ملتی که ریشههای خود را میشناسد در سختترین روزها هم میایستد
- اخبار استانها
- اخبار همدان
- 24 اسفند 1404 - 12:17
به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، ایران سرزمینی با پیشینهای طولانی از تمدن، فرهنگ و مقاومت تاریخی است. در چنین شرایطی، بازخوانی این میراث و انتقال آن به نسلهای جوان میتواند نقش مهمی در تقویت روحیه ملی، همبستگی اجتماعی و امید به آینده ایفا کند.
مریم محمدی، راهنمای موزه و پژوهشگر حوزه تاریخ و میراث فرهنگی، از جمله افرادی است که سالها در زمینه معرفی تاریخ و فرهنگ ایران فعالیت کرده و در تعامل مستقیم با دانشآموزان و گردشگران، از نزدیک با میزان آشنایی نسل جدید با گذشته این سرزمین روبهرو بوده است. او معتقد است آگاهی از تاریخ و هویت فرهنگی میتواند به شکلگیری حس تعلق و مسئولیتپذیری در جامعه کمک کند.
خبرگزاری تسنیم در همین زمینه گفتوگویی تفصیلی با این پژوهشگر انجام داده است تا درباره اهمیت شناخت تاریخ، جایگاه زبان فارسی، نقش هنر در انتقال فرهنگ و ضرورت تقویت حس تعلق به وطن در شرایط حساس امروز گفتوگو کند. آنچه میخوانید متن کامل این گفتوگو است:
تسنیم: وقتی از تمدن چند هزار ساله ایران سخن گفته میشود، این مفهوم دقیقاً چه ابعاد تاریخی و فرهنگی را دربرمیگیرد؟
محمدی: وقتی درباره تمدن ایران صحبت میکنیم، منظور فقط یک سلسله تاریخی یا یک دوره خاص نیست، بلکه با یک تداوم بسیار طولانی فرهنگی و تمدنی روبهرو هستیم. فلات ایران یکی از مهمترین بسترهای شکلگیری تمدن در جهان باستان بوده و از دورههای بسیار کهن نشانههای زندگی انسانی در آن دیده میشود. تمدنهایی مانند عیلام، ماد و هخامنشی تنها بخشی از این مسیر طولانی هستند.
در کنار ساختارهای سیاسی، باید به فرهنگ، هنر، معماری، زبان و شیوههای زندگی مردم نیز توجه کرد؛ عناصری که در طول هزاران سال تداوم پیدا کردهاند. حتی برخی یافتههای باستانشناسی مانند آثار کشفشده در غار قلعهکرد قزوین نشان میدهد که قدمت حضور انسان در این سرزمین به صدها هزار سال پیش بازمیگردد و همین موضوع اهمیت تاریخی ایران را بیش از پیش نشان میدهد.
تسنیم: با وجود چنین پیشینه عمیقی، چرا به نظر میرسد بخشی از جامعه امروز ارتباط کمتری با این میراث تاریخی احساس میکند؟
محمدی: به نظر من مهمترین مسئله نحوه انتقال این میراث به نسلهای جدید است. بسیاری از جوانان تاریخ ایران را بیشتر به صورت مجموعهای از نامها و تاریخها میشناسند، نه به عنوان یک روایت زنده و الهامبخش از گذشته.
وقتی تاریخ به شکل خشک و صرفاً حفظی آموزش داده شود، طبیعی است که نتواند احساس تعلق و افتخار ایجاد کند. در حالی که اگر تاریخ به صورت روایتمحور و جذاب ارائه شود، نوجوانان خیلی سریع با آن ارتباط برقرار میکنند. تجربه من در موزهها نشان داده است که وقتی یک اثر تاریخی با داستان و زمینه فرهنگی آن معرفی میشود، مخاطب احساس میکند بخشی از یک روایت بزرگ تاریخی است.
تسنیم: نقش نظام آموزشی در شکلگیری یا تضعیف این حس تعلق را چگونه ارزیابی میکنید؟
محمدی: نظام آموزشی نقش بسیار مهمی دارد، زیرا سالهای مدرسه زمان شکلگیری نگاه افراد به تاریخ و هویت است. اگر دانشآموزان در همین سالها با دستاوردهای فرهنگی و تمدنی کشورشان آشنا شوند، نوعی اعتمادبهنفس فرهنگی در آنها شکل میگیرد.
