نیاز فوتبال ایران به بازی‌هایی مثل فولاد - سپاهان

به گزارش خبرگزاری تسنیم دیدار فولاد و سپاهان در اهواز با تساوی 2 - 2 به پایان رسید تا سهم هر یک از این مسابقه، یک امتیاز باشد. با این حال، آنچه این دیدار را فراتر از یک نتیجه معمولی در جدول لیگ قرار داد، ردوبدل شدن چهار گل در نیمه نخست و نمایش فوتبالی پرهیجان بود؛ مسابقه‌ای که بار دیگر اهمیت جذابیت و سرگرم‌کنندگی را به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی فوتبال به یاد آورد.

فولادی‌ها در زمین خود ابتدا از حریف پیش افتادند، اما پس از دریافت دو گل از سپاهان، توانستند به بازی برگردند و نتیجه را به تساوی بکشانند. چنین مسابقه‌ای در شرایطی که فوتبال ایران سال‌هاست با انتقادهایی درباره افت جذابیت و غلبه نگاه نتیجه‌گرایانه مواجه است، می‌تواند نمونه‌ای قابل تأمل باشد. فوتبال ما، با وجود تمام کمبودهای ساختاری و مدیریتی، همچنان ظرفیت تولید مسابقاتی را دارد که تماشاگر را با خود همراه کنند و هیجان را به یکی از مهم‌ترین عناصر رقابت تبدیل کنند.

هرچند نیمه دوم این مسابقه بیشتر تحت تأثیر احتیاط و ملاحظات تاکتیکی دو تیم قرار گرفت، ولی همان نیمه نخست برای یادآوری یک نکته کافی بود: فوتبال صرفاً مجموعه‌ای از نتایج و امتیازها نیست. فولاد با ادامه روند رو به رشد خود پس از پیروزی مقابل پرسپولیس، بار دیگر نشانه‌هایی از شکل‌گیری شخصیت تیمی را به نمایش گذاشت. سپاهان نیز با کسب این یک امتیاز توانست به صدر جدول بازگردد و جایگاه خود را از پرسپولیس پس بگیرد.

با این حال، اهمیت چنین مسابقاتی را نباید صرفاً در تأثیر آنها بر جدول رده‌بندی جستجو کرد. فوتبال داخلی برای آشتی دادن هواداران با آنچه در زمین مسابقه ارائه می‌شود و جلب رضایت مخاطبان، بیش از هر چیز به بازی‌های پرهیجان و تماشایی نیاز دارد؛ همان ویژگی‌ای که در تقابل شاگردان مطهری و بازیکنان محرم نویدکیا شاهد آن بودیم.

هرچه بیشتر به گذشته فوتبال ایران بازمی‌گردیم، بهتر می‌توانیم دریابیم که یکی از وجوه مشترک تجربه هواداری، تماشای مسابقاتی بوده که در آنها میل به گلزنی، ریسک‌پذیری و هیجان جایگاه ویژه‌ای داشته است. امروز اما کمتر شاهد تکرار چنین ویژگی‌هایی در سطح فوتبال داخلی هستیم. برخورداری از راهکارهای متنوع برای گلزنی و توانایی شکل دادن به شخصیت تیمی در مواجهه با حریفان، از جمله مؤلفه‌هایی بود که در این مسابقه به چشم آمد؛ ویژگی‌هایی که شاید بیش از سپاهان، از سوی فولاد به نمایش گذاشته شد؛ تیمی که از منظر جایگاه و امکانات، کمتر مورد توجه قرار دارد.

نگاهی به روند فوتبال ایران در یک دهه اخیر، از پررنگ‌تر شدن رویکرد نتیجه‌گرایانه در میان تیم‌ها و مربیان حکایت دارد. شاید یکی از دلایل این مسئله را بتوان در نبود امنیت شغلی کافی برای مربیان و فشار دائمی برای کسب نتیجه جستجو کرد. در چنین فضایی، طبیعی است که کاهش ریسک و اولویت دادن به نتیجه، به یکی از انتخاب‌های اصلی نیمکت‌ها تبدیل شود. در کنار این مسئله، تأثیر برخی الگوهای فنی مبتنی بر نظم دفاعی، قدرت بدنی و کنترل ریسک نیز در شکل‌گیری این رویکرد قابل بررسی است.

