به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، هنوز چند قدم بیشتر از ورودی نمایشگاه بین‌المللی همدان دور نشده‌ای که صدای چکش از چند غرفه آن‌طرف‌تر شنیده می‌شود، ضربه‌هایی کوتاه و منظم که در میان همهمه بازدیدکنندگان گم نمی‌شود. چند قدم جلوتر، رنگ و لعاب سفال‌ها چشم را می‌گیرد و کمی آن‌طرف‌تر، پارچه‌ها، زیورآلات، دست‌بافته‌ها، آثار چوبی و فلزی، هرکدام بخشی از جغرافیای هنر ایرانی را نمایندگی می‌کنند.

اینجا هجدهمین نمایشگاه ملی صنایع‌دستی همدان است، جایی که در فاصله چند روز، محصولات هنرمندانی از 29 استان کشور در کنار هم قرار گرفته‌اند، 188 غرفه در این رویداد برپا شده و 85 رشته صنایع‌دستی در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داده شده، اعدادی که اگرچه در نگاه اول فقط آمار یک نمایشگاه به نظر می‌رسند، اما پشت هر غرفه، داستان یک کارگاه، یک خانواده و گاهی یک منبع درآمد قرار دارد.

هجدهمین نمایشگاه سراسری صنایع‌دستی از 26 تا 30 مردادماه در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی همدان برپاست. اولویت حضور نیز بر معرفی رشته‌های بومی و شاخص، فعالیت اتحادیه‌ها و تعاونی‌ها، برخورداری از نشان‌های اصالت، اجرای زنده، حجم تولید، بسته‌بندی و داشتن برند معتبر گذاشته شده است.  

وقتی هنر از پشت ویترین بیرون می‌آید

نمایشگاه صنایع‌دستی فقط مجموعه‌ای از غرفه‌ها نیست، تفاوت آن با یک فروشگاه معمولی در همین «روایت» است، مخاطب تنها محصول را نمی‌بیند، بلکه می‌تواند درباره شیوه ساخت، خاستگاه و کاربرد آن سؤال کند و با سازنده اثر روبه‌رو شود.

این ویژگی به‌ویژه برای صنایع‌دستی اهمیت دارد، محصولی که ارزش آن تنها در مواد اولیه یا شکل ظاهری خلاصه نمی‌شود و بخشی از قیمت و جذابیت آن به مهارت، زمان، پیشینه فرهنگی و داستانی که پشت تولید قرار دارد، مربوط است.

در چنین فضایی، حضور همزمان هنرمندان استان‌های مختلف، نمایشگاه را از یک بازار موقت به محل مقایسه و یادگیری نیز تبدیل می‌کند. هنرمندی که از یک شهر کوچک آمده، می‌تواند در چند روز با شیوه عرضه هنرمندی از استانی دیگر آشنا شود، بسته‌بندی یک محصول را ببیند، درباره قیمت‌گذاری گفت‌وگو کند یا ایده‌ای تازه برای طراحی محصول بگیرد.

محسن معصوم‌علیزاده، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان، نیز هدف نمایشگاه را ایجاد تعامل میان هنرمندان استان‌های مختلف و فراهم کردن زمینه تبادل تجربه و دستاورد عنوان کرده است.

پشت هر غرفه، یک اقتصاد کوچک

صنایع‌دستی از آن دست فعالیت‌هایی است که می‌تواند با سرمایه‌گذاری نسبتاً محدود و حتی در مقیاس خانگی آغاز شود و به‌تدریج به کارگاه و شبکه تولید تبدیل شود. در مقررات مربوط به حمایت از فعالان این حوزه نیز کارگاه‌های انفرادی و گروهی، فروشگاه‌ها، بازارچه‌ها و نمایشگاه‌ها به‌عنوان بخش‌هایی از زنجیره تولید و عرضه صنایع‌دستی به رسمیت شناخته شده‌اند.  

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر روشن می‌شود که بدانیم در بسیاری از مناطق، صنایع‌دستی با اقتصاد خانوار، اشتغال زنان و فعالیت‌های روستایی گره خورده است. در یک نمونه از نمایشگاه ملی صنایع‌دستی اصفهان، گزارش شده بود که برخی بانوان شرکت‌کننده علاوه بر تولید، برای چند نفر تا ده‌ها نفر در کارگاه‌های خود اشتغال ایجاد کرده بودند.  

