به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، برخی مقصدهای گردشگری تنها با چشم دیده می‌شوند، اما بعضی مکان‌ها با تمام وجود احساس می‌شوند، شهر زیرزمینی سامن نیز از همان جاهایی است که پیش از آنکه عظمتش را ببینی، سکوتش تو را در بر می‌گیرد، اینجا در دل خاک، شهری آرمیده که هزاران سال تاریخ را در سینه خود پنهان کرده است، شهری که هر دیوار سنگی، هر راهرو و هر اتاقش، برگ‌هایی از کتاب تمدن ایران را روایت می‌کند.

وقتی نخستین پله‌ها را به سمت اعماق زمین پایین می‌روی، گویی از دنیای امروز فاصله می‌گیری، کم‌کم صدای هیاهوی شهر آرام‌آرام محو می‌شود و جای خود را به سکوتی عمیق می‌دهد، سکوتی که انگار هنوز صدای قدم‌های مردمانی را در خود حفظ کرده که قرن‌ها پیش در همین مسیرها زندگی می‌کردند، از همینرو هوای خنک زیرزمین، بوی سنگ‌های کهن و نور ملایمی که بر دیوارهای تراش‌خورده می‌تابد، فضایی می‌آفریند که انسان را به سفری در دل تاریخ می‌برد.

کشفی که تاریخ را شگفت‌زده کرد

سال 1384، هنگام اجرای پروژه فیبر نوری در شهر سامن، هیچ‌کس تصور نمی‌کرد که زیر خیابان‌های این شهر کوچک، یکی از اسرارآمیزترین آثار تاریخی ایران نهفته باشد اما با آغاز کاوش‌های باستان‌شناسی، شبکه‌ای از راهروها، اتاق‌ها و سالن‌های سنگی آشکار شد که قدمت هسته اولیه آن به پیش از دوران اشکانیان می‌رسد و در دوره‌های مختلف تاریخی گسترش یافته است.

این کشف، تنها یافتن چند اتاق زیرزمینی نبود و پرده از تمدنی برداشت که با کمترین امکانات، شاهکاری ماندگار در دل سنگ خلق کرده بود، در جریان حفاری‌ها، اسکلت حدود 60 نفر، ظروف سفالی، سکه، مهر، ظرف مسی کتیبه‌دار و اشیای ارزشمند دیگری کشف شد که هرکدام بخشی از زندگی مردمان گذشته را روایت می‌کنند.

معماری‌ای که از دل سنگ متولد شد

شهر زیرزمینی سامن نمونه‌ای بی‌نظیر از معماری دستکند است، هنری که در آن هیچ آجر، خشت یا مصالح ساختمانی به کار نرفته و تمام فضاها تنها با تراشیدن سنگ‌های سخت گرانیتی ایجاد شده‌اند. این مجموعه با وسعتی حدود سه تا پنج هکتار، بیش از پنجاه فضای دستکند را در عمق دو تا هشت متری زمین در خود جای داده است. 

راهروهای پیچ‌درپیچ، سالن‌های وسیع، اتاق‌های متعدد، سکوهای سنگی، طاقچه‌ها، دریچه‌های ارتباطی و جایگاه پیه‌سوزها، همگی نشان‌دهنده دقت، مهارت و دانش مهندسی مردمانی است که هزاران سال پیش چنین شاهکاری را خلق کرده‌اند، هر بخش این شهر، ویژگی خاص خود را دارد بعضی اتاق‌ها احتمالاً محل برگزاری آیین‌های مذهبی بوده‌اند، برخی به عنوان محل استراحت یا زندگی استفاده می‌شدند و شماری دیگر در دوره‌های بعد، به‌ویژه دوران اسلامی، نقش پناهگاه را ایفا کرده‌اند.

شهر زیرزمینی سامن هنوز همه رازهای خود را آشکار نکرده است، بسیاری از مسیرها به بخش‌هایی ختم می‌شوند که هنوز به طور کامل شناسایی نشده‌اند و باستان‌شناسان همچنان در تلاش‌اند تا ارتباط میان فضاهای مختلف این مجموعه را کشف کنند.

همین ناشناخته بودن، جذابیت این اثر را دوچندان کرده است، برای همین گردشگر هنگام عبور از دالان‌های سنگی، احساس می‌کند در حال کشف معمایی است که قرن‌ها در دل زمین پنهان مانده است، معمایی که شاید هنوز پاسخ بسیاری از پرسش‌های آن پیدا نشده باشد.

