احیای حمام 500 ساله؛ بازگشت میراث صفوی به چرخه گردشگری اصفهان
- اخبار استانها
- اخبار اصفهان
- 29 آبان 1405 - 11:00
به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان، مهدی جمالینژاد شامگاه پنجشنبه در آیین گشایش حمام تاریخی شاه در میدان نقش جهان با تأکید بر نقش مشارکت مردمی در حفظ و احیای آثار تاریخی گفت: اصفهان با وجود مشکلات و دشواریهای متعدد، همواره از ظرفیت انسانهای دلسوزی برخوردار بوده که با احساس مسئولیت برای حفظ داشتهها و هویت این شهر تلاش کردهاند و احیای بناهای تاریخی نیز حاصل همین همدلی و همراهی است.
وی با اشاره به شرایط دشوار مدیریتی استان در نزدیک به دو سال گذشته اظهار کرد: اصفهان در این مدت روزهای سختی را پشت سر گذاشته و حتی در مقاطعی با پیامدهای جنگ و آسیبهای ناشی از آن روبهرو بوده است، اما توانمندیهای مردم و ظرفیتهای انسانی استان اجازه نداده فعالیتها و دستاوردهای حوزههای مختلف متوقف شود.
استاندار اصفهان با اشاره به اهمیت همافزایی فعالان حوزه میراث فرهنگی در احیای بناهای تاریخی افزود: وقتی دلها به هم نزدیک میشود و افراد در کنار یکدیگر قرار میگیرند، حتی در دشوارترین شرایط هم میتوان کارهای بزرگی انجام داد؛ اصفهان مانند ققنوسی است که ممکن است آسیب ببیند، اما دوباره برمیخیزد و پرواز میکند.
احیای بناهای تاریخی با عشق و مسئولیتپذیری مردم
جمالینژاد با قدردانی از افرادی که در مرمت و احیای حمام تاریخی شاه مشارکت داشتهاند، تصریح کرد: این بنا پیش از این وضعیت مناسبی نداشت، اما کسانی که برای احیای آن پای کار آمدند، با عشق و علاقه برای حفظ این اثر تاریخی تلاش کردند. اگر چنین انسانهای دلسوزی در اصفهان حضور نداشتند، امکان احیای مجموعههایی از این دست فراهم نمیشد.
وی حضور شهروندان علاقهمند به میراث فرهنگی را سرمایهای ارزشمند برای اصفهان دانست و گفت: افرادی که با تمام وجود برای این شهر و حفظ آثار تاریخی آن دل میسوزانند، ظرفیت بزرگی هستند و باید از این همراهی برای صیانت از هویت تاریخی اصفهان استفاده کرد.
ضرورت اقدام فوری برای حفاظت از آثار تاریخی آسیبپذیر
استاندار اصفهان با تأکید بر لزوم رسیدگی به بناهای تاریخی نیازمند مرمت خاطرنشان کرد: برخی ساختمانها و آثار تاریخی در وضعیت حساسی قرار دارند و اگر حفاظت و مرمت آنها بهموقع انجام نشود، بارندگیها و عوامل طبیعی میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به آنها وارد کند؛ بنابراین نباید در رسیدگی به این آثار تأخیر داشت.
جمالینژاد با اشاره به وجود بناهای تاریخی رهاشده و نیازمند مرمت در استان، از افرادی که برای نجات و احیای این آثار پیشقدم شدهاند قدردانی کرد و افزود: مشارکت مردم و حضور کسانی که برای حفظ میراث تاریخی اصفهان تلاش میکنند، فرصتی ارزشمند است که باید آن را در مسیر حفاظت از داشتههای تاریخی این شهر به کار گرفت.
احیای بناهای تاریخی نیازمند رفع موانع سرمایهگذاری است
در ادامه علیاصغر شالیبافیان رئیس مرکز سرمایهگذاری و امور اقتصادی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تأکید بر ضرورت تسهیل سرمایهگذاری در حوزه میراث فرهنگی، احیای بناهای تاریخی را فراتر از یک فعالیت اقتصادی دانست و گفت: وقتی برای مرمت و بهرهبرداری از یک بنای تاریخی سرمایهگذاری میشود، در واقع برای حفظ بخشی از هویت، فرهنگ و تاریخ کشور اقدام شده است؛ از این رو نباید اجازه داد موانع اداری و مالی، حضور سرمایهگذاران بخش خصوصی در این عرصه را محدود کند.
رئیس مرکز سرمایهگذاری و امور اقتصادی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به دشواریهای تأمین اعتبار پروژههای مرمت در سالهای گذشته اظهار کرد: برخی سرمایهگذاران برای دریافت تسهیلات بانکی با مشکل مواجه بودند و امکان تأمین مالی تعدادی از طرحهای احیای بناهای تاریخی از طریق بانکهای عامل وجود نداشت. با این حال، پیگیریهای صورتگرفته و همکاری صندوق توسعه صنایع دستی، فرش دستباف و احیای اماکن تاریخی با شبکه بانکی موجب شد بخشی از این محدودیتها برطرف شود.
وی با قدردانی از بانکهای عامل برای مشارکت در تأمین مالی طرحهای مرمتی افزود: لازم است تسهیلات و مشوقهای سرمایهگذاری به شکلی توزیع شود که بناهای تاریخی اولویتدار از امکان دریافت منابع مالی برخوردار شوند و پس از مرمت، دوباره به چرخه بهرهبرداری بازگردند.
