Tesnim Haber Ajansı'nın uluslararası servisinin haberine göre, Pekin, Orta Asya ülkeleriyle eğitim ilişkilerini geliştirmekte ve derinleştirmektedir; uzmanlar bu yaklaşımı Çin'in bu stratejik bölgedeki güçlü 'yumuşak güç' aracı olarak görmektedir.

Kazinform haber ajansının haberine göre, Kazakistan ve Çin yakın zamanda Kazak Ulusal Üniversitesi'nde ortak bir 'Hidrojen Teknolojileri Merkezi' kurmuş ve Kuzey Kazakistan Devlet Üniversitesi'nde ortak bir 'Tarım Teknoloji Parkı'nın inşasına başlamıştır.

Özbekistan'da ise yetkililer, 2026 yılının ilk iki ayında yaklaşık 4 bin Özbek vatandaşının eğitim amacıyla yurt dışına seyahat ettiğini bildirdi. Bunlardan 252'si Çin'e gitti (Rusya, 989 öğrenci kabulüyle Özbeklerin ana destinasyonu olmaya devam etmektedir). Bununla birlikte, Ozodlik haber sitesinin bildirdiğine göre, bir Özbek heyeti Çin'in Chongqing Üniversitesi ile mimarlık ve mühendislik alanında ileri çözümlerin uygulanması ve teknoloji transfer mekanizmalarının geliştirilmesini amaçlayan bir niyet mektubu imzalamıştır.

Bu arada, Kırgızistan Bilim, Yüksek Öğretim ve Yenilik Bakanı, halihazırda 2500'den fazla Kırgız vatandaşının Çin üniversitelerinde öğrenim gördüğünü ve buna karşılık 1500'den fazla Çin vatandaşının da Kırgızistan'da öğrenim gördüğünü açıkladı.

Khovar haber sitesinin bildirdiğine göre, Tacikistan Bilimler Akademisi, bazı personelini Çin Bilimler Akademisi'ne bağlı Sincan Astronomik Gözlemevi'nde araştırma görevlisi programlarına katılmaları için göndermiştir.

Türkmenistan'da ise yetkililer, Pekin Geleneksel Tıp Üniversitesi'nden bir heyeti ağırladı. Bu Çinli heyet, Türkmenistan'ın ulusal lideri Kurbankulu Berdimuhammedov'un kızı ve mevcut Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhammedov'un kız kardeşi Ogulcan Berdimuhammedova ile bir araya geldi. Türkmenistan devlet portalının haberine göre, bu görüşmelerin ana odağı sağlık işbirliğinin geliştirilmesi ve geleneksel Çin tıbbının Türkmenistan'ın sağlık sistemine entegre edilmesiydi.

Sarı Ejder'in Kazakistan Piyasasındaki Yükselişi; Tahvillerden Enerjiye

Kazakistan Ulusal Refah Fonu (Samruk-Kazyna), Orta Asya tarihinde ilk kez, Çin piyasasında 3 milyar yuan (yaklaşık 440 milyon dolar) değerinde 'panda tahvili' (yuan bazlı borçlanma araçları) ihraç etti. Bu üç yıllık tahviller, yıllık yüzde 2,18'lik cazip bir getiri oranıyla fiyatlandırıldı.

Kazakistan pazarında Çinli ve Özbek şirketlerinin varlığı da genişlemeye devam etmektedir. 2026 yılının ilk çeyreğinde, bu ülkedeki Çinli ortak girişim veya yatırım sayısı 9252'den 9960'a yükseldi. Bu durum, diğer birçok ülke vatandaşlarına ait işletmelerin durgunluk veya en iyi ihtimalle düşük tek haneli büyüme ile karşı karşıya kalmasına tezat teşkil etmektedir.

Transit alanında, Orta Koridor'daki yük trafiği hızla artmaktadır. Çin resmi haber ajansı Xinhua'nın haberine göre, 2026'nın ilk çeyreğinde Çin uluslararası lojistik ve ulaşım merkezlerinden biri olan Şian'dan Avrupa'ya toplam 85 yük treni sevk edilmiş olup bu, geçen yıla göre yüzde 150'lik bir büyümeyi göstermektedir. Transit süresi de geçen yıl 20 günden 15 güne düşürülmüştür.

Ayrıca, Kazakistanlı büyük bir taşımacılık ve lojistik şirketi olan Atasu Grubu ile Çin devletine ait kilit bir lojistik operatörü olan Uluslararası Sincan Kuru Liman Grubu, Sincan serbest ticaret bölgesinin avantajlarından yararlanmak ve Çin, Orta Asya ve Avrupa arasındaki ulaşım koridorlarını geliştirmek için ortak bir şirket kurmuştur. Çin, bu şirketin yüzde 51 hissesine sahiptir.

