Tesnim Haber Ajansı ekonomi muhabirinin bildirdiğine göre; son haftalarda ülkenin bazı güney limanlarında mal ithalatı sürecinin yavaşlaması üzerine hükümet, Ekonomi Bakanlığı öncülüğünde ülkenin ticari ve ithalat hatlarını yeniden tasarlamak amacıyla yeni bir programı gündemine aldı. Söz konusu program kapsamında, mal tedarik sürecinin kesintisiz devam etmesi ve piyasada kıtlık yaşanmaması adına, ithalatın bir kısmı güney limanlarından kuzey limanlarına ve kara sınırlarına aktarılıyor.

Ekonomi ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre bu karar; ekonomik dayanıklılığı artırmak, tedarik zincirinde darboğaz oluşmasını engellemek ve alternatif taşımacılık kapasitelerinden azami düzeyde yararlanmak amacıyla alındı. Bu doğrultuda, transit, taşımacılık ve malların girişini kolaylaştırmak amacıyla komşu ülkelerle geniş çaplı koordinasyonlar sağlanmış, ulusal ve eyalet düzeyinde özel çalışma grupları kurulmuştur.

Ekonomi ve Maliye Bakanı, hükümetin ülkenin dış ticaret yönetimi için alternatif senaryoları uzun süre önce tasarladığını ve şu anda bu planların bir kısmının uygulama aşamasına geçtiğini belirtti. Bakan, bu politikanın temel amacının ülkenin tedarik zincirinin istikrarını korumak ve temel gıda maddeleri, ham maddeler ile tüketim ihtiyaçlarında piyasada bir kıtlık oluşmasının önüne geçmek olduğunu vurguladı.

Yayınlanan bilgilere göre, ithal malların bir kısmının ülkenin kuzey limanları rotasından giriş yapması planlanırken, bunun yanı sıra kara sınırlarının daha yaygın kullanımı da gündeme alınmıştır. Ayrıca, sipariş kayıt merkezlerinin değiştirilmesi ve bazı ithalat süreçlerinin yeni rotalara aktarılması, hükümetin bu alandaki diğer icraatları arasında yer alıyor.

Bu doğrultuda, ithalatın bir kısmının güney limanlarından kuzey limanlarına ve kara sınırlarına kaydırılması talimatı verilmiş; ithalat, ihracat ve transit işlemlerinin önündeki engelleri kaldırmak amacıyla ulusal ve eyalet düzeyinde çalışma grupları oluşturulmuştur.

Ekonomi uzmanları, geçmiş yıllarda ülke ithalatının büyük bir kısmının güneydeki birkaç sınırlı limanda yoğunlaşmasını, İran dış ticaretinin her zaman en kırılgan noktalarından biri olarak değerlendiriyor. Uzmanlara göre, bu giriş kapılarında yaşanacak herhangi bir aksama, mal tedarik zincirini hızla etkileyebilir ve bunun etkileri iç piyasada doğrudan görülebilir. Bu nedenle, alternatif rotaların geliştirilmesi ve ticari koridorların çeşitlendirilmesi, ticari ve lojistik risklerin azaltılması yönünde önemli bir adım olarak kabul ediliyor.

Bu süreçte, ülkenin kuzey limanları, son yıllarda Kuzey-Güney Koridoru'nun geliştirilmesi ve bölgesel ticaretin artması sayesinde dış ticaret için yeni kapasiteler kazanmıştır. Yayınlanan raporlar, bazı kuzey limanlarındaki yükleme ve boşaltma hacmindeki büyümenin bir kısmının, Avrasya ülkeleri ve Rusya ile bağlantılı transit rotalarının daha aktif hale gelmesinden kaynaklandığını gösteriyor. Tasnim Haber Ajansı daha önce yayınladığı bir raporda, Kuzey-Güney Koridoru'nun gelişimine atıfta bulunarak, kuzey limanlarının ülkenin transit denklemlerindeki artan önemine dikkat çekmişti.

Ticaret dünyasının aktörleri, bu politikanın başarısının büyük ölçüde icra kurumları, gümrük, limanlar kurumu, yol ve şehircilik bakanlığı ile ilgili diğer mekanizmalar arasındaki koordinasyon hızına bağlı olduğuna inanıyor. Gümrük işlemlerinin, demiryolu ile karayolu taşımacılığının ve yeni rotalardaki mal gümrükleme süreçlerinin hızlı ve kolay bir şekilde gerçekleştirilmesi halinde, güney limanları üzerindeki baskının bir kısmını hafifletmek mümkün olacaktır.

Diğer taraftan, kara sınırlarının daha fazla kullanılması, bölgesel ticaretin İran ekonomisindeki rolünü daha da belirginleştirebilir. İran, çok sayıda komşu ülkeyle olan ortak sınırları sayesinde, ithalat ve ihracat kapılarını çeşitlendirmek adına önemli bir potansiyele sahiptir; uzmanlara göre bu potansiyel bugüne kadar tam anlamıyla kullanılmamıştır.

Ekonomi Bakanlığı ayrıca, piyasada herhangi bir aksama yaşanmaması için gerekli planlamaların önceden yapıldığını ve şu ana kadar ülkede ciddi bir mal kıtlığı ile karşılaşılmadığını açıkladı. Bununla birlikte, mevcut durumun sürdürülebilirliği; taşımacılık ağının titizlikle yönetilmesini, mal gümrükleme hızının artırılmasını ve ekonomik aktörlere kesintisiz destek sağlanmasını gerektirecektir.

Bazı ekonomi analistleri, ithalat rotasının bir kısmının değiştirilmesinin, mal tedariki alanındaki kısa vadeli etkilerinin yanı sıra, uzun vadede ülkenin ticaret haritasının yeniden tanımlanmasına yol açabileceğini düşünüyor. Kuzey limanlarının altyapısı, demiryolu taşımacılığı ve sınır lojistiği güçlendirildiği takdirde, kuzey ve kara rotalarının İran'ın dış ticaretindeki payı artacak ve güneydeki sınırlı rotalara olan bağımlılık azalacaktır.