیقه توقف کنند و بدون استفاده از خدمات محلی برگردند، سهم روستا از این گردشگری بسیار محدود خواهد بود.

وی با اشاره به ظرفیت محصولات روستایی می‌گوید: در روستاها محصولات زیادی وجود دارد که می‌تواند برای گردشگر جذاب باشد‌محصولات کشاورزی، لبنیات، عسل، خشکبار، غذاهای محلی، صنایع‌دستی و حتی تجربه زندگی روستایی. اما اگر سازوکار عرضه این محصولات به گردشگر وجود نداشته باشد، این ظرفیت هم بلااستفاده می‌ماند.

این فعال محلی تأکید می‌کند: باید برای مردم روستا زنجیره اقتصادی تعریف شود. یک نفر می‌تواند اقامتگاه داشته باشد، دیگری رستوران محلی راه بیندازد، فرد دیگری محصولات روستا را عرضه کند و جوان دیگری به عنوان راهنمای گردشگری فعالیت کند. اگر این زنجیره شکل بگیرد، گردشگر برای چند نفر شغل ایجاد می‌کند.

یک شهروند همدانی با انتقاد از طولانی‌شدن برخی پروژه‌های مرتبط با زیرساخت‌های گردشگری می‌گوید: جلسه زیاد برگزار شده، مردم پروژه تمام‌شده می‌خواهند.

رضا احمدی ادامه می‌دهد: سال‌هاست خبر برگزاری جلسه، بازدید مسئولان و وعده پیگیری مشکلات را می‌شنویم. اما برای مردم مهم نیست چند جلسه برگزار شده یا چند مدیر از پروژه بازدید کرده است مهم این است که در نهایت چه چیزی تحویل مردم شده است.

این شهروند می‌افزاید: وقتی یک پروژه شروع می‌شود، مردم انتظار دارند یک زمان مشخص برای پایان آن اعلام شود. اینکه هر چند وقت یک‌بار بگویند پروژه در حال پیگیری است، برای کسی که هر روز از آن مسیر استفاده می‌کند، مشکلی را حل نمی‌کند.

وی با اشاره به پروژه‌های نیمه‌تمام حوزه راه و گردشگری می‌گوید: اگر مشکل اعتبار است، صریح اعلام کنند. اگر مشکل معارض است، بگویند چند نفر هستند و چه زمانی قرار است موضوع حل شود. اگر مشکل دستگاه اجرایی است، همان دستگاه پاسخ بدهد. مردم با ابهام مشکل دارند، نه با توضیح.

وی ادامه می‌دهد: گاهی یک پروژه سال‌ها در مرحله زیرسازی یا مطالعه باقی می‌ماند و هر بار هم خبر جدیدی درباره آن منتشر می‌شود. اما وقتی مردم از همان مسیر عبور می‌کنند، می‌بینند تغییر چندانی اتفاق نیفتاده است.

این شهروند معتقد است یکی از معیارهای ارزیابی عملکرد مدیران باید میزان پروژه‌های به پایان رسیده باشد و می‌گوید: «مسئول موفق فقط کسی نیست که جلسه برگزار کند و وعده پیگیری بدهد؛ کسی است که بتواند پروژه را به سرانجام برساند و نتیجه کار را به مردم تحویل دهد.

وی می‌افزاید: مردم با دیدن آسفالت، روشنایی، تابلو، پارکینگ و امکانات قضاوت می‌کنند. اینها چیزهایی است که قابل دیدن است و نمی‌شود درباره‌شان فقط حرف زد.

این شهروند در پایان می‌گوید: ما مخالف جلسه و برنامه‌ریزی نیستیم جلسه لازم است، اما جلسه باید به تصمیم و تصمیم باید به اجرا برسد. مردم دیگر گزارش جلسه نمی‌خواهند؛ نتیجه جلسه را می‌خواهند.

