Tesnim Haber Ajansı – Gürcistan'da yalnızca beş muhalefet partisinin kaderi değil, bu cumhuriyetin Avrupa Birliği ile ilişkilerinin geleceği de şekilleniyor.

Gürcistan Anayasa Mahkemesi dün, iktidardaki «Gürcü Rüyası» partisinin 88 milletvekilinin, radikal muhalefet güçlerinin faaliyetlerinin anayasaya aykırı ilan edilmesini talep eden başvurusuna ilişkin duruşmalara başladı.

Tiflis yönetimi bu adımı hükümeti savunma olarak nitelendirirken, muhalefet «Gürcü Rüyası» partisinin siyasi rakiplerini ortadan kaldırma peşinde olduğu görüşünde. Avrupa Birliği de beklendiği üzere bu yargı sürecini Tiflis'in demokratik standartlardan uzaklaştığının kanıtı olarak değerlendirdi.

Tek Dosyada Beş Siyasi Parti; Yargılama Sürecinin Ayrıntıları

Bu davada sanık sıfatıyla yer alanlar arasında «Birlik - Ulusal Hareket» (Gürcistan'ın eski Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili'ye bağlı «Birleşik Ulusal Hareket»in yeniden yapılandırılmış oluşumu), «Değişim İçin İttifak», «Güçlü Gürcistan - Lelo», «Federalistler» ve «Gürcistan İçin Gaharia» bulunuyor.

2024 seçimlerinin resmî sonuçlarına göre bu beş güçten dördü toplamda yaklaşık yüzde 38 oy aldı. Üç ittifak, seçimlerde hile yapıldığı iddiasıyla milletvekilliği koltuklarını kabul etmekten vazgeçti ve şu anda bu davada parlamentoda hazır bulunan tek sanık, Gürcistan'ın eski Başbakanı Giorgi Gaharia'nın partisi.

Gürcistan yönetimi bu yargı sürecine doğru yaklaşık bir yıl boyunca ilerledi. Başlangıçta üç siyasi hareketin yasaklanması hedeflenirken, ardından liste beş partiye genişletildi.

Yeni başvuru 24 Eylül 2026'da kaydedildi, duruşmalar 21-23 Ekim tarihleri için belirlendi ve mahkeme kararının en geç Haziran 2027'ye kadar çıkması bekleniyor. Bu karar kesin olup ülke içinde temyize tabi değil; ancak şimdiye kadar muhalefet partileri yasaklanmadı.

İlk duruşmalar, yargılamanın usulüne ilişkin tartışmalarla geçti. Mahkeme, muhalefetin hâkimlerin reddi, «Venedik Komisyonu» uzmanlarının davet edilmesi ve «Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi»nden istişari görüş istenmesine ilişkin taleplerini reddetti; dosyanın incelenmesi için bir aylık süre verilmesi talebi de kabul edilmedi.

Sanıklar yargılamanın önceden belirlenmiş olduğunu söylerken, iktidar temsilcileri onları davayı uzatmakla suçluyor; Mahkeme Başkanı Revaz Nadaraya ise mahkeme üzerinde herhangi bir baskı olasılığını reddediyor.

İktidar Partisinin Muhalefete Yönelik Suçlamaları; 2008 Savaşından Rejimi Devirmeye

Bu başvuru muhalefetin hem geçmişine hem de bugünkü faaliyetlerine itiraz ediyor. «Ulusal Hareket» partisi, Saakaşvili döneminde insan haklarının ihlal edilmesi ve Ağustos 2008'deki beş günlük savaşla bağlantılı eylemlerle suçlanıyor; argümanların bir bölümü de parlamenter komisyon raporuna dayanıyor.

Davacılar, sanıkların bugünkü faaliyetlerini anayasal düzeni zorla değiştirme girişimi, seçilmiş iktidar kurumlarını tanımama ve Gürcistan'a yönelik dış yaptırım talepleriyle ilişkilendiriyor.

Söz konusu olan, muhalefetin son üç yıl içinde her bahaneyle devrim çıkarma ve rejim değiştirme yönündeki sayısız girişimi: yabancı ajanlar yasasına yönelik eleştirilerden parlamento, belediye ve cumhurbaşkanlığı seçimlerine kadar.