متأسفانه گاهی آموزش تاریخ محدود و غیرجذاب ارائه میشود و فرصت کشف و پرسشگری از دانشآموزان گرفته میشود. در حالی که آشنایی با موزهها، بازدید از آثار تاریخی و روایتهای داستانی از گذشته میتواند تاریخ را برای نسل جدید ملموس و قابل درک کند.
تسنیم: به نظر شما مشکل اصلی در آموزش تاریخ بیشتر به محتوا مربوط میشود یا شیوه تدریس؟
محمدی: هر دو عامل مؤثرند، اما به نظر من شیوه تدریس نقش پررنگتری دارد. حتی اگر بهترین محتوا هم وجود داشته باشد، اگر به شکل یکنواخت ارائه شود نمیتواند مخاطب را جذب کند.
آموزش تاریخ باید به سمت روشهای فعالتر حرکت کند؛ روشهایی که دانشآموزان را در فرآیند یادگیری درگیر کند. وقتی دانشآموزان خودشان در کشف و شناخت تاریخ مشارکت داشته باشند، ارتباط عمیقتری با گذشته برقرار میکنند.
تسنیم: زبان فارسی چه نقشی در حفظ هویت فرهنگی ایرانیان دارد؟
محمدی: زبان فارسی یکی از مهمترین ستونهای هویت فرهنگی ایرانیان است. بسیاری از مفاهیم فرهنگی، تاریخی و ادبی ما در قالب این زبان منتقل شدهاند.
آثار شاعرانی مانند فردوسی، سعدی، حافظ و مولوی فقط آثار ادبی نیستند، بلکه بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی ما محسوب میشوند. زبان فارسی در طول قرنها توانسته روایتها، ارزشها و تجربههای فرهنگی ایرانیان را حفظ کند و به نسلهای بعد منتقل کند.
تسنیم: هنر ایرانی چه نقشی در انتقال فرهنگ و هویت ملی داشته است؟
محمدی: هنر در واقع یکی از زندهترین روایتهای تاریخ یک ملت است. اگر به آثار هنری ایران نگاه کنیم، از سفالینههای باستانی گرفته تا معماری، نگارگری، خوشنویسی و قالیبافی، همه آنها بازتابی از نگاه مردم این سرزمین به جهان و زندگی هستند.
در هر دوره تاریخی، هنر زبان بیان فرهنگ جامعه بوده است و بسیاری از ارزشها و باورهای مردم از طریق همین آثار هنری منتقل شدهاند.
تسنیم: برای تقویت حس تعلق نسل جوان به فرهنگ و تاریخ ایران چه اقداماتی ضروری است؟
محمدی: نخستین گام ایجاد آگاهی است. وقتی جوانان بدانند چه میراث بزرگی پشت سر آنها قرار دارد، نگاهشان به هویت ملی تغییر میکند.
این آگاهی میتواند از طریق آموزش، رسانهها، فعالیتهای فرهنگی و تجربههای مستقیم مانند بازدید از آثار تاریخی شکل بگیرد. اگر تاریخ و فرهنگ ایران به شکلی زنده و قابل لمس روایت شود، بسیاری از جوانان خودشان به دنبال شناخت بیشتر خواهند رفت.
تسنیم: در نهایت اگر بخواهید پیام کوتاهی برای نسل جوان درباره وطندوستی بیان کنید چه خواهید گفت؟
محمدی: وطندوستی پیش از هر چیز از شناخت آغاز میشود. وقتی انسان تاریخ و فرهنگ سرزمین خود را بشناسد، احساس مسئولیت بیشتری نسبت به آن پیدا میکند.
این حس به معنای شعار دادن نیست، بلکه به معنای تلاش برای حفظ و بهتر کردن سرزمینی است که در آن زندگی میکنیم. هر نسلی وظیفه دارد بخشی از این میراث را به نسل بعد منتقل کند.
مصاحبه از: سمیرا گمار
انتهای پیام/