به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، نام شهید سپهبد حسین سلامی بیش از هر چیز با اقتدار دفاعی، فرماندهی میدانی و نقش‌آفرینی در تقویت توان بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران گره خورده است؛ اما آنچه کمتر درباره این فرمانده شهید روایت شده، نگاه عمیق و راهبردی او به مسائل اجتماعی، محرومیت‌زدایی، توانمندسازی مردم و توسعه پایدار مناطق کم‌برخوردار است. 

سرهنگ علی قراباغی، مسئول بسیج سازندگی استان همدان، از جمله افرادی است که طی سال‌های متمادی در قرارگاه‌های کشوری، برنامه‌های محرومیت‌زدایی و جلسات تخصصی با شهید سلامی همکاری و ارتباط نزدیک داشته است. او معتقد است بسیاری از ابعاد شخصیتی، علمی و مدیریتی این فرمانده شهید هنوز برای افکار عمومی به‌درستی شناخته نشده و باید بیش از گذشته روایت شود. سرهنگ قراباغی بر این باور است که شهید سلامی شخصیتی فراتر از یک فرمانده نظامی بود؛ نابغه‌ای شجاع و کم‌نظیر که بسیاری از ابعاد فکری و مدیریتی او هنوز برای جامعه ناشناخته مانده و آیندگان او را بهتر از نسل امروز خواهند شناخت.

آنچه در ادامه می‌خوانید مشروح گفت‌وگوی تسنیم با مسئول بسیج سازندگی استان همدان درباره ابعاد کمتر شنیده‌شده شخصیت، اندیشه و سبک مدیریتی شهید سپهبد حسین سلامی است.

تسنیم: نخستین آشنایی و ارتباط شما با شهید سلامی به چه زمانی بازمی‌گردد؟

سرهنگ قراباغی: آشنایی من با شهید سلامی به حدود 15 سال قبل بازمی‌گردد. در یکی از برنامه‌های کشوری بسیج مهندسین که ایشان سخنران آن بودند، فرصت آشنایی نزدیک‌تر با دیدگاه‌ها و نوع نگاه ایشان فراهم شد. البته پیش از آن نیز در جلسات و سخنرانی‌ها ایشان را دیده بودم، اما از آن مقطع به بعد ارتباطات ما شکل جدی‌تری پیدا کرد. از سال 1396 و با شکل‌گیری قرارگاه پیشرفت و آبادانی، ارتباطات ما گسترده‌تر شد. در جلسات ماهانه کشوری که با حضور فرماندهان ارشد سپاه برگزار می‌شد، بارها فرصت داشتم از نزدیک پای صحبت‌های شهید سلامی بنشینم و با شیوه تفکر، نگاه راهبردی و سبک مدیریتی ایشان آشنا شوم. هرچه این ارتباطات بیشتر شد، بیشتر دریافتم که با شخصیتی فراتر از یک فرمانده نظامی مواجه هستم.

تسنیم: مهم‌ترین ویژگی فکری شهید سلامی در حوزه محرومیت‌زدایی چه بود؟

سرهنگ قراباغی: به اعتقاد من مهم‌ترین ویژگی شهید سلامی این بود که محرومیت را صرفاً یک مسئله اقتصادی یا اجتماعی نمی‌دانست. ایشان فقر و محرومیت را دشمن کشور می‌دانست. همان‌گونه که سپاه در برابر تجاوز نظامی دشمن می‌ایستد یا در عرصه جنگ نرم با تهدیدهای فرهنگی مقابله می‌کند، شهید سلامی معتقد بود در حوزه اقتصادی نیز باید با فقر و محرومیت مبارزه‌ای جدی و سازمان‌یافته داشت. از نگاه ایشان، محرومیت می‌توانست امید مردم را هدف قرار دهد، اعتماد عمومی را کاهش دهد و زمینه سوءاستفاده دشمنان را فراهم کند. به همین دلیل معتقد بود باید با رویکردی قرارگاهی، جهادی و هدفمند به مقابله با آن پرداخت.

تسنیم: این نگاه در عرصه عمل چگونه دنبال شد؟

سرهنگ قراباغی: شهید سلامی معتقد بود نباید به اقدامات مقطعی و کوتاه‌مدت بسنده کرد. او به دنبال حل ریشه‌ای مسائل بود. در همین چارچوب، در قرارگاه پیشرفت و آبادانی مدل‌هایی طراحی شد که مردم را در متن حل مشکلات قرار می‌داد. یکی از مهم‌ترین این اقدامات، استقرار «امام روستا» در مناطق هدف بود. روحانیون جهادی و مردمی در روستاها مستقر می‌شدند، نظام مسائل منطقه را شناسایی می‌کردند، برای آن راهکار ارائه می‌دادند و در کنار مردم اجرای برنامه‌ها را پیگیری می‌کردند. شهید سلامی بارها تأکید داشت که توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که خود مردم به بازیگران اصلی حل مسائل تبدیل شوند.