در سال‌های اخیر، فوتبال ایران بیش از آنکه درباره کیفیت بازی و جذابیت مسابقات گفت‌وگو کند، درگیر جدل‌های آماری و تحلیل‌های گاه سطحی درباره اعداد و شاخص‌ها بوده است. این در حالی است که آمار تنها یکی از ابزارهای شناخت فوتبال است و به‌تنهایی نمی‌تواند تمام ابعاد یک مسابقه را توضیح دهد. اتفاقاً دیدار فولاد و سپاهان نشان داد که می‌توان در کنار معیارهای آماری و آنالیزی، به مؤلفه‌ای مهم‌تر نیز توجه کرد: جذابیت محصولی که فوتبال به مخاطب ارائه می‌دهد.

پرداختن به چنین مسابقاتی برای فوتبال ایران ضرورتی فراتر از یک بحث فنی دارد. فوتبال علاوه بر ماهیت رقابتی، یک محصول فرهنگی و رسانه‌ای است که برای حفظ مخاطبان خود باید بتواند تجربه‌ای جذاب و به‌یادماندنی خلق کند. در این میان، شاخص‌های فنی، آماری و هجومی اهمیت دارند، اما نباید جذابیت بصری و تجربه تماشاگر را به حاشیه برانند. فوتبال زمانی می‌تواند از برخورداری از مخاطبان وفادار سخن بگوید که در کنار اهمیت دادن به نتیجه، برای لذت تماشا نیز ارزش قائل باشد.

از سوی دیگر، نباید از اتفاقات فردی و تأثیر آنها در بستر یک مجموعه تیمی غافل شد. تماشای وحید امیری 38 ساله که همچنان گلزنی می‌کند و بازیکنی تأثیرگذار برای تیمش است، صرفاً با اشاره به سبک زندگی حرفه‌ای و ویژگی‌های شخصی او قابل توضیح نیست. باید به فضای تیمی، ساختار گروهی و انرژی مثبتی که در مجموعه فولاد جریان دارد نیز توجه کرد. در سوی مقابل، دبل عارف حاجی‌عیدی در مسابقه‌ای حساس برای سپاهان، بار دیگر ظرفیت‌های فردی بازیکنی را به نمایش گذاشت که می‌تواند بیش از گذشته مورد توجه قرار بگیرد. این نمونه‌ها یادآور اهمیت پیوند میان توانایی‌های فردی و بستر مناسب تیمی در فوتبال هستند. سپاهان در هفته‌های اخیر به تیمی تبدیل شده که شکست دادن آن دشوارتر از گذشته به نظر می‌رسد و استمرار نتایج این تیم نشان می‌دهد که با مجموعه‌ای دارای هویت و انسجام مواجه هستیم.

در نهایت، فوتبال ایران پس از مدت‌ها شاهد مسابقه‌ای بود که می‌توان از آن به‌عنوان نمونه‌ای از جذابیت و هیجان یاد کرد. حال باید دید آیا چنین دیدارهایی می‌توانند به الگویی برای سایر تیم‌ها تبدیل شوند یا همچنان در حد اتفاقاتی پراکنده باقی خواهند ماند. نباید فراموش کرد که هر دو تیم از مدعیان بالای جدول بودند و شاید برای هر دو، انتخاب رویکردی محافظه‌کارانه و کم‌ریسک می‌توانست مسیر آسان‌تری برای کسب امتیاز باشد.

با این حال، فولاد و سپاهان نشان دادند که حتی در رقابتی با اهمیت بالای جدولی نیز می‌توان به فوتبال تماشایی فکر کرد. شاید فوتبال ایران برای بازسازی ارتباط خود با مخاطبان، بیش از هر چیز به تکرار همین تجربه‌ها نیاز داشته باشد؛ مسابقاتی که در آنها نتیجه اهمیت دارد، اما جذابیت قربانی نتیجه نمی‌شود.

نویسنده: امیر کریمی

انتهای پیام/