Enerji sektöründe de büyük anlaşmalar imzalanmıştır. Çinli Geo-Jade Petroleum şirketine ait Kazakistan'ın Atırav bölgesindeki Maten Petroleum şirketi, Mercury ile ham petrol tedariki için 250 milyon dolarlık bir sözleşme imzalamıştır.

Kazakistan Ulusal Petrol ve Gaz Şirketi KazMunayGas ile Çinli enerji devi CNOOC da ortak sondaj projeleri ve teknoloji transferi için bir anlaşma imzalamıştır. Buna ek olarak, Çin Ulusal Petrol Şirketi'nin (CNPC) Kazakistan şubesi, Aktöbe bölgesinde jeolojik aramalar için 7 milyon dolarlık yatırım yapmak üzere Kazakistan hükümetiyle bir sözleşme imzalamıştır.

Kırgızistan'da Çevresel Kaygılar ve Demiryolu Projesinin Zorlukları

Kırgızistan'da Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Çin'in toprak erozyonu konusundaki acı tecrübesine atıfta bulunarak, yerel yetkililere ülkenin sulanan arazilerini korumaları konusunda uyarıda bulunmuştur.

Öte yandan, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projesi Kırgızistan parlamentosunda tartışmalara neden olmaya devam etmektedir. Milletvekilleri, mülklere el konulması, adaletsiz tazminat ödemeleri ve telafisi mümkün olmayan çevresel zararlar gibi konularda ciddi endişelerini dile getirerek, hükümetten bu büyük projenin uygulama sürecini daha yakından denetlemesini talep etmişlerdir.

Çinli İşgücünün Tacikistan İş Piyasasını Ele Geçirmesi

Çin'in Tacikistan'daki ekonomik nüfuzu, ülkenin iş piyasasına da sızmıştır. Tacikistan hükümeti, 2026 yılı için yabancı işgücü alım kotasını 5.500 kişi olarak belirlemiştir. Pamir Inside'ın haberine göre, bu kapasitenin yaklaşık üçte ikisi, yani 3.400 iş fırsatı, münhasıran Çin vatandaşlarına ve işçilerine ayrılmıştır.

Pekin ve Aşkabat'ın Gaz ve Ticari İlişkilerini Derinleştirmesi

Çin Devlet Konseyi Başbakan Yardımcısı, Nisan ayı ortasında Türkmenistan'ı ziyaret etti ve Berdimuhammedov'ların (bu ülkenin hükümdarları) baba-oğul ikilisiyle görüşmesinin ardından, Çin Ulusal Petrol Şirketi (CNPC) tarafından devasa Galkınış gaz sahasının dördüncü aşama geliştirme projesinin başlatılması törenine katıldı.

Kronika Turkmenistana dergisinin haberine göre, devam eden savaş koşulları ve bölgesel gerilimler nedeniyle İran'la ticaret sürecinin aksaması, Türkmenistan'da Çin yapımı giyim, ayakkabı ve ev eşyaları dahil olmak üzere diğer ülkelerden mal ithalatı talebinde keskin bir artışa neden olmuştur.

Pekin'in Özbekistan Üzerinde Siyasi ve Ekonomik Nüfuz Kurma Çabası

Özbekistan resmi haber ajansı UzA'nın haberine göre, Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı'ndan (Pekin hükümetinin sosyal ve siyasi politikalarını şekillendirmede kilit bir kurum) üst düzey bir heyet yakın zamanda Taşkent'i ziyaret etmiştir.

Resmi haberlerde sadece bu heyetin Özbekistan Sağlık Bakanı ile görüşmesinden bahsedilse de, raporlar bu ziyaretin çok daha kapsamlı planları içerdiğini göstermektedir. Siyasi gözlemciler bu ziyareti, Pekin'in Özbekistan'ın iç siyasi ve ekonomik gündemi üzerinde doğrudan nüfuz kurmak için yürüttüğü koordineli, sürekli ve hedefli çabalarının bir parçası olarak değerlendirmektedir.

Sanayi sektöründe de Çinli elektrikli araç üreticisi Leapmotor, ürünlerinin üretim hattını Özbekistan'da kurmayı planlamakta ve bu doğrultuda şirketin genel müdür yardımcısı, Özbekistan Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakan Yardımcısı ile görüşmeler gerçekleştirmiştir.