تجربه‌ای که فقط باید آن را زندگی کرد

قدم زدن در شهر زیرزمینی سامن، شبیه ورق زدن کتاب تاریخ نیست بلکه شبیه زندگی کردن در دل تاریخ است، تصور کنید در راهرویی باریک حرکت می‌کنید دیوارهای سنگی در دو سوی شما قرار گرفته‌اند و نور زرد چراغ‌ها روی خطوط تراش‌خورده آن‌ها سایه می‌اندازد، سکوت همه جا را فرا گرفته و تنها صدای گام‌هایتان در فضا می‌پیچد، دستتان را روی سنگی می‌کشید که هزاران سال پیش با ابزارهای ساده تراشیده شده است ناگهان احساس می‌کنید فاصله میان گذشته و امروز از بین رفته و شما یکی از ساکنان همان شهر باستانی هستید.

هر اتاق، داستانی دارد، داستان مردمانی که برای عبادت، زندگی یا پناه گرفتن، این فضاها را ساخته‌اند. هر پیچ راهرو، حس کنجکاوی را بیشتر می‌کند و هر دریچه، پنجره‌ای به گذشته‌ای دور است.

چرا شهر زیرزمینی سامن یک مقصد مهم گردشگری است؟

امروزه گردشگران تنها به دنبال دیدن یک بنای تاریخی نیستند، آن‌ها به دنبال تجربه‌ای متفاوت و فراموش‌نشدنی هستند. شهر زیرزمینی سامن دقیقاً چنین تجربه‌ای را در اختیار بازدیدکنندگان قرار می‌دهد، این مجموعه یکی از معدود شهرهای زیرزمینی ایران است که بازدیدکننده می‌تواند در میان فضاهای واقعی آن قدم بزند و معماری دستکند را از نزدیک لمس کند چنین ویژگی‌ای باعث شده سامن نه‌تنها برای علاقه‌مندان به تاریخ، بلکه برای دوستداران طبیعت، معماری، عکاسی و ماجراجویی نیز مقصدی جذاب باشد.

از سوی دیگر، نزدیکی این اثر به ملایر و همدان، امکان طراحی مسیرهای متنوع گردشگری را فراهم کرده است. گردشگران می‌توانند در یک سفر، علاوه بر بازدید از این شهر اسرارآمیز، از جاذبه‌های طبیعی، باغ‌های انگور، بازارهای محلی، صنایع‌دستی و دیگر آثار تاریخی منطقه نیز دیدن کنند. این ظرفیت می‌تواند به رونق اقتصادی، ایجاد فرصت‌های شغلی، توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی و معرفی هرچه بیشتر فرهنگ غنی منطقه کمک کند.

برگزاری جشنواره‌های فرهنگی، تورهای تخصصی باستان‌شناسی، نمایشگاه‌های صنایع‌دستی و برنامه‌های آموزشی برای دانش‌آموزان و دانشجویان نیز می‌تواند جایگاه این اثر را در صنعت گردشگری کشور بیش از پیش تقویت کند.

میراثی برای نسل‌های آینده

شهر زیرزمینی سامن تنها متعلق به مردم ملایر یا استان همدان نیست، این مجموعه بخشی از هویت تاریخی ایران است برای همین حفاظت از چنین آثاری، حفظ خاطره هزاران سال تلاش، خلاقیت و اندیشه مردمانی است که بدون فناوری‌های امروزی، شاهکارهایی ماندگار آفریدند.

هر گردشگری که از این مجموعه بازدید می‌کند، در حقیقت سفیری برای معرفی این میراث ارزشمند خواهد بود. هر عکس، هر روایت و هر خاطره‌ای که از سامن با خود می‌برد، گامی در مسیر شناساندن این گنجینه به جهان است.

پایان سفر و آغاز شگفتی

وقتی از پله‌ها بالا می‌آیی و دوباره نور خورشید را می‌بینی، احساس می‌کنی سفری متفاوت را پشت سر گذاشته‌ای سفری نه به شهری دیگر، بلکه به هزاران سال قبل، شهری که در سکوت زندگی کرد، اما امروز با زبان تاریخ با ما سخن می‌گوید.

شهر زیرزمینی سامن ثابت می‌کند که شگفتی‌های ایران تنها بر بلندای کوه‌ها و در دل دشت‌ها نیست، گاهی بزرگ‌ترین رازهای این سرزمین، درست زیر پاهای ما پنهان شده‌اند، برای همین کافی است دل به اعماق زمین بسپاریم تا عظمت تمدنی را ببینیم که هنوز پس از سه‌هزار و پانصد سال، نفس می‌کشد و هر مسافر را به سفری فراموش‌نشدنی دعوت می‌کند.

انتهای پیام/