به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، در قلب تپنده همدان، چنارهایی کهن ریشه دوانده‌اند؛ که تبدیل به نمادهایی از صلابت و زیبایی طبیعی شهر شده اند. این سروقامتان سبز، فراخوانی خاموش به حفظ میراثی هستند که از منظر هنری و فرهنگی، گنجینه‌ای بی‌بدیل برای ما محسوب می‌شوند.

اکنون این چنارهای کهنسال، با قدمتی چندصدساله که تغییرات اقلیمی، فقر خاک و تنش‌های محیطی، زنگ خطر خشکیدگی آن‌ها را به صدا درآورده است در خطر نابودی هستند. مدیریت شهری با بهره‌گیری از ظرفیت علمی اساتید داخل و خارج استان، طرحی گسترده برای احیای این میراث زنده را کلید زده است.

مهرداد خورشیدوند، مدیر سازمان سیما منظر و فضای سبز شهری شهرداری همدان در گفت و گوی تفصیلی با خبرنگار حوزه فرهنگی خبرگزاری تسنیم از همدان به بررسی مشکلات چنار ها، علت آن و اقدامات انجام شده در بهبود شرایط درختان، پرداخت و بر لزوم حفظ این گنجینه ها تاکید کرد.

تسنیم:چه اقداماتی برای نجات چنارهای کهنسال همدان انجام شده است؟

خورشیدوند:چنار از جمله درختان بلند قامت و بومی در سرزمین ایران است؛ اما بومی بودن آن گره های تاریخی با فرهنگ‌های باستانی این سرزمین دارد. البته درخت چنار از گذشته های دور نیز همواره برای ایرانیان مقدس بوده است و ایرانیان باستان آن را پادشاه درخت‌ها می‌دانستند.گاهی ارتفاع آن به 30 تا 50 متر می رسد. از سوی دیگر درخت چنار زیبا است. درخت چنار به علت قامت بلندش برای ایجاد سایه در حاشیه خیابان‌ها و پارک‌ها استفاده می‌شود و همچنین برگ درخت چنار با شکل خاصش جلوه ی ویژه ای به محیط می‌دهد. از دور چون تاجی از گل به چشم می آید و از نزدیک یادآور احساس شورانگیزی است.

در گام نخست، مجموعه‌ای کامل از آزمایش‌های تخصصی شامل آزمایش خاک، بررسی وضعیت درخت و انواع تست‌های مرتبط با سلامت گیاه انجام شد. نتایج این بررسی‌ها منجر به آغاز فاز اجرایی طرح احیا شد.

هم‌اکنون در پیاده‌راه بوعلی عملیات حفر چاله‌های ویژه در کنار درختان آغاز شده است. این چاله‌ها با جزئیات فنی خاصی اجرا می‌شوند و درون آن‌ها لوله‌هایی کار گذاشته می‌شود که با شن‌های بادامی و نخودی پر می‌شوند تا امکان تزریق‌های تخصصی به بستر خاک فراهم شود.

یکی از مشکلات اصلی، تراکم خاک در اطراف ریشه‌ها بود که مانع تنفس و تغذیه مناسب درخت می‌شد؛ موضوعی که به تدریج موجب ضعف و خشکیدگی درختان شده است.

آغاز درمان هزار درخت با روش‌های علمی و سرم‌تراپی

تسنیم:آیا درمان تخصصی نیز برای این درختان پیش بینی شده است؟

خورشیدوند:بله عملیات «درون‌درمانی» یا همان تزریق سرم‌گونه به درختان آغاز شده است. این طرح در مرحله نخست برای هزار اصله درخت کهنسال اجرا خواهد شد. هدف اصلی، حفظ درختانی است که سرمایه‌های سبز شهر محسوب می‌شوند.

متأسفانه طی ماه‌های گذشته چندین چنار کهنسال در سطح شهر به‌طور ناگهانی خشک شدند و تعدادی دیگر نیز در مسیر زوال قرار گرفتند. هر درخت پیش از خشک شدن نشانه‌هایی از ضعف و تنش بروز می‌دهد و اگر به‌موقع رسیدگی نشود، از دست خواهد رفت. همین مسئله ضرورت ورود جدی و علمی به موضوع را دوچندان کرد.

