امکان گفت‌وگوی مستقیم روسیه و اروپا درباره مسائل امنیتی چقدر جدی است؟

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، کنستانتین کاساچوف، نایب‌رئیس شورای فدراسیون (سنای) روسیه در مصاحبه با روزنامه «ایزوستیا»، چاپ مسکو، تأکید کرد که اتحادیه اروپا باید بپذیرد که قاره اروپا شامل 44 کشور است و نه فقط 27 کشور عضو این اتحادیه و تنها پس از پذیرش این واقعیت می‌توان درباره تأمین امنیت مشترک در اروپا  گفت‌وگو کرد.

کاساچوف گفت: «تنها اگر و زمانی که کشورهای اتحادیه اروپا بپذیرند اروپا بسیار گسترده‌تر از اتحادیه اروپاست و این قاره شامل 44 کشور است، نه فقط 27 کشور عضو اتحادیه اروپا و پس از آن بحث درباره چگونگی تأمین امنیت مشترک و تقسیم‌ناپذیر برای همه کشورهای این بخش از جهان، یعنی تمامی 44 کشور آغاز شود، در آن صورت مواضع طرفین به یکدیگر نزدیک خواهد شد. بدیهی است که تا پیش از آن چنین اتفاقی نخواهد افتاد.»

این سناتور روس تأکید کرد که تا زمانی که اتحادیه اروپا همچنان کل قاره اروپا را با اتحادیه اروپا و ناتو یکسان بداند و منافع مسکو را نادیده بگیرد، زمینه‌ای برای دستیابی به مصالحه وجود نخواهد داشت. وی افزود که دعوت از نمایندگان اروپایی برای سفر به مسکو با هدف مشخص شدن این مسئله صورت گرفته است که آیا اتحادیه اروپا آمادگی آغاز گفت‌وگو درباره امنیت تمامی قاره اروپا را دارد یا همچنان بر موضع غیرسازنده کنونی خود پافشاری می‌کند.

پیش از این، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه اعلام کرده بود که از طریق مجاری دیپلماتیک، دعوت‌نامه‌هایی برای برخی نمایندگان اروپا ارسال شده تا با سفر به مسکو، موضع خود را درباره مشارکت احتمالی در روند صلح روشن کنند. دیمیتری پسکوف،سخنگوی نیز اعلام کرد که مسکو فعلا قصد ندارد مشخص کند چه کسانی از طرف اروپایی برای سفر به مسکو دعوت شده‌اند.

آمادگی روسیه و اروپا برای گفت‌وگوی مستقیم درباره مسائل امنیتی

روسیه در حال بررسی مقدمات سفر نمایندگان «تروئیکای اروپایی» شامل انگلیس، آلمان و فرانسه به مسکو است. وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد که در صورت پذیرش دعوت طرف روسی از سوی کشورهای اروپایی، چنین نشستی در آینده نزدیک برگزار خواهد شد. سفر نمایندگان اروپایی مشخص خواهد کرد که آیا اتحادیه اروپا همچنان بر مواضع غیرسازنده قبلی خود پافشاری می‌کند یا برای گفت‌وگو درباره امنیت تقسیم‌ناپذیر تمامی کشورهای این منطقه آمادگی دارد.

سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه روز جمعه اعلام کرد که مقدمات سفر نمایندگان «تروئیکای اروپایی» شامل فرانسه، آلمان و انگلیس به روسیه در دست بررسی است. به گفته وی، مسکو پیش از این دعوت‌نامه‌های مربوطه را ارسال کرده و در صورت موافقت طرف‌های اروپایی، این دیدار با بیشترین سرعت ممکن و در سطحی مناسب سازمان‌دهی خواهد شد.

ریابکوف در این رابطه توضیح داد: «رئیس‌جمهور روسیه اعلام کرد که پیام مربوطه از طریق مجاری دیپلماتیک ارسال شده است. ما روز گذشته گزارش‌هایی را مشاهده کردیم که نشان می‌داد در کشورهای مربوطه گفت‌وگوهایی در این زمینه در جریان است. باید دید چه خواهد شد.»