111 میلیارد تومان و یک سؤال ساده

111 میلیارد تومان عدد کمی نیست، اما در برابر این عدد، افکار عمومی حق دارد بداند خروجی آن چیست؟ چند کیلومتر جاده تحویل شده ؟چند کیلومتر باقی مانده؟ چه میزان اعتبار هزینه شده؟چه میزان دیگر لازم است؟ معارضان دقیقاً چند نفرند؟ توافق با آنها چه زمانی انجام می‌شود؟و مهم‌تر از همه، تاریخ پایان پروژه چه زمانی است؟

این پرسش‌ها نه سیاسی است و نه جناحی، پرسش شهروندی است که مالیات می‌دهد، عوارض می‌دهد و حق دارد بداند پروژه‌ای که قرار است بخشی از زیرساخت گردشگری استان باشد، چه زمانی تمام خواهد شد.

معارض محلی، مانع واقعی یا پاسخ همیشگی؟

از سوی دیگر هیچ‌کس نمی‌تواند منکر وجود معارضان ملکی در پروژه‌های عمرانی شود اما «معارض» نباید تبدیل به واژه‌ای شود که پروژه‌ها در آن متوقف شوند و بعد هم ماه‌ها کسی نداند سرانجام کار چه خواهد شد.

اگر یک پروژه گردشگری قرار است سال‌ها عمر کند، چرا حل مسئله زمین و مالکیت از ابتدا در برنامه اجرایی آن دیده نشده است؟

اگر هم معارض بعداً ایجاد شده، چرا برای حل آن زمان‌بندی روشن وجود ندارد؟مردم حق دارند بدانند پروژه دقیقاً کجا گیر کرده است در زمین؟ در پول؟ در دستگاه اجرایی؟ در توافق با مالک؟ یا در هماهنگی میان دستگاه‌ها؟ پاسخ این سؤال‌هاست که می‌تواند نشان دهد مشکل ساختاری است یا صرفاً یک گره اجرای.

مسئولان همچنان از «ظرفیت» می‌گویند

در همین روزها، مدیرکل جدید میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همدان، محمدرضا اکبری، هنگام معرفی خود تأکید کرده که هدف نهایی پروژه‌ها و برنامه‌های گردشگری باید افزایش گردشگر، افزایش ماندگاری و اثرگذاری مستقیم بر اقتصاد و معیشت مردم باشد. 

وی تصریح کرده است که اگر اقدامات انجام‌شده به بهبود اقتصاد مردم منجر نشود، مأموریت اصلی محقق نشده است.  

این حرف، شاید مهم‌ترین معیار برای ارزیابی عملکرد روستاهای هدف گردشگری باشد، چون سؤال این نیست که چند روستا روی کاغذ هدف گردشگری‌اند، سؤال این است که این عنوان چه تغییری در زندگی مردم همان روستا ایجاد کرده است؟آیا جوان روستایی شغل پیدا کرده؟آیا اقامتگاه ایجاد شده؟آیا محصول محلی بیشتر فروخته می‌شود؟آیا گردشگر شب را در روستا می‌ماند؟

آیا درآمد خانوار روستایی از گردشگری افزایش پیدا کرده است؟اگر پاسخ این سؤال‌ها روشن نیست، باید پذیرفت که هنوز با «صنعت گردشگری روستایی» فاصله داریم.

مقصد ملی و بین‌المللی می‌سازیم

فرماندار همدان نیز نگاه بلندپروازانه‌تری دارد. مجید درویشی اخیراً گفته است که روستاهای هدف گردشگری بخش مرکزی همدان با برنامه‌ریزی مناسب و حمایت از سرمایه‌گذاران می‌توانند به مقصدهای گردشگری ملی و بین‌المللی تبدیل شوند.

وی بر تسهیل صدور مجوزها و استفاده از ظرفیت خانه‌های بومی، رستوران‌های سنتی، صنایع‌دستی و حتی فعالیت‌هایی مانند پرورش اسب برای رونق اقتصاد بومی تأکید کرده است.  

فرماندار همدان با تأکید بر ظرفیت‌های متعدد روستاهای هدف گردشگری بخش مرکزی این شهرستان گفت: این روستاها در صورت برنامه‌ریزی مناسب، توسعه زیرساخت‌ها، تسهیل فرآیندهای سرمایه‌گذاری و استفاده از ظرفیت‌های بومی، قابلیت تبدیل شدن به مقاصد گردشگری در سطح ملی و بین‌المللی را دارند.

