به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، می‌گویند دو مسافر در بیابانی گرفتار باران شدند. یکی عبا داشت و هر دو زیر آن پناه گرفتند. صاحب عبا بارها تکرار می‌کرد: «اگر عبای من نبود چه می‌شد؟» دوستش هم هر بار پاسخ می‌داد: «خیس می‌شدیم!»  

اما وقتی به رودخانه رسیدند و تا استخوان خیس شدند، تکرار همان جمله برای همسفرش غیرقابل‌تحمل شد. عبا را از دوشش گرفت و به رودخانه انداخت و گفت: «اگر عبای تو نبود، آیا از این خیس‌تر هم می‌شدیم؟»

 ماجرای ایران و پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) امروز شباهت عجیبی به همان حکایت دارد.

هدف این پیمان، فراهم‌کردن همکاری‌های فنی و دسترسی کشورها به فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای است؛ اما تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که برای ایران، این عضویت بیشتر به ابزاری برای فشار، جاسوسی، ترور دانشمندان و اعمال سنگین‌ترین تحریم‌های اقتصادی تبدیل شده است تا مسیر همکاری‌های فنی.

با وجود این‌همه بدعهدی، تازه رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، رافائل گروسی، پا را فراتر گذاشته و تلویحاً از گزینه حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران سخن گفته است؛ در حالی که فلسفه وجودی همین سازمان، اساساً توسعه صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای و جلوگیری از تنش است.

در کنار این رفتارها، تحولات اخیر منطقه، جنگ و خسارات گسترده، عبور از همه خطوط قرمز و شهادت مقام‌های عالی‌رتبه کشور، سؤال جدی و تاریخی را پیش روی سیاست‌گذاران ایران قرار داده است. ماندن در NPT چه مزیتی دارد؟ و مهم‌تر اینکه اگر از آن خارج شویم، آیا واقعاً «بدتر از این» خواهد شد؟

واقعیت این است که آمریکا و رژیم اسرائیل، هر آنچه در توان داشته‌اند علیه ایران به کار گرفته‌اند؛ از ترور و خرابکاری تا تحریم و تهدید نظامی. امروز پرسش همان پرسش مسافر قصه است:  اگر عبای NPT نبود، آیا از این خیس‌تر هم می‌شدیم؟ پاسخ این پرسش، با توجه به تجربه عملی چند سال اخیر، برای بسیاری از تحلیلگران منفی است.  

خروج از NPT نه تنها خطری افزون‌تر از آنچه اکنون وجود دارد ایجاد نمی‌کند، بلکه می‌تواند جنبه‌ای از بازدارندگی را نیز تقویت کند و دست ایران را در برابر فشارهای یک‌جانبه بازتر سازد.

سالیان گذشته نشان داده است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نه در عمل و نه از منظر حقوقی، به تعهدات خود در قبال ایران پایبند نبوده است. اکنون که شرایط میدانی و امنیتی منطقه به نقطه‌ای بی‌سابقه رسیده، باقی‌ماندن در پیمانی که عملاً هیچ منفعتی نداشته و صرفاً ابزار فشار قدرت‌های بزرگ بوده، منطقی به نظر نمی‌رسد.

حال پرسش نخست را دوباره باید پرسید: اگر از NPT خارج شویم، آیا اوضاع بدتر می‌شود؟  پاسخ برای بسیاری از ناظران، یک «نه» بزرگ است.

وقتی باران‌های پی‌درپی گذشته، رودخانه خروشان امروز و خیس‌شدن کامل واقعیت‌های میدانی را دیده‌ایم، شاید وقت آن رسیده باشد که تصمیمی تاریخی گرفته شود؛ تصمیمی که درنگ در آن، هزینه‌های بیشتری بر کشور تحمیل خواهد کرد.

یادداشت از دکتر حسن رحیمی‌روشن، عضو هیئت‌علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان

انتهای پیام/