تسنیم: نگاه شهید سلامی به مردم چه تفاوتی با رویکردهای معمول داشت؟

سرهنگ قراباغی: شهید سلامی نگاه ابزاری به مردم نداشت. او مردم را صاحبان اصلی انقلاب می‌دانست. معتقد بود نباید صرفاً خدمتی ارائه شود و پرونده آن بسته شود؛ بلکه باید مردم توانمند شوند، مهارت بیاموزند و بتوانند خودشان مسائل و مشکلاتشان را حل کنند. به زبان امروز مدیریتی، بسیاری از آنچه اکنون تحت عنوان نوآوری اجتماعی و توسعه مردم‌پایه مطرح می‌شود، سال‌ها قبل در نگاه و اندیشه شهید سلامی وجود داشت. او همواره بر شبکه‌سازی اجتماعی، توانمندسازی مردم و مشارکت واقعی آنان تأکید داشت.

 شهید سلامی؛ فرمانده‌ای که به دنبال کارهای ماندگار بود 

تسنیم: این نگاه چگونه در پروژه‌های عمرانی و محرومیت‌زدایی نمود پیدا کرد؟

سرهنگ قراباغی: پس از شکل‌گیری قرارگاه امام حسن مجتبی(ع)، شهید سلامی تأکید داشت که فعالیت‌ها به سمت کارهای ماندگار حرکت کند. ایشان می‌گفت نباید صرفاً به کمک‌های مقطعی اکتفا کنیم، بلکه باید سراغ پروژه‌هایی برویم که سال‌ها آثار آن برای مردم باقی بماند. بر همین اساس طرح‌های بزرگی مانند جهاد آبرسانی، آبخیزداری و آبخوانداری، طرح آبخیز تا جالیز، راه‌های بین مزارع، راه‌های روستایی، اشتغال‌زایی و توانمندسازی اقتصادی مناطق محروم در دستور کار قرار گرفت. بخش مهمی از این پروژه‌ها حاصل همین نگاه آینده‌نگر و راهبردی شهید سلامی بود که نتایج آن نیز امروز کاملا مشهود است.

تسنیم: نقش شهید سلامی در توسعه بسیج سازندگی و محرومیت‌زدایی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

سرهنگ قراباغی: واقعیت این است که بسیاری از دستاوردهای امروز بسیج سازندگی حاصل همان نگاه بلند و راهبردی شهید سلامی است. در حوزه جهاد آبرسانی هزاران نفر در مناطق محروم از آب شرب پایدار بهره‌مند شدند. در حوزه راه‌های روستایی، آبخیزداری، اشتغال‌زایی، مسکن محرومان، جهیزیه، اقتصاد مقاومتی و توانمندسازی مردم نیز اقدامات گسترده‌ای صورت گرفت. شهید سلامی معتقد بود خدمت‌رسانی باید به افزایش سرمایه اجتماعی، امیدآفرینی و توسعه پایدار منجر شود و همین نگاه، بسیاری از پروژه‌های محرومیت‌زدایی را از اقدامات مقطعی به برنامه‌های ماندگار تبدیل کرد.

 فرمانده‌ای که در هر حوزه‌ای صاحب‌نظر بود 

تسنیم: شما به چندبعدی بودن شخصیت شهید سلامی اشاره کرده‌اید. این ویژگی چگونه برای شما ملموس شد؟

سرهنگ قراباغی: یکی از ویژگی‌های کم‌نظیر شهید سلامی همین چندبعدی بودن او بود. وقتی درباره مدیریت صحبت می‌کرد، بنده احساس می‌کردم یک استاد برجسته مدیریت در حال تدریس است. زمانی که درباره سلامت و بهداشت سخن می‌گفت، گویی یک پزشک متخصص صحبت می‌کند و هنگامی که به تفسیر قرآن می‌پرداخت، تصور می‌کردی سال‌ها در حوزه علوم قرآنی و معارف اسلامی تدریس کرده است. من شخصاً در حوزه مدیریت تحصیل کرده‌ام و معتقدم شهید سلامی در بسیاری از مباحث مدیریتی صاحب‌نظر بود. او صرفاً یک فرمانده نظامی نبود؛ بلکه شخصیتی دانشمند، اهل مطالعه و صاحب اندیشه بود. هرچه بیشتر با ایشان آشنا می‌شدم، بیشتر به این نتیجه می‌رسیدم که با فردی کم‌نظیر روبه‌رو هستم که در حوزه‌های مختلف حرف برای گفتن دارد و همین ویژگی، او را از بسیاری از فرماندهان هم‌عصرش متمایز می‌کرد.