مجید درویشی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در همدان، با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری روستاهای بخش مرکزی همدان اظهار کرد: شهرستان همدان از ظرفیت‌های متنوعی در حوزه گردشگری برخوردار است و بخشی از این ظرفیت در روستاهایی قرار دارد که از جاذبه‌های طبیعی، تاریخی، فرهنگی و اقتصادی برخوردار هستند.

وی افزود: روستاهای هدف گردشگری تنها محل بازدید گردشگران نیستند، بلکه می‌توانند به محور توسعه اقتصادی مناطق روستایی تبدیل شوند و در صورت برنامه‌ریزی صحیح، زمینه ایجاد اشتغال، افزایش درآمد خانوارها و رونق کسب‌وکارهای محلی را فراهم کنند.

فرماندار همدان با بیان اینکه توسعه گردشگری روستایی نیازمند نگاه فرابخشی است، گفت: برای اینکه یک روستا بتواند به مقصد گردشگری تبدیل شود، صرفاً برخورداری از جاذبه طبیعی یا تاریخی کافی نیست و باید مجموعه‌ای از زیرساخت‌ها و خدمات مورد نیاز گردشگر نیز در آن فراهم شود.

وی ادامه داد: دسترسی مناسب، خدمات اقامتی، رستوران‌ها، فضاهای تفریحی، معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و صنایع‌دستی و همچنین فراهم کردن زمینه فعالیت سرمایه‌گذاران، مجموعه عواملی هستند که باید در کنار یکدیگر دیده شوند.

درویشی با اشاره به ظرفیت خانه‌های بومی و بافت روستایی در توسعه گردشگری گفت: یکی از ظرفیت‌های مهم روستاهای هدف گردشگری، امکان استفاده از خانه‌های بومی برای اقامت گردشگران است که در کنار آن می‌توان از ظرفیت رستوران‌های سنتی، عرضه محصولات محلی و صنایع‌دستی نیز برای افزایش ماندگاری گردشگران استفاده کرد.

وی افزود: حتی ظرفیت‌هایی مانند پرورش اسب و فعالیت‌های مرتبط با آن نیز در برخی مناطق می‌تواند به عنوان یک جاذبه گردشگری مورد توجه قرار گیرد و به ایجاد فعالیت اقتصادی برای ساکنان روستا کمک کند.

فرماندار همدان با تأکید بر ضرورت حضور بخش خصوصی در توسعه گردشگری روستایی بیان کرد: دولت به تنهایی نمی‌تواند تمام ظرفیت‌های گردشگری را فعال کند و باید شرایطی فراهم شود که سرمایه‌گذار بخش خصوصی بتواند با اطمینان و سهولت بیشتری وارد این حوزه شود.

وی گفت: دستگاه‌های اجرایی باید در چارچوب قانون، فرآیند صدور مجوزها را تسهیل کنند و موانع پیش روی سرمایه‌گذاران را کاهش دهند تا ظرفیت‌های موجود در روستاها به پروژه‌های اقتصادی و اشتغال‌زا تبدیل شود.

درویشی ادامه داد: روستاهای هدف گردشگری شهرستان همدان ظرفیت آن را دارند که با یک برنامه منسجم، از مقصدهای صرفاً محلی عبور کرده و به مقاصد گردشگری ملی و حتی بین‌المللی تبدیل شوند.

وی تأکید کرد: تحقق این هدف نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها، مشارکت مردم محلی، حضور بخش خصوصی و برنامه‌ریزی دقیق است و باید تلاش شود مردم روستاها نیز سهم مشخصی از منافع اقتصادی گردشگری داشته باشند.

فرماندار همدان با اشاره به ضرورت مشارکت جامعه محلی در فرآیند توسعه گردشگری گفت: اگر گردشگری قرار است به توسعه پایدار روستاها کمک کند، مردم همان مناطق باید در این فرآیند نقش داشته باشند و از منافع آن بهره‌مند شوند.

وی افزود: ایجاد اقامتگاه‌های بوم‌گردی، توسعه رستوران‌های سنتی، عرضه محصولات کشاورزی و صنایع‌دستی و ارائه خدمات گردشگری توسط ساکنان محلی می‌تواند بخش مهمی از درآمد حاصل از حضور گردشگران را در داخل روستا نگه دارد.

