چالش تازه در پارلمان جمهوری آذربایجان؛ قطع بودجه دولتی مدارس روس زبان؟

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، موضوع جایگاه ویژه زبان روسی و سرنوشت بخش روسی‌زبان مدارس جمهوری آذربایجان که 157 هزار دانش‌آموز در آن تحصیل می‌کنند، بار دیگر به کانون مباحثات عمومی این کشور بازگشته است.

در تازه‌ترین تحول، «حکمت بابااوغلو»، نماینده مجلس ملی جمهوری آذربایجان از حزب حاکم «آذربایجان نوین»، پیشنهاد داد که تامین مالی آموزش به زبان روسی در مدارس از محل بودجه دولتی بار دیگر بررسی شود.

وی این پیشنهاد را در شانزدهم نوامبر و در نشست علنی مجلس ملی، هم‌زمان با بررسی لایحه بودجه دولتی سال 2027 میلادی مطرح کرد.

به گفته بابااوغلو، در حال حاضر 157 هزار دانش‌آموز در بخش روس زبان و یک میلیون و 570 هزار دانش‌آموز در بخش آذربایجانی‌زبان تحصیل می‌کنند و تحصیل هر دانش‌آموز سالانه دو هزار منات برای دولت هزینه دارد.

این نماینده با بیان اینکه «هویت ملی و ایدئولوژی ملی در آموزش شکل می‌گیرد»، پرسید آیا در جمهوری آذربایجان مدارسی وجود دارند که با هزینه دولت به زبان انگلیسی یا چینی آموزش دهند و افزود: «چرا؟ باید درباره این موضوع اندیشید.»

به گفته وی، در بخش آموزش عالی نیز همین وضعیت برقرار است. سرنوشت بخش روسی‌زبان طی دو سال گذشته چند بار به بحث گذاشته شده، اما این بار یکی از نمایندگان حزب حاکم این موضوع را از تریبون پارلمان و با ارقام بودجه‌ای مطرح می‌کند؛ از همین رو این پرسش پدید آمده که آیا این جدال صرفاً مناقشه‌ای درباره هزینه‌های آموزشی است، یا بازتابی از مناسبات باکو و مسکو؟

ارقام بودجه‌ای چه می‌گویند؛ مقایسه هزینه مدارس روسی‌زبان با مدارس آوارگان

بر اساس آمارهای ارائه‌شده از سوی این نماینده مجلس ملی جمهوری آذربایجان، دانش‌آموزان بخش روسی‌زبان حدود 9 درصد از کل دانش‌آموزان کشور را تشکیل می‌دهند. اگر بر پایه هزینه‌ای که حکمت بابااوغلو اعلام کرده محاسبه کنیم، آموزش در این بخش سالانه حدود 314 میلیون منات از بودجه دولتی را به خود اختصاص می‌دهد.

همین رقم از سوی «الشن عظیم»، مدیر مدرسه شماره 35 شهرستان کلبجر نیز مطرح شده است.

وی با اشاره به ارقام بودجه‌ای اعلام کرد که سالانه 314 میلیون منات به بخش‌های روسی‌زبان مدارس و 188 میلیون منات به مدارس ویژه آوارگان اجباری اختصاص می‌یابد و ضمن مقایسه این دو بخش تصریح کرد: «این مدارس ویژه آوارگان طی سی سال گذشته نقش مهمی در حفظ فرهنگ عامه (فولکلور)، موسیقی و ارزش‌های ملی و معنوی مناطق ایفا کرده‌اند.»

به باور الشن عظیم، اگر قرار است برای صرفه‌جویی در بودجه دولتی، شماری از مدارس تعطیل شوند، مدارس دارای بخش‌های روسی‌زبان نیز باید با همان معیارها و شاخص‌ها ارزیابی شوند.

در سال‌های اخیر، صدها مدرسه کم‌جمعیت با شمار اندک دانش‌آموز در مناطق روستایی جمهوری آذربایجان تعطیل شده یا با مدارس دیگر ادغام شده‌اند و از سخنان این مدیر مدرسه برمی‌آید که سرنوشت مدارس آوارگان اجباری نیز در دستورکار بررسی قرار گرفته است.

