Tesnim Haber Ajansı- Azerbaycan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Hikmet Hacıyev, Dağlık Karabağ'ı ziyaret eden yabancı diplomatik heyetlere hitaben yaptığı açıklamada, Ermenistan ve Azerbaycan liderlerinin en son görüşmesinin son derece yapıcı bir atmosferde gerçekleştiğini vurguladı.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev en son 31 Ağustos'ta Bişkek'te bir araya gelmişti.

Bu zirvenin ardından Erivan ve Bakü, bir yıl önce imzalanan Washington Bildirisi'nin ve ikili barış anlaşması taslağının "tarihi önemine" vurgu yapan benzer açıklamalar yayımladı.

Bununla birlikte bu açıklamalarda, söz konusu diplomatik belgenin nihai imza tarihine ilişkin herhangi bir atıfta bulunulmadı; Azerbaycan'ın imzalanması için Ermenistan Anayasası'nın değiştirilmesi gerektiği yönünde bir ön koşul belirlediği bir belge.

Hikmet Hacıyev, varılan mutabakatları açıklarken şunları söyledi: "Her iki taraf, barış gündemini ilerletmek amacıyla ikili etkileşimleri başlatma konusunda anlaştı."

Hacıyev, bu çabaların "iki ülke arasında karşılıklı güveni güçlendirmek ve ayrıca iki ülke ile tüm bölgede ticari bağları, ulaşım bağlantılarını ve süreklilikleri geliştirmek" amacıyla sürdürüleceğini ekledi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Yardımcısı iyimserlik ifade ederek, iki ülkenin "artık barış koşullarında yaşamayı öğrendiğini ve bu yolda ilerlemeye devam ettiğini" belirtti.

Yabancı Diplomatların Karabağ Ziyareti ve Kültürel Mirasın Korunmasında Anlatı Çatışması

Bir grup yabancı diplomat, iki günlük resmî bir ziyaret kapsamında Dağlık Karabağ bölgesine gitti; Hikmet Hacıyev de onlara eşlik ediyor.

Azerbaycan tarafının planlamasına göre, bu saha ziyaretinde Hankendi, Şuşa, Ağdere ve Kelbecer bölgesi gibi alanlardaki inşaat ve altyapı projelerinin diplomatlara tanıtılması öngörülüyor.

Ayrıca tarihi ve kültürel yapıların mevcut durumu ile bunların korunmasına yönelik yürütülen çalışmalar bu heyetlere anlatılacak.

Bu programlar, uluslararası bağımsız araştırmacı ve gözlemcilerin bugüne kadar birkaç kez, Bakü tarafından Dağlık Karabağ'daki Ermeni kültürel mirasının sistematik olarak tahrip edildiğine dair belgeler kaydedip raporladığı bir ortamda yürütülüyor.

Bu belgelenmiş raporlara rağmen Hikmet Hacıyev mesajında kesin bir dille, "Karabağ'da ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin diğer topraklarında mevcut tüm kültürel mirasın, tamamen bu ülkenin yasalarının koruması altında olduğunu" iddia etti.

Üçlü Kavşaktan Sıfır Sınır Noktasının Belirlenmesi Konusunda Anlaşma

Sınır hatlarının belirlenmesine ilişkin saha gelişmeleri de hızla takip ediliyor. Bakü ve Erivan yetkilileri, sınırlarının çizimi ve belirlenmesi sürecini Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan'ın ortak sınırlarının kesişme noktasından başlatma konusunda resmen anlaştı.

Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov bu diplomatik ilerlemeyi doğrulayarak, belirli yerleşim yerleri ve meskûn bölgelerin statüsüne ilişkin meselelerin, ortak sınır belirleme komisyonlarının faaliyetleri çerçevesinde ayrıntılı olarak inceleneceğini kaydetti.

Azerbaycan diplomasi aygıtının başına göre, iki ülke sınır belirleme operasyonlarının yürütüleceği yön konusunda nihai anlaşmaya vardı ve bu operasyonun kuzeyden güneye doğru yapılması kararlaştırıldı.

Buna göre, bu sürecin başlangıç noktası olarak Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan üç ülkesinin sınırlarının kesiştiği kesin yer belirlendi.

Ceyhun Bayramov şu vurguyu yaptı: "Ortak sınırlarımızın belirlenmesi sürecinin hangi taraftan başlaması ve hangi yöne doğru ilerlemesi gerektiği konusunda kesin bir anlaşmaya varıldı."

Bayramov şunları ekledi: "Bu konuda, işlerin daha fazla karmaşıklık içeren kuzey kesimden - yani Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan sınırlarının kesişme noktasından - başlaması ve ardından güneye doğru uzanması konusunda karşılıklı anlayış ve tam bir memnuniyet mevcuttur."