درویشی همچنین بر ضرورت معرفی ظرفیت‌های گردشگری روستاهای شهرستان همدان تأکید کرد و گفت: ظرفیت‌های موجود باید به شکل حرفه‌ای معرفی شوند و از ابزارهای مختلف برای شناساندن این مناطق به گردشگران استفاده شود.

وی افزود: زمانی می‌توان گفت گردشگری روستایی به نتیجه رسیده است که افزایش ورود گردشگر در کنار افزایش ماندگاری، ایجاد اشتغال و بهبود معیشت مردم محلی اتفاق بیفتد.

فرماندار همدان در ادامه درباره زیرساخت‌های دسترسی به برخی روستاهای گردشگری نیز اظهار کرد: توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و دسترسی مناسب یکی از الزامات توسعه گردشگری است و دستگاه‌های متولی باید نسبت به رفع موانع موجود و تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام اقدام کنند.

وی گفت: وجود موانعی مانند مسائل مربوط به اراضی و معارضان محلی نباید برای مدت طولانی مانع تکمیل پروژه‌های زیرساختی شود و لازم است این مسائل با همکاری دستگاه‌های مسئول و در چارچوب قانون تعیین تکلیف شوند.

درویشی عنوان کرد: روستاهای هدف گردشگری همدان سرمایه‌های مهم شهرستان هستند و نگاه ما این است که این ظرفیت‌ها از حالت بالقوه خارج شده و به فرصت‌های واقعی اقتصادی تبدیل شوند.

وی افزود: هدف نهایی این است که گردشگری علاوه بر معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و طبیعی شهرستان، به ایجاد اشتغال، افزایش درآمد مردم و توسعه متوازن مناطق روستایی منجر شود.

فرماندار همدان در پایان گفت: تبدیل روستاهای هدف گردشگری به مقاصد ملی و بین‌المللی یک هدف دست‌یافتنی است، اما برای تحقق آن باید زیرساخت‌ها تکمیل، سرمایه‌گذاری تسهیل و ظرفیت‌های بومی با برنامه‌ریزی مناسب وارد چرخه گردشگری شود

گردشگری همدان باید از ظرفیت‌های بالقوه به فرصت‌های اقتصادی تبدیل شود

رئیس کمیسیون گردشگری شورای اسلامی شهر همدان با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های متنوع گردشگری استان گفت: توسعه گردشگری زمانی می‌تواند به رونق اقتصادی منجر شود که در کنار معرفی جاذبه‌ها، زیرساخت‌های مورد نیاز گردشگران نیز فراهم شده و ظرفیت‌های موجود به محصولات قابل عرضه در بازار گردشگری تبدیل شوند.

حمید بادامی‌نجات در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری همدان اظهار کرد: همدان از ظرفیت‌های قابل توجهی در حوزه گردشگری برخوردار است و باید از این ظرفیت‌ها برای ایجاد رونق اقتصادی و توسعه اشتغال استفاده شود.

وی افزود: گردشگری صرفاً به معنای بازدید از چند اثر تاریخی نیست، بلکه مجموعه‌ای از ظرفیت‌های طبیعی، تاریخی، فرهنگی، روستایی، صنایع‌دستی و محصولات بومی را شامل می‌شود که باید در قالب یک بسته و محصول گردشگری به مسافران معرفی شود.

رئیس کمیسیون گردشگری شورای اسلامی شهر همدان ادامه داد: یکی از موضوعات مهم در توسعه گردشگری، توجه به ظرفیت روستاهای اطراف همدان است و این مناطق می‌توانند در صورت برنامه‌ریزی مناسب، سهم بیشتری در جذب گردشگر و رونق اقتصادی استان داشته باشند.

وی گفت: روستاهای دارای جاذبه‌های طبیعی و تاریخی باید از حالت مقصدهای صرفاً تفریحی خارج شده و به مقاصدی تبدیل شوند که گردشگر بتواند در آنها اقامت داشته باشد، غذای محلی دریافت کند، محصولات بومی خریداری کند و با فرهنگ و سبک زندگی مردم منطقه آشنا شود.