امکان مشارکت اروپا در مذاکرات اوکراین جدی شده است

به نوشته این روزنامه، موضوع مشارکت اروپا در روند حل‌وفصل مناقشه اوکراین تنها طی چند روز اخیر به یکی از مسائل مهم و بحث‌برانگیز تبدیل شده است. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه روز پنجشنبه در کنفرانس مطبوعاتی پس از پایان اجلاس سران سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) در شهر شنژن، تأیید کرد که روسیه آماده ازسرگیری گفت‌وگوی مستقیم با اروپاست. هدف از این دیدار، روشن شدن مواضع واقعی کشورهای اروپایی بدون حضور واسطه‌هاست.او در عین حال یادآور شد که واشنگتن با اصرار خواستار مشارکت اروپایی‌ها در این روند شده است.

در این رابطه، الکساندر استوب، رئیس‌جمهور فنلاند نیز عملا این اطلاعات را تأیید کرده و یادآور شد که دونالد ترامپ پس از مذاکرات در شنژن، از متحدان اروپایی خود خواسته تا مستقیما با رئیس‌جمهور روسیه وارد تعامل شوند.

طبق گزارش خبرگزاری بلومبرگ، ظاهرا طی روزهای اخیر مشاور امنیت ملی یکی از کشورهای عضو «تروئیکای اروپایی» حتی با یوری اوشاکوف، دستیار رئیس‌جمهور روسیه گفت‌وگو کرده است.

بطور هم‌زمان، مذاکراتی با حضور اعضای «ائتلاف داوطلبان» و جرد کوشنر و استیو ویتکاف، فرستادگان ویژه دولت آمریکا در برلین برگزار شد. کوشنر پس از این مذاکرات از نزدیک‌تر شدن مواضع واشنگتن و اتحادیه اروپا درباره تضمین‌های امنیتی برای اوکراین خبر داد و بر ضرورت ازسرگیری گفت‌وگوی مستقیم میان روسیه و اروپا تأکید کرد.

با این حال، وزارت خارجه روسیه بلافاصله چارچوب مشخصی برای دیدار احتمالی آینده تعیین کرد. سرگئی ریابکوف تأکید کرد که سفر نمایندگان لندن، پاریس و برلین به مسکو، به معنای مشارکت خودکار آنها در قالب مذاکرات سه‌جانبه روسیه، آمریکا و اوکراین نخواهد بود. در خود اروپا نیز هنوز رویکرد واحدی درباره گفت‌وگو با مسکو شکل نگرفته است.

امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه تأکید کرد که کشورش قصد دارد گفت‌وگو با روسیه را از سر بگیرد و تضمین‌های امنیتی برای کی‌یف و روشن شدن مسائل ارضی را شروط اصلی برقراری این تماس‌ها دانست. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان نیز از ایده مشارکت اروپا در مذاکرات حمایت کرد، البته به شرط آنکه این مذاکرات در کشوری بی‌طرف و پس از انعقاد توافق صلح با اوکراین برگزار شود.

در مقابل، دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان قاطعانه با هرگونه بازنگری در ساختار امنیتی اروپا به منظور تأمین خواسته‌های مسکو مخالفت کرد. با توجه به اینکه ورشو از سرسخت‌ترین مخالفان گفت‌وگوی سازنده با روسیه است، چنین موضعی چندان تعجب‌آور نیست.

آیا روسیه و اروپا می‌توانند به توافق دست یابند؟

ایگور سرگیف، کارشناس ارشد مؤسسه مطالعات بین‌المللی دانشگاه روابط بین‌الملل مسکو نیز در گفت‌وگو با روزنامه "ایزوستیا" تأکید کرد که آغاز گفت‌وگوی مستقیم میان روسیه و «تروئیکای اروپایی» دستاورد مهمی خواهد بود، زیرا مسکو از همان ابتدا تلاش می‌کرد طرف‌های اروپایی به استدلال‌های این کشور گوش دهند و آنها را مورد توجه قرار دهند.

با این حال، این کارشناس یادآور شد که مشکل اصلی، اختلاف شدید مواضع روسیه و اروپا درباره مسائل امنیتی قاره اروپاست. به اعتقاد وی، در شرایط کنونی هنوز زمینه واقعی برای دستیابی به مصالحه میان طرفین وجود ندارد.