Yetkililer bu yasağı egemenliği korumanın ve istikrarsızlığı önlemenin aracı olarak sunuyor. «Gürcü Rüyası», muhaliflerin iktidarı zorla ele geçirmeyi ve ülkeyi Rusya'yla yeni bir savaşa sürüklemeyi amaçladığını iddia ediyor; bu argüman «Gürcü Rüyası»nın Ekim 2024 parlamento seçimlerindeki ana seçim sloganlarından biriydi.

Muhalefetin yasaklanmasının akıbeti henüz belirsiz olsa da siyasi etkisi apaçık: İktidar partisinin başlıca rakipleri 2028 parlamento seçimlerinden önce yasal konumlarını kaybederek marjinalleştirilecek.

Elbette Türkiye'nin deneyimi, Özgür Özel'in «Yeni Parti»sinin en eski oluşum olan «Cumhuriyet Halk Partisi»nden yeni ayrıldığı örnek, muhalefetin başka partiler kurması ve yeni ticari-siyasi adlarla seçimlere katılması önünde hiçbir engel bulunmadığını gösteriyor.

Ayrıca Gaharia'nın partisinin sanıklar listesine dahil edilmesi ayrı bir önem taşıyor; çünkü söz konusu olan yalnızca parlamentoyu boykot eden muhalefet değil, vatandaşların verdiği milletvekilliği yetki belgeleriyle faaliyet gösteren bir parti.

2024 seçimlerinin ardından «Ulusal Hareket», «Değişim İçin İttifak» ve «Güçlü Gürcistan - Lelo» partileri seçim sonuçlarını kabul etmemek bahanesiyle parlamentoya girmedi; mahkeme bunların yasaklanmasını hukuka uygun bulursa bu partilerin üyeleri milletvekili dokunulmazlığını kaybedecek ve hükümet, ellerinde birçok gerekçe bulunan çok sayıda ceza dosyasını onlara karşı açabilecek.

Tiflis'in Adımının Avrupa'ya Maliyeti ve Brüksel'le Karşıtlığın Tırmanması

Brüksel'in tepkisi öngörülebilir ve sert oldu. Avrupa Parlamentosu 8 Ekim'de başvurunun derhâl geri çekilmesini talep ederek yasal muhalefetin yargı araçlarıyla ortadan kaldırılmasını demokrasiyle bağdaşmaz olarak nitelendirdi. Avrupalı milletvekilleri bir kez daha iktidar partisinin onursal başkanı «Bidzina İvanişvili», Gürcistan Başbakanı «İrakli Kobahidze», Parlamento Başkanı «Şalva Papuaşvili» ve Tiflis Belediye Başkanı «Kaha Kaladze»ye yönelik hedefli yaptırım çağrısında bulundu.

19 Ekim'de de Avrupa Komisyonu Sözcüsü «Christian Wigand», Gürcistan Anayasa Mahkemesi'nin duruşmalarını yargı mekanizmasının siyasi araç olarak kullanılması şeklinde değerlendirdiklerini ve bunun cumhuriyetteki temel siyasi özgürlükleri tehdit ettiğini açıkladı.

Gürcistan 2023'te Avrupa Birliği üyeliğine aday statüsü kazandı, ancak Brüksel şimdi bunu "yalnızca ismen" bir adaylık olarak nitelendiriyor. Önde gelen muhalefet partilerinin yasaklanması bu kopuşu kalıcı hâle getirebilir; Avrupa Parlamentosu böyle bir adımın üyeliğe doğru ilerlemeyi ortadan kaldıracağını açıkça uyarıyor ve en olası sonuç, Avrupa kurumlarıyla Tiflis arasındaki siyasi karşıtlığın Gürcistan liderlerine yönelik yeni yaptırımlar düzeyine derinleşmesi.

Böylece Gürcistan ile Avrupa Birliği ilişkileri, yabancı ajanlar ve aile değerleri yasalarının kabul edilmesi, Tiflis'in Rusya karşıtı yaptırımlara katılmaması ve Brüksel'in istenmeyen partisi «Gürcü Rüyası»nın 2024 parlamento seçimlerini kazanmasıyla şekillenen son yıllardaki "soğuk savaş"ın ardından yeni bir dip noktasına inecek.