بادامی‌نجات با تأکید بر نقش زیرساخت‌ها در رونق گردشگری بیان کرد: برای توسعه گردشگری نمی‌توان تنها روی جاذبه‌ها حساب کرد و باید مجموعه زیرساخت‌های مورد نیاز گردشگر نیز در مقصد فراهم باشد.

وی افزود: مسیر دسترسی مناسب، تابلوهای راهنما، پارکینگ، خدمات بهداشتی، امکانات اقامتی، رستوران، امنیت، دسترسی ارتباطی و سایر خدمات مورد نیاز، بخشی از زنجیره گردشگری هستند و ضعف هر کدام از این بخش‌ها می‌تواند بر تجربه گردشگر اثر منفی بگذارد.

رئیس کمیسیون گردشگری شورای شهر همدان تصریح کرد: وقتی درباره جذب گردشگر صحبت می‌کنیم، باید از ابتدا تا انتهای سفر او را در نظر بگیریم؛ گردشگر باید بداند چگونه به مقصد برسد، کجا اقامت کند، چه خدماتی دریافت کند و چه محصولی را با خود به عنوان سوغات یا یادگاری از مقصد ببرد.

وی ادامه داد: اگر روستایی دارای جاذبه طبیعی است، باید برای آن برنامه گردشگری تعریف شود و ظرفیت‌های مردم همان روستا نیز در این فرآیند مورد استفاده قرار گیرد.

بادامی‌نجات گفت: صنایع‌دستی، محصولات کشاورزی، غذاهای محلی و ظرفیت‌های فرهنگی روستاها می‌توانند بخشی از این محصول گردشگری باشند و در صورت برنامه‌ریزی درست، درآمد حاصل از گردشگری را به جامعه محلی منتقل کنند.

وی افزود: هدف نباید فقط افزایش تعداد بازدیدکنندگان باشد، بلکه باید به دنبال افزایش ماندگاری گردشگر و افزایش میزان هزینه‌کرد او در مقصد باشیم؛ چراکه در این صورت گردشگری می‌تواند به یک فعالیت اقتصادی پایدار تبدیل شود.

رئیس کمیسیون گردشگری شورای اسلامی شهر همدان با اشاره به ضرورت معرفی مناسب ظرفیت‌های گردشگری استان اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که باید مورد توجه قرار گیرد، نحوه معرفی جاذبه‌هاست و نمی‌توان انتظار داشت گردشگر بدون اطلاع از ظرفیت‌های یک منطقه، به آن سفر کند.

وی افزود: استفاده از ابزارهای نوین اطلاع‌رسانی، فضای مجازی و ظرفیت‌های رسانه‌ای می‌تواند در معرفی جاذبه‌های گردشگری همدان مؤثر باشد، اما تبلیغات باید در کنار توسعه زیرساخت‌ها دنبال شود.

بادامی‌نجات تأکید کرد: اگر یک مقصد را تبلیغ کنیم اما امکانات لازم برای پذیرش گردشگر در آن وجود نداشته باشد، نه‌تنها هدف مورد نظر محقق نمی‌شود، بلکه ممکن است تجربه نامناسب گردشگر باعث شود تصویر خوبی از مقصد ایجاد نشود.

وی ادامه داد: بنابراین باید میان تبلیغات، زیرساخت و ارائه خدمات گردشگری هماهنگی وجود داشته باشد و دستگاه‌های مختلف نیز در این زمینه وظایف خود را به شکل مشخص دنبال کنند.

رئیس کمیسیون گردشگری شورای شهر همدان با بیان اینکه گردشگری می‌تواند یکی از محورهای مهم اقتصاد شهری و منطقه‌ای باشد، گفت: اگر ظرفیت‌های گردشگری به شکل صحیح مدیریت شود، علاوه بر افزایش درآمد فعالان این حوزه، زمینه ایجاد اشتغال برای جوانان و رونق کسب‌وکارهای کوچک و خانوادگی نیز فراهم خواهد شد.

وی افزود: روستاهای هدف گردشگری نیز باید در همین چارچوب دیده شوند و توسعه آنها نباید تنها به برگزاری برنامه‌های مناسبتی یا معرفی مقطعی محدود شود.

بادامی‌نجات بیان کرد: آنچه اهمیت دارد این است که گردشگری به یک جریان مستمر تبدیل شود و مردم محلی نیز احساس کنند حضور گردشگر تأثیر مستقیمی بر اقتصاد و زندگی آنها دارد.

