لیلةالمبیت؛ شبی که ایثار، اسلام را ماندگار کرد
- اخبار استانها
- اخبار همدان
- 23 مرداد 1405 - 09:20
به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، ماه ربیعالاول در فرهنگ اسلامی، آغاز فصل رحمت، برکت و امید است. این ماه پس از ایام سوگواری محرم و صفر فرا میرسد و با رخدادهای سرنوشتسازی همچون واقعه تاریخی لیلةالمبیت و میلاد پیامبر اکرم(ص) همراه است. لیلةالمبیت از برجستهترین حوادث تاریخ اسلام بهشمار میرود که جلوهای ماندگار از ایمان، ایثار و ولایتمداری امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) را به نمایش گذاشت.
لیلةالمبیت به شبی گفته میشود که حضرت علی(ع) به فرمان پیامبر اکرم(ص) در بستر ایشان خوابید تا توطئه مشرکان برای قتل رسول خدا(ص) ناکام بماند؛ فداکاری بزرگی که در قرآن کریم نیز مورد ستایش قرار گرفته است.
بر اساس منابع تاریخی، سران قریش در مکانی بهنام «دارالندوه» گردهم آمدند تا درباره چگونگی مقابله با پیامبر اکرم(ص) تصمیم بگیرند. در این جلسه، پیرمردی که خود را از قبیله بنیمُضَر ـ و بنابر برخی نقلها از اهل نجد ـ معرفی میکرد، خواست در نشست حضور یابد و مدعی شد نظری دارد که میتواند آنان را راهنمایی کند. در برخی منابع، این پیرمرد همان ابلیس معرفی شده است.
در این نشست ابتدا پیشنهاد شد پیامبر(ص) از مکه اخراج شود، اما این پیشنهاد رد شد، زیرا حاضران معتقد بودند آن حضرت با گردآوری یاران خود، دوباره قدرت خواهد گرفت. سپس پیشنهاد زندانی کردن پیامبر(ص) مطرح شد که آن نیز با مخالفت روبهرو شد، چرا که به اعتقاد آنان، نفوذ کلام پیامبر حتی از درون زندان نیز میتوانست مردم را تحت تأثیر قرار دهد.
سرانجام با راهنمایی آن پیرمرد، تصمیم گرفتند از هر قبیله، جوانی انتخاب شود تا همگی به صورت همزمان شبانه به خانه پیامبر(ص) حمله کنند و ایشان را به قتل برسانند. آنان تصور میکردند با تقسیم شدن خون پیامبر میان قبایل مختلف، بنیهاشم توان مقابله با همه قبایل را نخواهد داشت و ناچار به پذیرش دیه خواهد شد.
به دنبال این تصمیم، جبرئیل امین بر پیامبر اکرم(ص) نازل شد و آن حضرت را از توطئه مشرکان آگاه کرد. پیامبر(ص) نیز به فرمان الهی، حضرت علی(ع) را مأمور کرد آن شب در بستر ایشان بخوابد تا نقشه دشمن بینتیجه بماند.
خوابیدن حضرت علی در بستر پیامبر(ص)
بر پایه روایت علامه مجلسی، پیامبر اکرم(ص) به حضرت علی(ع) فرمود: «مشرکان امشب قصد کشتن مرا دارند، آیا در بستر من میخوابی؟» امیرالمؤمنین(ع) پرسید: «اگر چنین کنم، شما سالم میمانید؟» پیامبر(ص) فرمود: «آری.»
حضرت علی(ع) با شنیدن این پاسخ، لبخند زد، سجده شکر به جا آورد و عرض کرد: «آنچه را که مأمور شدهای انجام بده؛ جان، چشم، گوش و قلبم فدای تو باد.» سپس پیامبر اکرم(ص) علی(ع) را در آغوش گرفت و هر دو با چشمانی اشکبار از یکدیگر جدا شدند.
مشرکان از ابتدای شب خانه پیامبر(ص) را محاصره کرده بودند و تصمیم داشتند نیمهشب حمله کنند، اما ابولهب پیشنهاد داد تا سپیدهدم صبر کنند تا زنان و کودکان داخل خانه آسیب نبینند و مورد سرزنش قبایل عرب قرار نگیرند.
آنان برای اطمینان از حضور پیامبر، چند بار سنگ به سوی بستر پرتاب کردند و با دیدن فردی که در بستر خوابیده بود، گمان کردند رسول خدا(ص) همچنان در خانه حضور دارد.
صبح هنگام که وارد خانه شدند، با حضرت علی(ع) روبهرو شدند. از او پرسیدند: «محمد کجاست؟» امام علی(ع) در پاسخ فرمود: «مگر او را به من سپرده بودید که از من میخواهید؟ شما کاری کردید که او ناچار شد خانه را ترک کند.»
پس از این پاسخ، مشرکان بر حضرت علی(ع) هجوم آوردند، او را آزار دادند، از خانه بیرون کشیدند، کتک زدند و ساعتی در مسجدالحرام بازداشت کردند و سپس آزادش کردند. در برخی نقلها نیز آمده است که حضرت علی(ع) با شجاعت، شمشیر خالد بن ولید را از دست او گرفت و مهاجمان را از خود دور کرد و سپس اعلام کرد از محل حضور پیامبر(ص) اطلاعی ندارد.
آیه لیلةالمبیت
فداکاری حضرت علی(ع) در قرآن کریم نیز مورد تجلیل قرار گرفته است. بسیاری از مفسران، آیه 207 سوره بقره را در شأن این ایثار بزرگ دانستهاند:
«وَ مِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّـهِ وَ اللَّـهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»
«و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا میفروشد و خدا نسبت به بندگان مهربان است.»
این آیه که به «آیه لیلةالمبیت» شهرت یافته، جایگاه والای امیرالمؤمنین(ع) را در دفاع از پیامبر اکرم(ص) و دین اسلام به تصویر میکشد و نشان میدهد که ایثار در راه خدا، از برترین جلوههای بندگی و ایمان است.
واقعه لیلةالمبیت تنها یک رویداد تاریخی نیست، بلکه نمادی از ایمان، شجاعت، اخلاص و ولایتپذیری است. حضرت علی(ع) در آن شب، بیهیچ تردیدی جان خود را سپر پیامبر خدا(ص) کرد و با این فداکاری، یکی از ماندگارترین جلوههای ایثار در تاریخ اسلام را رقم زد؛ الگویی که پس از قرنها همچنان الهامبخش آزادگان و حقطلبان جهان در دفاع از حقیقت و ارزشهای الهی است.
انتهای پیام/