قشم در برابر حوادث؛ فاصلهای که میتواند خسارتساز شود
- اخبار استانها
- اخبار جزایر خلیج فارس
- 30 آبان 1405 - 18:20
به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، قشم با گستردگی جغرافیایی، تعدد مراکز تجاری و صنعتی، روستاهای پراکنده و جزایر پیرامونی، تنها با یک چالش در حوزه مدیریت بحران مواجه نیست؛ بلکه مجموعهای از مخاطرات در کنار محدودیت امکانات امدادی، ضرورت بازتعریف نظام ایمنی در این منطقه را مطرح میکند. در چنین شرایطی، چند دقیقه تأخیر در رسیدن نیروهای امدادی یا نبود تجهیزات کافی در یک ایستگاه میتواند تفاوت میان مهار یک حادثه و تبدیل آن به بحرانی گسترده باشد.
حوادث گذشته در بازارهای قشم و درگهان، تأسیسات صنعتی، بندرگاههای صیادی و حتی آتشسوزی اخیر مجتمع تجاری سیتیسنتر نشان میدهد که ایمنی در این جزیره نباید صرفاً به حضور نیروهای امدادی پس از وقوع حادثه محدود شود. مسئله مهمتر، میزان آمادگی زیرساختها و امکانات پیش از وقوع حادثه است؛ موضوعی که در نشست مدیریت بحران شهرستان قشم نیز مورد توجه مسئولان قرار گرفت.
آنچه از مباحث مطرحشده در این نشست قابل برداشت است، وجود فاصله میان گستره مخاطرات احتمالی و توان عملیاتی برخی مجموعههای امدادی است؛ فاصلهای که رفع آن نیازمند تصمیمهای اجرایی، تأمین منابع و مشارکت همه دستگاههای مسئول است.
وقتی یک ایستگاه با حداقل نیرو باید پاسخگوی بحران باشد
یکی از چالشهای جدی قشم، تناسب نداشتن تعداد نیروهای عملیاتی با گستره جغرافیایی و تعدد کانونهای خطر است. به گفته نجمالدین فریدونی، رئیس اداره آتشنشانی و خدمات ایمنی قشم، برای تشکیل یک تیم عملیاتی اولیه دستکم چهار آتشنشان نیاز است، اما برخی ایستگاههای جزیره در هر شیفت تنها یک یا دو نیروی انسانی در اختیار دارند.
این وضعیت بهویژه در مناطقی مانند درگهان، رمکان و بخش شهاب اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ مناطقی که هرکدام با توجه به نوع فعالیت اقتصادی، جمعیت، موقعیت جغرافیایی و تأسیسات پیرامونی، مخاطرات متفاوتی دارند.
در درگهان، تمرکز مجتمعهای تجاری و حجم فعالیت اقتصادی، ضرورت برخورداری از توان امدادی متناسب را افزایش داده است. در بخش شهاب، پراکندگی سکونتگاهها، بندرگاههای صیادی و سایتهای گردشگری، الگوی متفاوتی از پوشش امدادی را میطلبد. رمکان نیز به دلیل موقعیت مرکزی و نزدیکی به فرودگاه بینالمللی قشم، میتواند نقش مهمی در پشتیبانی از مناطق اطراف و حوادث احتمالی فرودگاهی داشته باشد.
بنابراین، تقویت آتشنشانی در قشم صرفاً به معنای افزایش تعداد خودروها نیست؛ بلکه باید نیروی انسانی، تجهیزات تخصصی و موقعیت استقرار ایستگاهها متناسب با نقشه خطر هر منطقه تعیین شود.
بازارهایی که نباید منتظر حادثه بعدی بمانند
بازارهای قدیمی قشم و مراکز تجاری درگهان از دیگر نقاطی هستند که موضوع ایمنی آنها نیازمند توجه جدی است. تمرکز واحدهای تجاری، تراکم فعالیت اقتصادی و وابستگی معیشت شمار زیادی از خانوادهها به این مراکز، هرگونه حادثه را از یک اتفاق محدود فراتر میبرد.
در این میان، تأسیسات برقی و نحوه نگهداری آنها اهمیت ویژهای دارد. اسماعیل سالفی، مدیر برق شهرستان قشم، با اشاره به مسئولیت بهرهبرداران در نگهداری تأسیسات داخلی، بر ضرورت بررسی استاندارد بودن سیمکشیها، اتصالات و تجهیزات برقی تأکید کرده است.
استفاده از تجهیزات پرمصرف بدون تناسب با ظرفیت سیمکشی، میتواند زمینه افزایش حرارت و بروز آتشسوزی را فراهم کند؛ خطری که در مجتمعهای پرتردد و متراکم تجاری، پیامدهای گستردهتری خواهد داشت.
از سوی دیگر، حدود 18 مجتمع تجاری در محدوده درگهان فعالیت دارند و آموزش مدیران و کارکنان این مراکز برای انجام اقدامات اولیه ایمن، در کنار تقویت پوشش عملیاتی آتشنشانی، ضرورتی انکارناپذیر است.