وی گفت: اگر گردشگری بتواند برای صاحب اقامتگاه، تولیدکننده صنایع‌دستی، کشاورز، رستوران‌دار، فروشنده محصولات محلی و سایر فعالان اقتصادی درآمد ایجاد کند، آن زمان می‌توان گفت گردشگری از یک ظرفیت بالقوه به یک فرصت واقعی اقتصادی تبدیل شده است.

رئیس کمیسیون گردشگری شورای اسلامی شهر همدان در پایان تأکید کرد: همدان جاذبه کم ندارد و مسئله اصلی، استفاده درست از این ظرفیت‌ها، تکمیل زیرساخت‌ها، معرفی حرفه‌ای و ایجاد زنجیره‌ای است که بتواند گردشگر را جذب کرده و ماندگار کند

توسعه گردشگری همدان نیازمند برنامه جامع و زیرساخت مناسب است

رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی همدان با تأکید بر ضرورت تدوین برنامه جامع برای توسعه گردشگری استان گفت: معرفی ظرفیت‌های گردشگری همدان باید به شکل هدفمند، حرفه‌ای و متناسب با بازارهای مختلف انجام شود و در کنار اقدامات تبلیغاتی، توسعه زیرساخت‌های گردشگری نیز مورد توجه قرار گیرد.

شهرام شیروانی در گفت‌و‌گو با خبرنگار تسنیم در همدان، با اشاره به ظرفیت‌های متعدد گردشگری استان همدان اظهار کرد: همدان از ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی، طبیعی و روستایی قابل توجهی برخوردار است، اما برای بهره‌برداری اقتصادی از این ظرفیت‌ها باید برنامه‌ای جامع برای معرفی و عرضه آنها در بازار گردشگری تدوین شود.

وی افزود: معرفی همدان نباید به اقدامات مقطعی و مناسبتی محدود شود و لازم است یک برنامه مشخص برای حضور استان در بازارهای هدف گردشگری طراحی شود.

رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی همدان ادامه داد: تولید محتوای حرفه‌ای و چندزبانه، تهیه مستند و تیزر، استفاده از ظرفیت رسانه‌ها و فضای مجازی و حضور هدفمند در نمایشگاه‌های داخلی و بین‌المللی می‌تواند به معرفی ظرفیت‌های استان کمک کند.

وی گفت: امروز گردشگر پیش از سفر، مقصد خود را در فضای مجازی جست‌وجو می‌کند و بر اساس اطلاعاتی که دریافت می‌کند تصمیم می‌گیرد کجا برود؛ بنابراین نحوه معرفی مقصد در جذب گردشگر اهمیت زیادی دارد.

شیروانی با تأکید بر اینکه تبلیغات به تنهایی نمی‌تواند موجب توسعه پایدار گردشگری شود، اظهار کرد: معرفی یک مقصد زمانی اثربخش است که زیرساخت‌های لازم برای پذیرش گردشگر نیز در آن منطقه فراهم شده باشد.

وی افزود: اگر گردشگر با تبلیغات حرفه‌ای و محتوای جذاب به یک مقصد هدایت شود اما پس از ورود با مشکلاتی مانند مسیر دسترسی نامناسب، کمبود امکانات اقامتی، ضعف خدمات یا نبود امکانات اولیه مواجه شود، این مسئله می‌تواند بر تجربه گردشگر و تصویر ذهنی او از مقصد تأثیر منفی بگذارد.

رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی همدان ادامه داد: توسعه گردشگری یک زنجیره به‌هم‌پیوسته است و باید همه حلقه‌های آن همزمان مورد توجه قرار گیرد؛ از معرفی و تبلیغات گرفته تا راه دسترسی، اقامت، خدمات، پذیرایی، تفریح و فروش محصولات محلی.

وی با اشاره به ظرفیت روستاهای هدف گردشگری همدان گفت: روستاهای استان می‌توانند بخش مهمی از سبد گردشگری همدان را تشکیل دهند، اما برای این منظور باید زیرساخت‌های مورد نیاز آنها تقویت شود.

