Tesnim Haber Ajansı – ABD ile Gürcistan arasındaki stratejik ortaklığın 2024'te «Joe Biden» döneminde askıya alınmasının ardından, «Gürcü Rüyası» hükümeti «Donald Trump»ın Beyaz Saray'a dönüşüyle ilişkileri canlandırma çabalarını yoğunlaştırdı; ancak henüz tam kapsamlı bir siyasi revizyon gerçekleşmedi.

ABD'nin önceki yönetimlerinde, özellikle «Mihail Saakaşvili» döneminde ilişkiler liberal gündeme dayanıyordu; «George Bush» 2005'teki ziyaretinde Gürcistan'ı «özgürlük feneri» olarak adlandırmış ve Vaşington onu Sovyet sonrası coğrafyada modernleşme ve yolsuzlukla mücadelede bir model olarak tanıtmıştı. Ancak Trump yönetimi «demokratik projeler» yerine transit ve yatırıma odaklanıyor.

2025 sonunda ABD Dışişleri Bakanlığı heyeti Gürcistan'ın demiryolu, karayolu ve liman projelerini ve Tiflis'in «Trump Güzergâhı» (TRIPP) konusundaki tutumunu inceledi; Haziran 2026'da ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kuruluşu (DFC), «Poti» limanına (2022'de açıldı) yaptığı 50 milyon dolarlık yatırımın ardından «Orta Koridor»a 25 milyon dolar daha tahsis etti ve Eylül 2026'da Gürcistan Dışişleri Bakan Yardımcısı «Laşa Darsalia» Vaşington'da ülkesinin bu koridordaki rolüne vurgu yaptı.

İktidar partisi, Hristiyan muhafazakâr değerlere dayanarak, liberal akıma karşı çıkarak, «derin devlet»le karşı karşıya gelerek ve ulusal egemenliği savunarak Beyaz Saray'a daha da yakınlaştı; ancak Batı yanlısı muhalefet, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı'nın (USAID) feshedilmesi ile Trump'ın iç, göç ve Ukrayna politikalarını eleştirerek Avrupa Birliği ve Britanya'ya yöneldi.

Kongre'de ise, yabancı ajanlar yasasının ardından «Joe Wilson» ve «Jeanne Shaheen» tarafından Tiflis'in Rusya, Çin ve İran'a yakınlaşması suçlamasıyla sunulan ve 2025'te Temsilciler Meclisi'nde kabul edilen «MEGOBARI» yaptırım tasarısı, Senato'da Trump'a yakın Cumhuriyetçiler tarafından bloke edildi.

Tiflis'in Türkiye'nin Nüfuzu ve Bakü ile Transit Rekabetinden Duyduğu Kaygı

Gürcistan'ın ABD'ye yakınlaşması, 2020'deki Karabağ krizinin ardından Güney Kafkasya'da güç dengesinin değişmesinden ve Türkiye ile Azerbaycan ekseninin üstünlük kazanmasından da kaynaklanıyor. İki ülkenin kilit projeleri — Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı, Bakü-Tiflis-Erzurum doğal gaz boru hattı, Bakü-Tiflis-Kars demiryolu, Orta Koridor ve Karadeniz'in altından Avrupa'ya uzanan denizaltı elektrik kablosu — Gürcistan'dan geçiyor ve yıllık «Kafkas Kartalı» tatbikatını içeren üçlü iş birliği sürüyor.

Bununla birlikte, «Recep Tayyip Erdoğan»ın Ağustos 2025'te «Mihail Kavelaşvili» ile görüşmesinde 1944'te sürgün edilen Ahıska Türklerinin Güney Gürcistan'a dönüşünden söz etmesi Tiflis'te bir baskı aracı, Osmanlı İmparatorluğu'nun ihyası ve güvenlik tehdidi olarak değerlendirildi.

Türkiye'nin «Acara» Müslümanları üzerindeki nüfuzu da hassasiyet yaratıyor; Türkiye'nin Tiflis Büyükelçisi «Fatma Ceren Yazgan» Batum'daki 2020 seçimlerinde Türkiye'yi işgalci olarak nitelendiren bir reklam panosuna işaret etmiş, Erdoğan da 2016'da «gönül sınırları» söylemiyle Rize ile Batum'un ayrılmazlığından söz etmişti.

Aynı zamanda Ermenistan'ın güneyinden geçen TRIPP projesi, Bakü'nün Gürcistan'a olan transit bağımlılığını azaltıyor; Kasım 2025'te Azerbaycan medyası, Gürcistan sınırında bekleyen kamyonlara «Zengezur'dan gidin» tavsiyesinde bulunulduğunu yazdı ve Ağustos 2026'da «Sarpi» ile «Kırmızı Köprü» geçiş noktalarında kamyonların durdurulması Bakü'nün protesto notası vermesine yol açtı.

Eylül 2026'da da Gürcistan Ortodoks Kilisesi, «Kah» ilçesinin (tarihî Hereti bölgesi) «Kurmuhi» köyündeki «Aziz George» kilisesinin koordinesiz restorasyonuna itiraz etti; Bakü bunu toprak iddiası olarak nitelendirdi.

Çin Faktörü, İran Uçuşlarının Askıya Alınması ve Diplomatik Temasların İstatistiği

Tiflis ile Vaşington'un yakınlaşmasının önündeki en büyük engel Çin'in varlığıdır. İki ülke 2023'teki stratejik ortaklıklarını Haziran 2026'da kapsamlı stratejik ortaklığa yükseltti; Çinli şirketler «Kuşti-Kubi» otoyolunu inşa ediyor, Aralık 2025'te «Zestafoni-Haşuri» demiryolunun yenilenmesini tamamladı, Eylül 2026'da «Batum-Sarpi» çevre yolu ihalesini aldı ve Ağustos 2026 itibarıyla Tiflis'teki dokuz devlet okulunda Çince öğretiliyor.