بنابراین وقتی از فروش یک ظرف سفالی، یک قطعه زیورآلات، یک دست‌بافته یا محصول چوبی حرف می‌زنیم، موضوع فقط خرید و فروش یک کالا نیست، فروش موفق می‌تواند به معنای سفارش بیشتر، خرید مواد اولیه، افزایش تولید، جذب نیروی کار و تداوم فعالیت یک کارگاه باشد.

به همین دلیل، مسئله اصلی صنایع‌دستی را نباید صرفاً «تولید» دانست. اگر محصول تولید شود اما بازار مناسبی برای آن وجود نداشته باشد، زنجیره اشتغال نیز در نقطه‌ای متوقف می‌شود.

گلایه همیشگی بازار کجاست؟

یکی از چالش‌های قدیمی این حوزه، فاصله میان مهارت تولید و توانایی فروش است. بسیاری از هنرمندان در ساخت محصول مهارت دارند، اما بازاریابی، قیمت‌گذاری، بسته‌بندی، برندسازی، فروش اینترنتی و ارتباط با مشتری حرفه‌ای برایشان به اندازه خود تولید شناخته‌شده نیست، اینجاست که نمایشگاه می‌تواند نقش جدی‌تری پیدا کند.

نمایشگاه موفق نباید فقط محلی برای اجاره غرفه و فروش چندروزه باشد. اگر قرار است این رویداد به رونق صنایع‌دستی کمک کند، باید بتواند هنرمند را به خریدار، عمده‌فروش، گردشگر، صادرکننده، طراح، فروشگاه و حتی پلتفرم‌های آنلاین متصل کند.

نمایشگاه باید به رونق اقتصادی وصل شود

 

مسعود دهبانی‌صابر، مدیرعامل شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی همدان،در تشریح نقش نمایشگاه‌های تخصصی بر اهمیت حضور تولیدکنندگان، تجار و بازرگانان و اثر آن بر پویایی اقتصاد استان در گفت‌و‌گو با تسنیم تاکید و گفت: استمرار در نمایشگاه تخصصی و حضور فعالان اقتصادی از استان‌های مختلف و حتی خارج از کشور به‌عنوان عاملی برای رونق اقتصادی اسا.

وی افزوذ: نمایشگاه زمانی می‌تواند اثر اقتصادی واقعی داشته باشد که «ارتباط» ایجاد کند ارتباطی که بعد از پایین آمدن کرکره غرفه‌ها هم ادامه پیدا کند.

وی بیان کرد: راهکارهایی مانند ایجاد بانک اطلاعاتی غرفه‌داران، دعوت هدفمند از خریداران عمده و فعالان گردشگری، برگزاری نشست‌های تجاری، آموزش فروش و بازاریابی، ایجاد فروشگاه آنلاین نمایشگاه، معرفی محصولات در شبکه‌های اجتماعی و پیگیری فروش پس از پایان رویداد می‌تواند نمایشگاه را از یک رویداد پنج‌روزه به یک زنجیره بازاریابی مستمر تبدیل کند.

نمایشگاه باید از «فروش مقطعی» عبور کند

از نگاه کارشناسان بازار و حوزه صنایع‌دستی نیز یکی از مسائل اساسی این صنعت، ضعف در بازاریابی و تجاری‌سازی است. در تحلیل‌های تخصصی این حوزه، تاکید شده که بسیاری از تولیدکنندگان تمرکز بیشتری بر تولید دارند و بازاریابی، شناخت بازار، مخاطب‌شناسی و برندسازی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.  

مریم محمدی کارشناس بازار در گفت‌و‌گو با تسنیم گفت: یک نمایشگاه تخصصی زمانی اثرگذارتر خواهد بود که در کنار عرضه محصول، آموزش و خدمات تجاری نیز ارائه دهد، یعنی هنرمند بداند محصولش را برای چه مشتری‌ای تولید می‌کند، چگونه قیمت‌گذاری کند، چطور آن را بسته‌بندی و معرفی کند و پس از پایان نمایشگاه چگونه مشتری را حفظ کند.

وی با بیان اینکه این تغییر نگاه، اهمیت ویژه‌ای برای اشتغال دارد، تاکید کرد: اشتغال پایدار زمانی شکل می‌گیرد که تولیدکننده از فروش مستمر مطمئن باشد، نه اینکه تنها در زمان برگزاری یک نمایشگاه با افزایش تقاضا مواجه شود.