شیروانی افزود: روستایی که دارای جاذبه طبیعی یا تاریخی است، زمانی می‌تواند به یک مقصد گردشگری موفق تبدیل شود که دسترسی مناسب، خدمات کافی و امکان ماندگاری گردشگر در آن وجود داشته باشد.

وی با بیان اینکه توسعه گردشگری روستایی می‌تواند به رونق اقتصاد محلی کمک کند، گفت: حضور گردشگر باید برای جامعه محلی نیز منفعت اقتصادی داشته باشد و زمینه فروش محصولات روستایی، صنایع‌دستی، غذاهای بومی و خدمات اقامتی را فراهم کند.

رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی همدان ادامه داد: در صورتی که گردشگر صرفاً از یک منطقه عبور کند و امکان ماندگاری و هزینه‌کرد در مقصد وجود نداشته باشد، نمی‌توان انتظار داشت گردشگری تأثیر قابل توجهی بر اقتصاد مردم منطقه داشته باشد.

وی تأکید کرد: یکی از موضوعات مهم در توسعه گردشگری، افزایش مدت ماندگاری گردشگران است و برای رسیدن به این هدف باید برای هر مقصد بسته مشخصی از خدمات و جاذبه‌ها تعریف شود.

شیروانی افزود: در روستاهای هدف گردشگری می‌توان از ظرفیت اقامتگاه‌های بوم‌گردی، رستوران‌های سنتی، محصولات محلی، صنایع‌دستی، طبیعت‌گردی و سایر ظرفیت‌های بومی استفاده کرد تا گردشگر تنها برای یک بازدید کوتاه وارد منطقه نشود.

وی با اشاره به ضرورت همکاری دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی اظهار کرد: توسعه گردشگری تنها وظیفه یک دستگاه نیست و نیازمند همکاری مجموعه مدیریت استان، دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، فعالان اقتصادی و جامعه محلی است.

رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی همدان گفت: بخش خصوصی زمانی برای سرمایه‌گذاری در یک منطقه وارد می‌شود که از وجود زیرساخت و چشم‌انداز روشن اقتصادی اطمینان داشته باشد.

وی افزود: بنابراین لازم است پروژه‌های زیرساختی گردشگری با برنامه‌ریزی دقیق دنبال شوند و موانعی که موجب توقف یا طولانی‌شدن پروژه‌ها می‌شوند، در سریع‌ترین زمان ممکن تعیین تکلیف شوند.

شیروانی عنوان کرد: نمی‌توان از یک طرف برای جذب گردشگر داخلی و خارجی برنامه تبلیغاتی گسترده طراحی کرد و از طرف دیگر، زیرساخت‌های مقصد را به حال خود رها کرد.

وی ادامه داد: تبلیغات باید متناسب با ظرفیت واقعی مقصد انجام شود و همزمان با معرفی جاذبه‌ها، شرایط لازم برای ارائه خدمات مناسب به گردشگران نیز فراهم شود.

رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی همدان تأکید کرد: هدف نهایی باید این باشد که گردشگر پس از ورود به همدان، فقط از یک جاذبه بازدید نکند، بلکه در استان بماند، از چند مقصد دیدن کند و بخشی از هزینه سفر خود را در جامعه محلی و کسب‌وکارهای استان هزینه کند.

وی افزود: اگر این زنجیره شکل بگیرد، گردشگری می‌تواند از یک ظرفیت بالقوه به یک فعالیت اقتصادی پایدار تبدیل شود و سهم قابل توجهی در اشتغال و درآمد مردم استان داشته باشد.

شیروانی در پایان گفت: همدان برای توسعه گردشگری به اندازه کافی جاذبه دارد و اکنون باید تمرکز اصلی بر ایجاد زیرساخت، برنامه‌ریزی، معرفی حرفه‌ای و فراهم‌کردن زمینه حضور سرمایه‌گذاران باشد.

21 روستا، اما چند مقصد واقعی؟

همدان 21 روستای هدف گردشگری دارد، عددی که روی کاغذ امیدوارکننده است. حتی بررسی‌های پژوهشی، این روستاها را بر اساس شاخص‌هایی مانند امکانات خدماتی، بهداشتی، ارتباطات، زیرساخت و ظرفیت گردشگری بررسی کرده‌اند.  