Tiflis, ABD Hazine Bakanlığı'nın 8 Eylül 2026'da 27 İran havayolu şirketini yaptırım listesine almasından 9 gün sonra İran'la uçuşları askıya aldı; ancak 2026'nın ikinci çeyreğinde Çin, 219,5 milyon dolarla (toplamın yüzde 46,8'i) Gürcistan'ın en büyük doğrudan yabancı yatırımcısı ve Britanya'nın (123,5 milyon dolar, yüzde 26,3) neredeyse iki katı oldu.

Buna karşın Gürcistan, ABD'nin baskısıyla «Anaklia» limanını Çin konsorsiyumuna vermedi; hâlihazırda tarama ve dalgakıran işlerini Belçika şirketi «Jan De Nul» yürütüyor ve terminaller, Tayland holdingi «C.P. Group»un ilgi gösterdiği açık ihaleyle devrediliyor.

2025 ve 2026 istatistiklerine göre Gürcistanlı yetkililerin 180 görüşmesinin 102'si ve 15 telefon görüşmesinin 14'ü Türkiye ile Azerbaycan'laydı; ancak ABD ile görüşmeler 2025'te 11'den 2026'da 19'a, siyasi gündem 4'ten 12'ye, savunma temasları 2'den 4'e çıktı ve ekonomik başlık sabit kaldı (4'e karşı 5).

Pentagon ile Askerî İş Birliği ve Trump Güzergâhına Lojistik Destek

Savunma alanında Vaşington, Karadeniz stratejisinin yanı sıra transit güzergâhların güvenliğini de gözetiyor. Gürcistan Mayıs 2026'da «Trojan Footprint — 2026» tatbikatına ev sahipliği yaptı, Haziran ve Temmuz'da «Sea Breeze — 2026» tatbikatına katıldı ve Eylül'de ABD askerî yetkilisi «Andrew Loomis»in Gürcistan Savunma Bakanı «Irakli Çikovani» ile görüşmesiyle eşzamanlı olarak ilk kimyasal ve biyolojik tehdit tatbikatı «NEXUS Georgia 2026» düzenlendi; bu sırada ABD, Batum'daki «Lugar Merkezi»ne (Abhazya yönü ve Rusya'nın Oçamçira üssü karşısında) ve Mtsheta'ya (Güney Osetya ile Tiflis-Gori otoyolunun 400 metresindeki Orçosan köyü yakınında; Hollandalı Clingendael Enstitüsü bunu Rusya'nın Orta Koridor'a yönelik tehdidi olarak değerlendiriyor) ilgi gösteriyor.

Rusya Mayıs 2026'da Güney Osetya ile bir ittifak antlaşması imzalarken, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan dışişleri bakanları Haziran 2026'da İstanbul'da yayımladıkları bildiride Gürcistan'ın toprak bütünlüğünün yeniden tesisi çağrısı yaptı.

Ayrıca ABD'nin Ermenistan'daki 49 yıllık «Trump Güzergâhı» şirketindeki yüzde 74'lük payı ve Rusya Güvenlik Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı «Aleksey Şevtsov»un, ABD'ye ait özel askerî ve istihbarat şirketlerinin İran sınırının birkaç yüz metre yakınına konuşlandırılmasına ilişkin uyarısı (düşünce kuruluşu «Gürcinform» başkanı Arno Hidirbegişvili yaklaşık 1000 personel tahmin ediyor) göz önüne alındığında, Gürcistan bu güçler için Türkiye'den bağımsız bir ikmal destek güzergâhı olabilir.

Tiflis'teki Trump Kulesi; Stratejik Revizyon İçin Garantisi Olmayan Siyasi Sembol

Ekonomi cephesinde de Mayıs ayındaki anlaşmanın ardından, aralarında «Visol» grubunun başkanı «Samson Pkhakadze» ve iktidar partisinin eski milletvekili «İlia Tsulaya»nın bulunduğu Gürcü yatırımcıların «Eric Trump» ile vardığı mutabakatla, 15 Eylül'de iki milyar dolarlık ve 600 bin metrekarelik «Tiflis Trump Kulesi» projesi (62 kat, 280 metre yükseklik, 2031-2033 arasında tamamlanacak) tanıtıldı; Başbakan «Irakli Kobahidze» bunu tarihî olarak nitelendirdi.

Ancak Trump Organization yalnızca marka adını satıyor ve «Wall Street Journal»ın haberine göre arsa, ABD yaptırımları altındaki «Bidzina İvanişvili» ailesiyle bağlantılı bir fondan 85 milyon dolara kadar ödenerek Trump yönetimiyle gayriresmî bir kanal oluşturmak amacıyla satın alındı.

Sonuç olarak Gürcistan, Trump yönetiminin öncelikleri arasında TRIPP projesi ve Orta Asya'daki «C5+1» formatına kıyasla düşük bir konumda bulunuyor; ABD'nin Tiflis büyükelçiliği görevi Temmuz 2025'ten bu yana boş ve üç maslahatgüzar (Allen Persel, Amy Diaz ve Courtney Austrian) tarafından yürütülüyor; Abhazya ve Güney Osetya'nın bağımsızlığını tanımaması da Tiflis'in Moskova ile manevra alanını sınırlıyor.