این کارشناس بازار همچنین بر ضرورت توجه به تجاری‌سازی صنایع‌دستی تاکید کرد و گفت: صنایع‌دستی زمانی می‌تواند سهم بیشتری در اقتصاد و اشتغال داشته باشد که از مرحله تولید سنتی عبور کند و در کنار حفظ اصالت و هویت فرهنگی، با نیاز بازار امروز نیز هماهنگ شود. طراحی محصولات کاربردی، تنوع در ابعاد و قیمت، بسته‌بندی حرفه‌ای و ایجاد هویت برای برند هنرمند، از جمله اقداماتی است که می‌تواند دامنه مشتریان صنایع‌دستی را افزایش دهد.

وی درباره تاثیر این رویکرد بر اشتغال نیز اظهار کرد: اشتغال پایدار زمانی شکل می‌گیرد که تولیدکننده از فروش مستمر اطمینان داشته باشد، نه اینکه تنها در زمان برگزاری یک نمایشگاه با افزایش تقاضا مواجه شود. وقتی بازار فروش تثبیت شود، هنرمند می‌تواند تولید خود را افزایش دهد، نیروی جدید جذب کند و برای توسعه کارگاه خود سرمایه‌گذاری کند.

محمدی در پایان تاکید کرد: به همین دلیل، موفقیت نمایشگاه‌های صنایع‌دستی نباید تنها با تعداد غرفه‌ها یا شمار بازدیدکنندگان سنجیده شود بلکه باید مشخص شود این رویداد چه میزان فروش ایجاد کرده، چه تعداد ارتباط تجاری میان هنرمندان و خریداران شکل گرفته و چه تعداد از این ارتباط‌ها بعد از پایان نمایشگاه به سفارش و همکاری مستمر تبدیل شده است.

مردم چه می‌خواهند؟

برای بازدیدکننده اما ماجرا ساده‌تر است. او وارد سالن می‌شود تا چیزی ببیند که در فروشگاه‌های معمولی کمتر پیدا می‌شود؛ محصولی که بتواند لمسش کند، درباره‌اش سؤال بپرسد و اگر پسندید، آن را با خود ببرد.

همین مواجهه مستقیم می‌تواند فاصله میان مردم و صنایع‌دستی را کمتر کند. بسیاری از محصولات دست‌ساز زمانی برای مخاطب جذاب می‌شوند که فرآیند تولید، زمان صرف‌شده و مهارت سازنده را ببیند.

از سوی دیگر، قیمت نیز همچنان یکی از عوامل تعیین‌کننده در تصمیم خرید است.

رضا احمدی یکی بازدیدکنندگان هجدهمین نمایشگاه صنایع دستی همدان درباره جذابیت نمایشگاه می‌گوید: چیزی که برای من جالب است این است که اینجا می‌توانم از نزدیک ببینم یک محصول چطور ساخته شده و با خود هنرمند صحبت کنم. وقتی می‌فهمم برای ساخت یک کار ساعت‌ها زمان صرف شده، ارزش آن برایم بیشتر می‌شود.

وی با اشاره به تنوع محصولات ادامه می‌دهد: در نمایشگاه انتخاب خیلی بیشتر از فروشگاه‌های معمولی است. از شهرها و استان‌های مختلف محصول آورده‌اند و آدم می‌تواند هم با هنر مناطق مختلف آشنا شود و هم چیزی برای خرید پیدا کند.

منصور ملکی یکی دیگر از شهروندان که برای خرید به نمایشگاه آمده است درباره قیمت محصولات اظهار می‌کند: صنایع‌دستی را دوست دارم، اما قیمت برایم مهم است. اگر محصول هم زیبا و باکیفیت باشد و هم قیمت منطقی داشته باشد، احتمال اینکه خرید کنم خیلی بیشتر است.

وی معتقد است بسته‌بندی در فروش صنایع‌دستی اهمیت زیادی دارد و می‌گوید: گاهی یک محصول خیلی زیباست، اما بسته‌بندی خوبی ندارد. اگر قرار باشد آن را هدیه بدهیم یا حتی به شهر دیگری ببریم، بسته‌بندی مناسب خیلی مهم است.

یکی از بانوان بازدیدکننده نیز درباره طراحی محصولات می‌گوید: صنایع‌دستی را دوست دارم، ولی دوست دارم محصولی بخرم که علاوه بر سنتی بودن، کاربرد امروزی هم داشته باشد. اگر طراحی‌ها کمی با سلیقه امروز هماهنگ شوند، فکر می‌کنم مشتری بیشتری جذب می‌کنند.

وی با اشاره به نقش فضای مجازی در معرفی صنایع‌دستی ادامه می‌دهد: خیلی از هنرمندان کارهای فوق‌العاده‌ای دارند، اما شناخته نشده‌اند. اگر بعد از نمایشگاه بتوانند محصولاتشان را در فضای مجازی معرفی و آنلاین بفروشند، مشتری فقط محدود به همین چند روز نمایشگاه نمی‌شود.

