خلیل میرزایی، سرپرست جهاد دانشگاهی استان همدان، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در همدان، با اشاره به اهمیت توسعه روستاها در تحقق توسعه پایدار اظهار کرد: تجربه کشورهای توسعه‌یافته نشان می‌دهد که توسعه روستایی همواره بر توسعه شهری مقدم بوده است، زیرا تولید، به‌ویژه تولید محصولات غذایی، یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های استقلال اقتصادی، سیاسی و امنیت غذایی هر کشور به شمار می‌رود.

وی افزود: کشوری که در تأمین مواد غذایی خود وابسته باشد، ناچار است نیازهای خود را با هزینه‌های سنگین و تحت شرایط تحمیلی تأمین کند؛ موضوعی که استقلال اقتصادی و حتی سیاسی آن کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

سرپرست جهاد دانشگاهی استان همدان با اشاره به روند تغییر جمعیت کشور در مدت چند دهه گذشته گفت: بر اساس آمارهای رسمی، در سال 1335 حدود 75 درصد جمعیت کشور در روستاها زندگی می‌کردند و تنها 25 درصد شهرنشین بودند، اما این نسبت، اکنون کاملاً معکوس شده و سهم جمعیت روستایی به حدود 20 درصد کاهش یافته و بیش از 80 درصد جمعیت در شهرها هستند.

میرزایی ادامه داد: کاهش جمعیت روستایی به معنای کاهش ظرفیت تولید است و این روند، علاوه بر تهدید تولید داخلی، موجب افزایش مهاجرت به شهرها، گسترش حاشیه‌نشینی و ایجاد فشار مضاعف بر زیرساخت‌ها و برنامه‌های توسعه شهری می‌شود.

وی با بیان اینکه تثبیت جمعیت روستایی و ایجاد مهاجرت معکوس باید در اولویت سیاست‌گذاری‌ها قرار گیرد، تصریح کرد: اگر روستایی نتواند از فعالیت اقتصادی خود درآمد مناسبی کسب کند، ناچار به ترک زادگاهش خواهد شد؛ بنابراین ایجاد رونق اقتصادی در روستاها مهم‌ترین راهکار جلوگیری از مهاجرت است. همچنین امروز باید پس از تحقق و توسعه امنیت غذایی، به اقتدار غذایی برسیم؛ هدفی که با تقویت تولید داخلی و توسعه اقتصادی روستاها محقق خواهد شد.

سرپرست جهاد دانشگاهی استان همدان با بیان اینکه توسعه پایدار بر سه رکن توسعه اقتصادی، توسعه زیست‌محیطی و توسعه اجتماعی ـ فرهنگی استوار است، افزود: حتی اگر بهترین امکانات نیز در روستاها فراهم شود، بدون ایجاد گردش مالی و درآمد پایدار برای ساکنان، مهاجرت روستاییان ادامه خواهد داشت؛ ازاین‌رو، توسعه اقتصادی مهم‌ترین پیش‌نیاز ماندگاری جمعیت در روستاهاست.

تدوین سند توسعه اقتصادی 327 روستای همدان با مشارکت مردم

میرزایی با اشاره به یکی از مهم‌ترین اقدامات جهاد دانشگاهی در حوزه توسعه روستایی گفت: یکی از برجسته‌ترین پروژه‌های جهاد دانشگاهی، گردآوری اطلاعات و تدوین سند توسعه اقتصادی و اشتغال‌زایی روستاهای فاقد برنامه استان همدان بود که در سال 1402 برای 327 روستای استان همدان انجام شد.

وی افزود: تفاوت این طرح با بسیاری از برنامه‌های گذشته، مشارکت مستقیم مردم در فرآیند برنامه‌ریزی بود. در این طرح، با دهیاران، اعضای شوراهای اسلامی، معتمدان و افراد اثرگذار محلی مصاحبه‌های میدانی انجام شد و اطلاعات با استفاده از روش «ارزیابی مشارکتی روستایی (PRA)» جمع‌آوری و تحلیل شد.

سرپرست جهاد دانشگاهی استان همدان بیان کرد: خروجی این مطالعات، سندی جامع و چند هزار صفحه‌ای است که پس از بررسی در شورای برنامه‌ریزی استان به تصویب رسید و اکنون به‌عنوان یک سند راهبردی در اختیار دستگاه‌های اجرایی قرار گرفته است.

احیای مشاغل بومی و استفاده از ظرفیت‌های هر روستا

میرزایی با اشاره به محتوای این سند گفت: در این مطالعات، ظرفیت‌های اقتصادی، قابلیت‌های تولیدی، مشاغل فعال و حتی مشاغل بومی فراموش‌شده هر روستا شناسایی شده است؛ مشاغلی مانند فرش‌بافی، گلیم‌بافی و سایر حرفه‌های سنتی که امکان احیای آن‌ها وجود دارد.

وی افزود: همچنین مشخص شده است که برای اجرای هر بخش از برنامه توسعه، چه میزان مشارکت از سوی بخش خصوصی، دولت و سایر نهادهای مسئول مورد نیاز است تا روند اجرای طرح‌ها با انسجام بیشتری دنبال شود.

سرپرست جهاد دانشگاهی استان همدان با تأکید بر اینکه توسعه بدون مشارکت مردم محقق نمی‌شود، اظهار کرد: زمانی که روستاییان در فرآیند تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی مشارکت می‌کنند، احساس تعلق بیشتری نسبت به محل زندگی خود پیدا کرده و در اجرای برنامه‌ها نیز همکاری مؤثرتری خواهند داشت؛ موضوعی که ضمانت اجرایی طرح‌های توسعه را افزایش می‌دهد.

کارآفرینی و توانمندسازی؛ دو محور اصلی توسعه روستاها

میرزایی کارآفرینی و توانمندسازی را از مهم‌ترین راهبردهای توسعه روستایی دانست و گفت: توسعه برای انسان است و انسانِ توانمند، موتور محرک توسعه محسوب می‌شود. باید زمینه‌ای فراهم شود تا روستاییان علاوه بر اشتغال برای خود، فرصت‌های شغلی جدیدی نیز برای دیگران ایجاد کنند.

وی ادامه داد: فقرزدایی، توانمندسازی نیروی انسانی، تقویت مهارت‌های فردی و حمایت از کارآفرینان، از مهم‌ترین ابزارهای توسعه اقتصادی روستاها به شمار می‌رود و می‌تواند زمینه افزایش درآمد، کاهش مهاجرت و تحقق توسعه پایدار را فراهم کند.

سرپرست جهاد دانشگاهی استان همدان با اشاره به آمادگی جهاد دانشگاهی برای همکاری با دستگاه‌های اجرایی اظهار کرد: مأموریت جهاد دانشگاهی انجام مطالعات علمی و ارائه راهکارهای کارشناسی است و نتایج این پژوهش‌ها در اختیار دستگاه‌های مسئول قرار گرفته است. در صورت نیاز نیز جهاد دانشگاهی آمادگی دارد در مراحل اجرایی و تکمیلی این طرح‌ها همکاری لازم را داشته باشد.

میرزایی در پایان تأکید کرد: تحقق توسعه پایدار روستاها نیازمند برنامه‌ریزی علمی، مشارکت مردم و هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی است و امیدواریم با اجرای این اسناد، زمینه رونق اقتصادی، افزایش تولید، تقویت امنیت غذایی و مهاجرت معکوس در روستاهای استان فراهم شود.

انتهای پیام/