Tesnim Haber Ajası- İran’da yaşanan ekonomik sıkıntı ve ülkede doların fiyatının aşırı yükselmesi, güncel kur 1 dolar 136 bin tümene çıkmış durumda, Tahran’da Pazar esnafının protesto gösterisi düzenlemesine neden oldu. Başkent Tahran’da başlayan gösteriler kısa sürede birkaç şehire de yayıldı.

İran’daki protesto gösterilerinde bazı şehirlerde güvenlik güçleri ve protestocular arasında şiddetli çarpışmalar yaşandı ve 3 güvenlik görevlisinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Protestoların bu şekle bürünmesi sonrası ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda protestocuları desteklediklerini ve güvenlik güçlerinin müdahalesine karşı İran’a saldırıya hazır olduklarını açıkladı. Yine İsrail cephesinde Mossad, Farsça sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada "Hep birlikte sokaklara çıkın. Zaman geldi. Sizinleyiz. Sadece uzaktan ya da kelimelerle değil. Aynı zamanda sahada da yanınızdayız." ifadelerine yer verildi.

ABD ve tasmalı kuduz köpeği İsrail, İran’a doğrudan düzenledikleri saldırılarda ulaşamadıkları hedeflerine iç ayaklanmayla ulaşacaklarını hayal ederken İran’ın rakiplerinin de pusuda ellerini ovuşturduğu, gizliden gizliye sevinerek İslam İnkılabının yıkılacağını bekledikleri görülmekte.

Yalnız bu hayal üzerinde olan İran düşmanlarının, İran’daki protesto kültüründen haberleri olmadığını söylemek yersiz olmaz. Yakın İran tarihine baktığımızda 1999: Öğrenci Protestoları, 2009: Yeşil Hareket, 2017–2019: Ekonomik Protestolar ve 2022: Mahsa Amini Protestoları yaşandı ve bu protestolar dünyada birçok ülkede görülmemiş düzeyde protestolardı hatta bu çaplı protestolar dünyanın birçok ülkesinde olmuş olsa yönetimi yıkacak derecede olurdu. Öncelikle bu son protesto gösterileri diğerlerinden daha zayıf düzeyde bir protestodur. Ayrıca protesto gösterisi düzenleyenler provakatif eylemlere karşı daha hassas durumda oldukları gözlenmekte. Diğer protestolarda da olduğu gibi bu protestoda ABD ve İsrail’in arka planda etkili olması ve protestocuları kışkırtıcı açıklamalarda bulunması protesto kültürüne sahip halkın sokaklardan çekilmesine neden olmakta. Yine İran ile İsrail arasında yaşanan 12 günlük savaş İran halkının milli bilincinin ve birliğinin daha da yükselmesine ve protestolarda halkın tepkisine etki etmiş durumda.
Ayrıca İran’da protesto kültürü ile birlikte nizam ve halk için önemli olan bir diğer kültür ise anma merasimleri kültürüdür. İran’da şehitleri anma ve şehit cenazelerini defin merasimleri ülkede halkın insicamını sağlayan önemli etkenlerden biridir. Bunun bir örneğini son protesto günlerinde denk gelen Şehit Kasım Süleyman’nin şehadetin 6 yıl dönümü merasimlerinde görmek mümkündür. Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani’nin ABD tarafından şehit edilişinin 6 yılı olması münasebetiyle başta Kasım Süleymani’nin kabrinin bulunduğu Kirman olmak üzere ülkenin tamamında hatta yurtdışı temsilciliklerinde bile anma merasimleri düzenlenmektedir. Kasım Süleymani’yi anma merasimlerine katılımdaki yoğunluk ile protesto eylemlerindeki yoğunluk arasında kıyaslanamayacak kadar fark var. 

İran’daki protesto kültürü, İran’ın protestoları yatıştırma durumu ve anma merasimleri kültürlerini göz önüne aldığımızda İran İslam İnkılabının protestolarla yıkılacağını ümit edenlerin hüsranla sonuçlanacak bir hayal kurduklarını söylemek mümkündür.