در سال‌های گذشته نیز بارها بر معرفی این روستاها و توزیع فرصت‌های گردشگری در استان تأکید شده است. میراث فرهنگی در سال 1404 معرفی هدفمند روستاهای برتر و آموزش جامعه محلی را از اولویت‌های خود اعلام کرده بود.  

پس مشکل نبود برنامه روی کاغذ نیست، مشکل این است که چقدر از برنامه به زندگی واقعی مردم منتقل شده است؟این پرسش، مهم‌تر از تمام آمارهاست.

«روستای هدف گردشگری» یک عنوان یا یک قرارداد با مردم؟

شاید بد نباشد مسئولان یک‌بار تعریف روشنی از «روستای هدف گردشگری» ارائه کنند.اگر قرار است این عنوان صرفاً به معنای داشتن یک جاذبه طبیعی یا تاریخی باشد، مسئله چندان پیچیده نیست اما اگر قرار است این عنوان معنای توسعه‌ای داشته باشد، باید در زندگی مردم قابل مشاهده باشد یعنی جاده بهتر، خدمات بیشتر، سرمایه‌گذاری بیشتر، اشتغال بیشتر، درآمد بیشتر، ماندگاری بیشتر گردشگر‌در غیر این صورت، «هدف گردشگری» چیزی شبیه یک برچسب است برچسبی که روی نام روستا قرار گرفته اما الزاماً تغییری در واقعیت آن ایجاد نکرده است.

حالا نوبت پاسخ‌های دقیق است

مسئولان همدان اگر معتقدند انتقادها درباره بلاتکلیفی پروژه‌های گردشگری منصفانه نیست، بهترین پاسخ نه تکذیب، بلکه ارائه عدد و زمان است.

برای هر محور اعلام شود چند درصد پیشرفت دارد؟چقدر اعتبار دریافت کرده؟چقدر هزینه شده؟معارض چند نفر است؟تکلیف معارض چه زمانی مشخص می‌شود؟و پروژه چه روزی به بهره‌برداری می‌رسد؟آن‌وقت مردم می‌توانند قضاوت کنند‌اگر پروژه در مسیر پیشرفت است، افکار عمومی باید آن را ببیند، اگر مشکل معارض دارد، باید بداند چرا، اگر اعتبار کم است، باید رقم آن اعلام شود‌ و اگر همه‌چیز طبق برنامه پیش می‌رود، باید تاریخ پایان مشخص باشد.

گردشگر را نمی‌توان با وعده به روستا رساند

مسئله روستاهای هدف گردشگری همدان، مسئله یک جاده یا یک پروژه خاص نیست.مسئله، فاصله میان تصویری است که از گردشگری همدان ساخته‌ایم و تجربه‌ای که گردشگر در میدان با آن مواجه می‌شود.

از یک سو فرماندار از مقصدهای ملی و بین‌المللی سخن می‌گوید. مدیرکل میراث فرهنگی می‌گوید خروجی گردشگری باید در معیشت مردم دیده شود. فعالان اقتصادی از بازاریابی حرفه‌ای و جذب سرمایه‌گذار می‌گویند. پژوهش‌ها از ظرفیت 21 روستای هدف گردشگری خبر می‌دهند.همه اینها درست.اما در طرف دیگر ماجرا، مردم ایستاده‌اند و یک سؤال ساده دارنداینکه این وعده‌ها دقیقاً چه زمانی به جاده، شغل و درآمد تبدیل می‌شود؟

شاید وقت آن رسیده باشد که مسئولان به جای افزودن یک روستا به فهرست «مقاصد هدف گردشگری»، تکلیف همان روستاهایی را که سال‌هاست در این فهرست قرار دارند روشن کنند‌ چراکه گردشگر با عنوان اداری سفر نمی‌کند، با بروشور سفر نمی‌کند، با وعده سفر نمی‌کند، گردشگر به مقصدی می‌رود که بتواند به آن برسد، در آن بماند و تجربه خوبی از آن داشته باشد‌ و برای مردم روستا نیز گردشگری زمانی معنا دارد که چیزی بیشتر از چند عکس یادگاری و چند خبر رسمی نصیبشان کند.

انتهای پیام/