مهم‌ترین مانع بر سر راه توافق، مسئله تضمین‌های امنیتی برای اوکراین است. رهبران «ائتلاف داوطلبان» و جرد کوشنر در نشست برلین بر سر الگویی مشابه ماده پنجم پیمان ناتو به توافق رسیدند که به‌صراحت استقرار «نیروهای چندملیتی» اروپایی در خاک اوکراین را پیش‌بینی می‌کند. این در حالی است که امانوئل ماکرون خواستار بررسی مجدد مسئله عضویت کی‌یف در ناتو شد.

مسکو قاطعانه با این پیشنهادها مخالف است. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه بار دیگر در جریان سفر خود به چین تأکید کرد که استقرار نیروهای خارجی در خاک اوکراین غیرقابل قبول است. سرگئی ریابکوف نیز یادآور شد که عضویت کی‌یف در ناتو همچنان خط قرمز مسکو محسوب می‌شود و اتحادیه اروپا نیز با روند فزاینده نظامی شدن خود، اکنون از دیدگاه روسیه تقریبا در ردیف یک بلوک نظامی قرار گرفته است.

اختلاف نظر طرفین درباره مسائل ارضی نیز همچنان پابرجاست. شرکت‌کنندگان در نشست برلین بر اصل غیرقابل قبول بودن تغییر مرزها از طریق توسل به زور تأکید کردند،موضعی که به معنای خودداری از به رسمیت شناختن منطقه دونباس به‌عنوان بخشی از خاک روسیه است. در مقابل، کرملین بر ضرورت در نظر گرفتن واقعیت‌های موجود در میدان تأکید دارد.

روسیه و اروپا حتی درباره قالب مذاکرات نیز اختلاف نظر دارند. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان از برگزاری مذاکرات چهارجانبه میان روسیه، اوکراین، آمریکا و اروپا در مکانی بی‌طرف، برای مثال در امارات متحده عربی، حمایت می‌کند. در مقابل، مسکو نمایندگان لندن، پاریس و برلین را صرفا برای رایزنی‌های مقدماتی و هماهنگ کردن مواضع به روسیه دعوت کرده و انجام این سفر به معنای تضمین حضور آنها در مذاکرات اصلی نخواهد بود.

از سوی دیگر، اتحادیه اروپا همچنان به سیاست تأمین مالی اوکراین ادامه می‌دهد. در نشست برلین توافق شد که طی سال‌های 2026 و 2027، سالانه 70 میلیارد یورو کمک نظامی به اوکراین اختصاص یابد. انگلیس نیز وعده تحویل یک هزار پهپاد دوربرد را داده و تصمیم گرفته شده که دارایی‌های مسدودشده روسیه تا زمان پرداخت آنچه «غرامت» خوانده می‌شود، همچنان توقیف باقی بمانند. چنین شرایطی از ابتدا برای مسکو غیرقابل قبول است و به همین دلیل این خطر وجود دارد که دیدار پیش رو صرفا به اعلام و ثبت مواضع قاطع و انعطاف‌ناپذیر طرفین محدود شود.

نیکلای توپارنین، مدیر مرکز اطلاعات اروپا، در گفت‌وگو با روزنامه "ایزوستیا" توضیح داد که شرکت‌کنندگان در نشست «ائتلاف داوطلبان» بیش از آنکه آمادگی خود را برای دادن امتیاز نشان دهند، بر انسجام و اتحاد قاطع کشورهای غربی در مقابل روسیه تأکید کردند. به اعتقاد وی، حتی اگر سفر مشاوران یا نمایندگان ویژه کشورهای «تروئیکای اروپایی» به مسکو انجام شود، آنها دقیقا همان موضع انعطاف‌ناپذیری را مطرح خواهند کرد که در بیانیه برلین به ثبت رسیده است.

این کارشناس تأکید کرد که ایجاد ساختار امنیتی جدید در اروپا تنها در فضایی مبتنی بر اعتماد کامل امکان‌پذیر است، اعتمادی که در حال حاضر هیچ‌یک از طرفین نسبت به یکدیگر ندارند. از این رو، آغاز گفت‌وگوی مستقیم صرفا نخستین گام در مسیر احیای این اعتماد خواهد بود.

انتهای پیام/