تسنیم:در این مسیر از چه ظرفیت های علمی استفاده شده است؟

خورشیدوند:برای نخستین‌بار از ظرفیت گسترده علمی استفاده شد. اساتید متخصص و باتجربه از داخل و خارج استان به همدان دعوت شدند؛ از جمله اساتیدی از دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه بوعلی سینا و همچنین مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی.نتیجه این تحقیقات گسترده که حدود یک ماه پیش به جمع‌بندی رسید، تدوین برنامه‌ای چندمرحله‌ای بود: شناسایی دقیق وضعیت درختان، اصلاح بستر خاک،اجرای چال‌کود و آغاز درمان‌های تزریقی و تغذیه‌ای.

تسنیم:چال‌کود و کیک‌های آهسته‌رهش چه نقشی در احیا دارند؟

خورشیدوند:در اجرای چال‌کود از کودهای آهسته‌رهش استفاده می‌شود که به شکل قالب‌های فشرده مشابه آجر هستند. این کودها به‌تدریج و طی یک تا یک‌ونیم سال مواد مغذی را در اختیار درخت قرار می‌دهند.

تغذیه ناگهانی یکی از عوامل آسیب به گیاهان است؛ همان‌طور که یک انسان نمی‌تواند غذای چند روز را یک‌باره مصرف کند، درخت نیز نیازمند تغذیه تدریجی است. این کیک‌های آهسته‌رهش دقیقاً با همین هدف طراحی شده‌اند تا تغذیه پایدار و مستمر برای ریشه فراهم کنند.

تسنیم:چرا درختان چنار دچار این مشکل شدند ؟

خورشیدوند:بررسی‌ها نشان داد خاک منطقه از نظر عناصر غذایی فقیر شده است.

گرایش خاک به سمت شور شدن افزایش یافته است.تغییرات اقلیمی و افزایش دمای هوا تنش گرمایی شدیدی به درختان وارد کرده است.

چنار در دمای بالای 32 درجه دچار تنش گرمایی می‌شود و با توجه به افزایش دما در فلات ایران، شرایط برای این گونه حساس‌تر شده است. با این حال درختانی با محیط بن بیش از سه متر در سطح شهر وجود دارند که امکان جایگزینی آن‌ها عملاً وجود ندارد و باید به هر شکل ممکن حفظ شوند.

تسنیم:چرا حفظ درختان کهنسال اهمیت بیشتری نسبت به کاشت درخت جدید دارد؟

خورشیدوند:درختی که امروز کاشته می‌شود، با توجه به شرایط اقلیمی فعلی، برای رسیدن به وضعیت یک درخت 10 یا 50 ساله به دو برابر زمان گذشته نیاز دارد؛ حتی اگر همه شرایط ایده‌آل باشد.

چندین نسل تلاش کرده‌اند تا این درختان به امروز برسند. بنابراین حفظ آن‌ها صرفاً یک اقدام فضای سبز نیست، بلکه صیانت از میراث نسل‌هاست.

تسنیم:برای هویت‌بخشی به این درختان چه برنامه‌ای دارید؟

خورشیدوند:در هفته آینده طرح «هویت‌سازی درختان» آغاز می‌شود. برای چنارهای شاخص نام‌گذاری انجام شده و تابلوهای معرفی آن‌ها نصب خواهد شد. این اقدام علاوه بر افزایش آگاهی عمومی، حس تعلق شهروندان به میراث طبیعی شهر را تقویت می‌کند.

سرمایه‌های سبز همچنان سایه‌بان نسل‌های آینده

تسنیم:اکنون حال چنارهای همدان چگونه است؟

خورشیدوند: واقعیت این است که حال آن‌ها خوب نیست؛ اما روند درمان آغاز شده و تمام توان فنی و علمی برای بهبود شرایط به کار گرفته شده است. امید می‌رود با اجرای کامل طرح، حال چنارهای کهنسال همدان بهتر شود و این سرمایه‌های سبز همچنان سایه‌بان نسل‌های آینده باقی بمانند.

انتهای پیام/