هنرمند شهرستانی و فرصتی برای دیده‌شدن

یکی از نقاط قوت نمایشگاه‌های ملی، شکستن مرزهای جغرافیایی است. هنرمندی که در یک شهر کوچک یا روستا فعالیت می‌کند، معمولاً به اندازه تولیدکننده‌ای که در یک مرکز بزرگ اقتصادی حضور دارد، به بازارهای گسترده دسترسی ندارد.نمایشگاه می‌تواند این فاصله را موقتاً از میان بردارد، در این نمایشگاه نیز 29 استان در همدان کنار هم قرار گرفته‌اند و همین تنوع، فرصتی برای شناخت تفاوت‌های فرهنگی و هنری ایران است؛ از رشته‌هایی که ریشه در یک منطقه دارند تا محصولاتی که طی سال‌های اخیر با طراحی جدید وارد بازار شده‌اند.

اگر این ارتباط ادامه پیدا کند، نمایشگاه می‌تواند از یک رویداد فرهنگی به یک شبکه اقتصادی تبدیل شود شبکه‌ای که هنرمندان، فروشندگان، گردشگران، طراحان و خریداران را به یکدیگر متصل می‌کند.

نسخه‌ای برای نمایشگاه‌های آینده

نمایشگاه صنایع‌دستی همدان یک پرسش مهم را پیش روی سیاست‌گذاران و برگزارکنندگان قرار می‌دهد: آیا هدف، صرفاً نمایش صنایع‌دستی است یا باید از نمایش به فروش، از فروش به سفارش و از سفارش به اشتغال پایدار رسید؟پاسخ به این پرسش می‌تواند مسیر نمایشگاه‌های بعدی را تغییر دهد.

برگزاری نشست‌های B2B، ایجاد امکان سفارش عمده، دعوت از فروشگاه‌ها و شرکت‌های صادراتی، استفاده جدی‌تر از فضای مجازی، ایجاد بازار آنلاین برای غرفه‌داران، آموزش بسته‌بندی و بازاریابی، ثبت اطلاعات مشتریان و پیگیری میزان فروش و قراردادهای ایجادشده پس از نمایشگاه، از جمله اقداماتی است که می‌تواند اثر اقتصادی این رویدادها را افزایش دهد.

حتی می‌توان برای هر دوره، شاخص‌هایی مانند میزان فروش، تعداد قراردادهای تجاری، سفارش‌های پس از نمایشگاه، تعداد مشتریان جدید و فرصت‌های شغلی ایجادشده را اندازه‌گیری کرد. در این صورت، موفقیت نمایشگاه دیگر تنها با تعداد غرفه‌ها و میزان بازدید سنجیده نمی‌شود، بلکه اثر واقعی آن بر کسب‌وکار هنرمندان قابل ارزیابی خواهد بود.

نمایشگاهی که باید بعد از 30 مرداد ادامه پیدا کند

به گزارش تسنیم، تا 30 مرداد، سالن نمایشگاه بین‌المللی همدان همچنان محل رفت‌وآمد هنرمندان و بازدیدکنندگان خواهد بود. اما آزمون واقعی نمایشگاه، بعد از پایان آن آغاز می‌شود، زمانی که غرفه‌ها جمع می‌شوند، هنرمندان به شهرهای خود برمی‌گردند و باید دید چند ارتباط جدید باقی مانده، چند سفارش شکل گرفته و چه تعداد مشتری دوباره سراغ همان هنرمند خواهد رفت.صنایع‌دستی اگرچه از گذشته می‌آید، برای ماندن در اقتصاد امروز باید قواعد بازار امروز را نیز بشناسد.

هجدهمین نمایشگاه ملی صنایع‌دستی همدان با 188 غرفه و حضور 29 استان، تصویری گسترده از ظرفیت هنرهای سنتی ایران ارائه کرده است. اکنون مسیر بعدی آن است که این تصویر به بازار متصل شود؛ بازاری که بتواند برای هنرمند سفارش ایجاد کند، برای کارگاه تولید به همراه بیاورد و برای خانواده‌ای که پشت این هنر ایستاده است، درآمدی پایدار بسازد.

در نهایت، ارزش واقعی چنین نمایشگاهی نه فقط در تعداد آثاری است که دیده می‌شوند، بلکه در تعداد زندگی‌هایی است که می‌توانند با رونق این هنر، ادامه پیدا کنند.

انتهای پیام/