واقعیت این است که مسئولیت ایمنی بازارها را نمیتوان تنها بر دوش آتشنشانی گذاشت. مدیران مجتمعها، مالکان واحدها، بهرهبرداران و دستگاههای نظارتی هرکدام سهم مشخصی در پیشگیری دارند و باید میزان پایبندی آنها به الزامات ایمنی قابل ارزیابی و پیگیری باشد.
بحران فقط آتش و دود نیست
گستره مخاطرات به حوادث ساختمانی و آتشسوزی محدود نمیشود. موقعیت دریایی و وجود جزایر پیرامونی در قشم، ضرورت پیشبینی امکانات پشتیبان برای انتقال نیرو، تجهیزات و سوخت در شرایط اضطراری را نیز افزایش داده است.
عبدالرحمان واثقی، مدیر اورژانس قشم، در این نشست بر ضرورت تعیین سازوکار مشخص برای انتقال نیروها و تجهیزات امدادی از استان به جزیره تأکید کرد. پیشبینی شناور مستقل برای جابهجایی سریع نیروهای آتشنشانی، اورژانس و سایر گروههای امدادی از بندر پل یا بندر لافت، از جمله پیشنهادهای مطرحشده در این زمینه بود.
در کنار آن، تجربه آلودگی نفتی آبهای پیرامونی قشم نشان میدهد که مدیریت بحرانهای زیستمحیطی نیز به امکانات و تقسیم مسئولیت از پیش تعیینشده نیاز دارد. در صورت رسیدن مواد نفتی به ساحل، عملیات پاکسازی به نیروی انسانی، ماشینآلات و همکاری شهرداریها، دهیاریها، گروههای مردمنهاد و فعالان محیط زیست وابسته خواهد بود.
تأمین سوخت جزایر پیرامونی نیز از دیگر موضوعات مهم است. برای نمونه، در جزیره لارک، پیشبینی خودرو، پمپ اضطراری و تجهیزات انتقال سوخت به مخازن ذخیره میتواند در شرایط اختلال در روشهای معمول سوخترسانی، از بروز مشکلات جدی برای ساکنان و نیروگاه جلوگیری کند.
این موارد نشان میدهد که امنیت و ایمنی در قشم مفهومی فراتر از تجهیزات آتشنشانی دارد و استمرار خدمات حیاتی در جزایر نیز بخشی از مسئولیت مدیریت بحران محسوب میشود.
فرماندهی واحد؛ از تصمیم روی کاغذ تا عملیات میدانی
یکی از پیشنهادهای مطرحشده در نشست مدیریت بحران، تقسیم جزیره به پنج منطقه عملیاتی و ایجاد مرکز فرماندهی و کنترل مشترک برای هدایت عملیات آتشنشانی است.
هادی شریفزاده، معاون عمرانی فرمانداری قشم، تأکید کرده است که این الگو به معنای ادغام ساختار حقوقی شهرداریها و دهیاریها نیست، بلکه هدف آن هماهنگی بیشتر در استفاده از امکانات و نیروهای موجود است.
حسین امیرتیموری، فرماندار قشم نیز بر ضرورت شناسایی ظرفیت دستگاهها، صنایع، نیروگاهها، شهرداریها و دهیاریها و فراهم کردن امکان استفاده سریع از این امکانات در شرایط اضطراری تأکید کرده است.
این رویکرد در صورتی میتواند به افزایش ایمنی منجر شود که از مرحله پیشنهاد فراتر برود و با تعیین دقیق مسئولیتها، شناسایی تجهیزات، رفع کمبود نیروی انسانی و ایجاد ارتباطات پایدار همراه شود.
برگزاری مانورهای مشترک، تمرینهای شبانه و ارزیابی پیشبینینشده عملکرد دستگاهها نیز میتواند مشخص کند که سازوکارهای طراحیشده در شرایط واقعی تا چه اندازه کارآمد هستند. زیرا هماهنگی میان مجموعههای امدادی را نمیتوان صرفاً با برگزاری جلسات اداری سنجید.
ایمنی مردم نباید به بعد از حادثه موکول شود
آنچه امروز در حوزه مدیریت بحران قشم اهمیت دارد، تبدیل تصمیمهای مطرحشده به برنامهای زمانبندیشده و قابل ارزیابی است. تقویت ایستگاههای آتشنشانی، تأمین نیروی انسانی، ایمنسازی بازارهای قدیمی، توسعه تجهیزات ارتباطی و پیشبینی امکانات پشتیبان برای جزایر، اقداماتی نیستند که بتوان اجرای آنها را به زمان وقوع حادثه موکول کرد.
در این میان، تعیین سهم هر دستگاه، مشخص شدن منابع مالی، اولویتبندی مناطق پرخطر و انتشار گزارش دورهای از میزان پیشرفت اقدامات میتواند مانع از تکرار چرخه جلسات و مصوبات بدون نتیجه شود.
قشم به دلیل ویژگیهای جغرافیایی و اقتصادی خود، به نظامی از ایمنی نیاز دارد که از بازار و بندرگاه تا روستاها، صنایع و جزایر پیرامونی را پوشش دهد. در چنین ساختاری، آتشنشان تنها حلقه پاسخ به حادثه نیست؛ بلکه پیشگیری، نظارت، آموزش عمومی، زیرساخت ارتباطی و پشتیبانی لجستیکی نیز به همان اندازه اهمیت دارند.
انتهای پیام/7558