با این حال، وزارت آموزش و پرورش جمهوری آذربایجان تاکنون هیچ واکنشی به اظهارات این نماینده حزب حاکم در پارلمان نشان نداده است.

پیشینه شایعات تعطیلی مدارس روسی و موضع رسمی وزارت آموزش

شایعات درباره تعطیلی بخش روسی‌زبان در نظام آموزشی جمهوری آذربایجان، پیش‌تر در ژوئیه سال 2025 میلادی به شکل گسترده‌ای منتشر شده بود. در آن مقطع، در گروه‌های پیام‌رسان «واتس‌اپ» والدین ادعا می‌شد که مدارس روسی‌زبان ظرف سه سال به آموزش به زبان آذربایجانی منتقل می‌شوند.

وزارت آموزش و پرورش جمهوری آذربایجان این ادعا را تکذیب کرد و «ماریا زاخارووا» سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه نیز این اخبار را «جعلی» خواند و گفت مسکو در این موضوع به صورت دائمی با باکو در ارتباط است.

«امین امرالله‌اف» وزیر آموزش و پرورش جمهوری آذربایجان نیز در ماه ژوئن سال جاری میلادی اعلام کرد که تعطیلی بخش روسی‌زبان «هرگز در دستورکار نبوده است».

به گفته وی، «تعطیل کردن این کلاس‌ها از فردا از نظر فنی ممکن نیست» و والدین خودشان زبان تحصیل را انتخاب می‌کنند.

با این حال، وزیر آموزش افزود در صورت کاهش شمار دانش‌آموزان یا کمبود معلم، ممکن است بر پایه «دلایل عینی» فرآیند بهینه‌سازی انجام شود. اما پیشنهاد تازه حکمت بابااوغلو پرسش متفاوتی را پیش می‌کشد؛ چرا که وی از تعطیل کردن بخش روسی‌زبان سخن نمی‌گوید، بلکه اصل نگهداری آن از محل بودجه دولتی را مطرح می‌کند.

تحولات در سایه عادی‌سازی روابط باکو و مسکو و سکوت دولت

سخنرانی این نماینده پارلمان هم‌زمان با دوره عادی‌سازی مناسبات میان باکو و مسکو مطرح شده است. در دسامبر سال 2024 میلادی، هواپیمای مسافربری شرکت هواپیمایی جمهوری آذربایجان (آذال) سقوط کرد و 38 نفر در آن سانحه جان باختند؛ در پی آن، در آوریل سال جاری میلادی دو طرف در بیانیه‌ای مشترک پذیرفتند که هواپیما به صورت غیرعمدی از سوی سامانه پدافند هوایی روسیه هدف قرار گرفته است.

علاوه بر این، در ماه سپتامبر نیز جمهوری آذربایجان سه چهره تبلیغاتی روس به نام‌های «سمیون اورالوف»، «ایوان کنیازف» و «آلکسی چادایف» را به دلیل فراخوان روی آنتن رسانه برای تغییر قهرآمیز حکومت تحت تعقیب قرار داد و سفیر روسیه را به وزارت امور خارجه احضار کرد؛ موضعی که مسکو در واکنش به آن، اظهارات این افراد را «دیدگاه شخصی» نامید.

با این حال، بابااوغلو در سخنرانی خود نامی از روسیه نبرد و پیشنهاد خود را بر پایه «هویت ملی» و ملاحظات مربوط به هزینه‌های بودجه دولتی توجیه کرد.

تا این لحظه، واکنشی از سوی مسکو به این سخنرانی اعلام نشده است؛ در بسته بودجه سال 2027 میلادی جمهوری آذربایجان نیز هنوز پیشنهاد جداگانه‌ای برای تغییر تامین مالی بخش روسی‌زبان وجود ندارد و دولت آذربایجان هنوز به پرسش این نماینده پاسخی نداده است.

انتهای پیام/