Sınır Komisyonlarının Pekişmesi ve Sınır Belirlemenin İlk Kazanımları

Azerbaycan Dışişleri Bakanı, Azerbaycan tarafının sınır belirleme komisyonunun heyet yapısı ve üyelerinin değişmeden sabit kaldığını hatırlattı. Bakü ve Erivan, bu sınır dosyasının tüm boyutlarını ayrıntılı biçimde incelemek amacıyla ilgili komisyonlar düzeyinde ortak toplantılar düzenlemeye devam ediyor.

Bayramov şunları ifade etti: "Azerbaycan tarafından, sınır belirleme devlet komisyonunun yapısı değişmeden kalmıştır ve bu komisyonun başkanlığı hâlâ Başbakan Yardımcısı Şahin Mustafayev tarafından yürütülmektedir."

Bayramov, bu komisyonların toplantı ve görüşmelerinin düzenli olarak yapıldığını ve Ermenistan'da da ilgili komisyonun başkanlığının doğrudan bu ülkenin Başbakan Yardımcısı tarafından yürütüldüğünü ekledi.

Bu diplomata göre, taraflar bugüne kadar, sınır belirleme komisyonlarının iç tüzüğü ve çalışma usulünün resmen kabul edildiği çok sayıda toplantı gerçekleştirdi.

Bayramov, sınır belirlemeye ilişkin tüm ayrıntıların bu komisyonların toplantılarında düzenleneceğini ve belirli yerleşim yerlerine ilişkin meselelerin de bu çerçevede çözüleceğini hatırlattı.

Daha önce, Temmuz ayında Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, Ermenistan ile ortak sınır şeridinin ilk 13 kilometresinin sınır belirleme ve işaretleme operasyonunun başarıyla tamamlandığını resmen duyurmuştu.

**Kuzeyden Güneye Güzergâh Seçiminde Jeoekonomik ve İdeolojik Mantık**

Bu coğrafi güzergâhın seçilme nedenlerinin analizinde, Kafkasya Tarihi Merkezi Müdürü Rızvan Hüseyinov gazetecilere yaptığı açıklamada, sınır belirleme sürecinin en kuzey noktadan başlatılması kararında ekonomik nedenlerin başlıca etken olduğunu belirtti.

Bu uzman şunları ifade etti: "Kuzey kesimde ve sınırların kesişme noktasında, Sovyet egemenliği döneminde Azerbaycan'ı Ermenistan'a bağlayan ana iletişim hatları hâlâ mevcuttur."

Hüseyinov şunları ekledi: "O bölgede hem demir yolu ağları hem de gaz nakil boru hatları bulunmaktadır; her ne kadar Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra bu hatlar kesilmiş olsa da, Azerbaycan'ın Gazah bölgesinden Ermenistan'ın İcevan bölgesine gaz nakledilebilmesi için bunların yeniden canlandırılma potansiyeli vardır."

Hüseyinov şunları kaydetti: "Ermenistan ve tüm bölge için ana iletişim yolları tam olarak Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan'ın kesişme noktasından geçtiği için, sınır belirleme sürecinin bu noktadan başlatılması tamamen mantıklı görünmektedir."

Hüseyinov bu seçimin lojistik avantajlarına da işaret ederek şunları söyledi: "Ayrıca, Gürcistan topraklarındaki mevcut ulaşım lojistiği kapasitelerinin bu noktadan başlanarak kullanılması çok daha kolay olacaktır."

Hüseyinov şu vurguyu yaptı: "Bu gerçekler dikkate alındığında, sınır belirleme operasyonunun kuzeyden başlatılması hem ekonomik açıdan gerekçelendirilebilir hem de lojistik açıdan uygun değerlendirilmektedir."

Bu uzman, analizinin bir başka bölümünde dikkatleri Ermenistan'ın bu süreci hızlandırma konusundaki artan motivasyonuna çekti.

Hüseyinov, Erivan hükümetinin sınır belirleme alanında kapsamlı faaliyetler yürütme konusunda ciddi bir iradeye sahip olduğunu ve Ermeni tarafının sınır hatlarını belirleme konusunda en fazla acele gösteren taraf olduğunu vurguladı.

Hüseyinov bu aceleci tutumun siyasi nedenlerini açıklarken şunları söyledi: "Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, 'Gerçek Ermenistan' başlıklı yeni siyasi konsepti çerçevesinde, bu cumhuriyetin sınırlarını halka sahada somut olarak göstermeye acil ihtiyaç duymaktadır."

Hüseyinov şunları ekledi: "Bu hedefi gerçekleştirmek için, Azerbaycan tarafından resmen tanınan bir sınıra sahip olmak, inkâr edilemez bir zorunluluk olarak görülmektedir."

Kafkasya Tarihi Merkezi Müdürü sonuç olarak, "sınır belirleme operasyonunun, Paşinyan hükümeti için çok ciddi siyasi ve ideolojik anlam ve içerik taşıdığını" belirtti.