تسنیم: انس شهید سلامی با قرآن چه جایگاهی در زندگی و مدیریت او داشت؟

سرهنگ قراباغی: این موضوع از ویژگی‌های برجسته ایشان بود. شهید سلامی اعتقاد داشت مسئول هر جلسه باید شخصاً قرآن تلاوت کند، ترجمه آیات را بخواند و برداشت خود را از آن ارائه دهد. بارها شاهد بودم که خود ایشان این کار را انجام می‌داد. نگاه او به قرآن صرفاً آیینی و ظاهری نبود؛ بلکه معتقد بود مدیریت، تصمیم‌سازی و حرکت در مسیر انقلاب باید از معارف قرآنی الهام بگیرد.

 شهید سلامی؛ الگوی جمع اقتدار و مردم‌داری 

تسنیم: چگونه یک فرمانده نظامی می‌تواند در عین اقتدار، تا این اندازه مردمی و مهربان باشد؟

سرهنگ قراباغی: به اعتقاد من پاسخ این سؤال را باید در مکتب تربیتی شهید سلامی جست‌وجو کرد. الگوی او امیرالمؤمنین علی(ع) و مالک اشتر بود. در این مکتب، اقتدار و مهربانی در تقابل با یکدیگر نیستند. همان انسانی که در میدان نبرد مقتدر و شجاع است، در برابر مردم، محرومان و یتیمان سرشار از رأفت و مهربانی است. شهید سلامی نیز چنین شخصیتی داشت. او هم فرمانده‌ای مقتدر بود و هم نسبت به مردم، محرومان و جوانان نگاه پدرانه و دلسوزانه داشت. این ویژگی حاصل تربیت در مکتب اهل‌بیت(ع) است.

 روایت یک خاطره؛ وقتی شهید سلامی شخصاً کنار محرومان ایستاد 

تسنیم: خاطره‌ای از شهید سلامی دارید که روحیه مردمی ایشان را به تصویر بکشد؟

سرهنگ قراباغی: یکی از خاطراتی که هرگز فراموش نمی‌کنم مربوط به مراسم واگذاری منازل محرومان در همدان است. قرار بود تعدادی از خانواده‌های محروم کلید خانه‌های خود را از دست شهید سلامی دریافت کنند، اما برخی ملاحظات امنیتی مطرح شد و پیشنهاد دادند این دیدار انجام نشود. شهید سلامی وقتی متوجه موضوع شد، شخصاً وارد ماجرا شد و تأکید کرد که خود او کلیدها را به خانواده‌ها تحویل خواهد داد. ایشان تک‌تک خانواده‌ها را مورد تفقد قرار داد، قرآن هدیه داد و با صمیمیت با آنان گفت‌وگو کرد. این رفتار برای من بسیار ماندگار شد و نشان می‌داد مردم و محرومان برای او یک موضوع تبلیغاتی یا صوری نبودند، بلکه واقعاً ایشان خود را خادم آنان می‌دانست.

تسنیم: اگر بخواهید شهید سلامی را در یک جمله برای نسل‌های آینده توصیف کنید، چه خواهید گفت؟

سرهنگ قراباغی: شهید سلامی فرمانده‌ای بود که هم میدان نبرد را می‌شناخت و هم درد مردم را؛ استراتژیستی بزرگ که در کنار اقتدار نظامی، دغدغه محرومان، جوانان، توسعه کشور و پیشرفت جامعه را داشت. اگر بخواهم در یک توصیف کوتاه‌تر از ایشان نام ببرم، باید بگویم شهید سلامی یک نابغه شجاع و کم‌نظیر بود. شخصیتی که هنوز آن‌گونه که شایسته است شناخته نشده و به اعتقاد من آیندگان او را بهتر از ما خواهند شناخت. او تنها یک فرمانده نظامی نبود؛ دانشمندی برجسته، صاحب اندیشه و مدیری کم‌نظیر بود که در حوزه‌های مختلف از مدیریت و مسائل اجتماعی گرفته تا معارف قرآنی و مباحث راهبردی، دیدگاه‌های عمیق و قابل تأملی داشت. باور دارم با گذشت زمان، ابعاد بیشتری از شخصیت علمی و فکری شهید سلامی آشکار خواهد شد و نسل‌های آینده بیش از امروز درباره او سخن خواهند گفت. شهید سلامی از آن شخصیت‌هایی است که تاریخ درباره او بیشتر قضاوت خواهد کرد و چه بسا در سال‌های آینده روایت‌های فراوانی از دانش، شجاعت، مدیریت و اخلاص او نقل شود؛ شخصیتی که می‌توان او را یک دانشمند اسطوره‌ای در قامت یک فرمانده تراز انقلاب اسلامی دانست.

مصاحبه از سمیرا گمار

انتهای پیام/