شالیبافیان با بیان اینکه اصفهان سهم قابل توجهی از منابع سرمایهگذاری گردشگری و میراث فرهنگی را جذب کرده است، تصریح کرد: از سال گذشته تاکنون حدود 10 هزار میلیارد تومان منابع مالی در اختیار سرمایهگذاران این استان قرار گرفته و نزدیک به 2 هزار میلیارد تومان نیز بهصورت تسهیلات به اصفهان اختصاص پیدا کرده است.
حفاظت از آثار تاریخی اصفهان یک مطالبه ملی است
وی با اشاره به اهمیت فراتر از استانی میراث تاریخی اصفهان گفت: ارزشهای تاریخی و فرهنگی این شهر به مردم اصفهان محدود نمیشود؛ اصفهان پرچمدار فرهنگ و تاریخ ایران است و حفاظت از داشتههای تاریخی آن باید بهعنوان یک مسئولیت ملی مورد توجه قرار گیرد.
رئیس مرکز سرمایهگذاری و امور اقتصادی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به خسارتهای جنگ اخیر به آثار تاریخی و فرهنگی اصفهان خاطرنشان کرد: در شرایطی که تاریخ و فرهنگ ایران با تهدید مواجه بوده، آثار تاریخی این شهر نیز از تخریبهای گسترده در امان نماندهاند. چنین اتفاقاتی نشان میدهد که حفاظت از میراث تاریخی اصفهان به توجه و حمایت بیشتری نیاز دارد.
برنامهریزی برای افتتاح چهارمین هتل پنجستاره
شالیبافیان در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت زیرساختهای اقامتی اصفهان پرداخت و گفت: توسعه ظرفیت هتلهای پنجستاره در این استان طی دوره مدیریت کنونی و با همکاری مجموعه مدیریتی میراث فرهنگی دنبال شده است. در همین راستا، سه هتل پنجستاره بهتازگی به مجموعه ظرفیتهای اقامتی اصفهان اضافه شده و برنامهریزی برای افتتاح یک هتل پنجستاره دیگر تا پایان سال نیز انجام شده است.
وی با تأکید بر نقش بخش خصوصی در پیشبرد طرحهای گردشگری افزود: توسعه این صنعت بدون همراهی سرمایهگذاران و هماهنگی دستگاههای اجرایی امکانپذیر نیست. بخش خصوصی نهتنها در ایجاد زیرساختهای گردشگری نقش دارد، بلکه از بازیگران اصلی حفاظت، احیا و معرفی فرهنگ و پیشینه تاریخی کشور محسوب میشود و باید جایگاه این سرمایهگذاران در برنامههای توسعه گردشگری به رسمیت شناخته شود.
اصفهان
احیای حمام تاریخی شاه اصفهان با اعتبار 30 میلیارد تومانی و اشتغالزایی برای 30 نفر
در ادامه این جلسه، مجتبی شکری، مدیر صندوق توسعه صنایع دستی، فرش دستباف و احیای اماکن تاریخی، با اشاره به هزینههای انجامشده برای مرمت حمام تاریخی شاه گفت: عملیات اجرایی احیای این بنای تاریخی از سال 1402 آغاز شد و برای مرمت و آمادهسازی آن در مجموع 30 میلیارد تومان هزینه شده است.
وی با اشاره به ظرفیت اشتغالزایی این مجموعه پس از آغاز فعالیت افزود: با بهرهبرداری از حمام تاریخی شاه، زمینه اشتغال مستقیم 30 نفر فراهم میشود که این موضوع در کنار احیای یک اثر تاریخی، به ایجاد فرصتهای شغلی نیز کمک میکند.
مدیر صندوق توسعه صنایع دستی، فرش دستباف و احیای اماکن تاریخی با قدردانی از همراهی مدیران و مسئولان وزارت میراث فرهنگی و مجموعههای مرتبط در اجرای این طرح اظهار کرد: حمایت و همکاری مجموعههای مختلف در پیشبرد عملیات مرمت و به ثمر رسیدن این پروژه نقش مؤثری داشت و بدون این همراهی، تحقق طرح با دشواریهایی روبهرو میشد.
شکری همچنین از عوامل اجرایی و دستاندرکاران مرمت این بنای تاریخی قدردانی کرد و ابراز امیدواری کرد: با آغاز فعالیت حمام تاریخی شاه، ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی اصفهان بیش از گذشته در معرض استفاده و معرفی قرار گیرد.
حمام تاریخی شاه واقع در میدان نقش جهان اصفهان، پس از پایان عملیات مرمت و احیا، با کاربری موزه فرهنگ عامه اصفهان فعالیت خود را آغاز کرد. آیین گشایش این مجموعه ظهر پنجشنبه با حضور علیاصغر شالیبافیان، رئیس مرکز سرمایهگذاری و امور اقتصادی وزارت میراث فرهنگی برگزار شد.
بازگشت حمام 500 ساله شاه به چرخه گردشگری اصفهان
در ادامه شهریار شکرانی، مدیر اجرایی موزه فرهنگ عامه اصفهان، با اشاره به بازگشایی حمام تاریخی شاه پس از حدود 40 سال تعطیلی گفت: بازگشت این بنای تاریخی به چرخه بازدید عمومی، اتفاقی ارزشمند برای اصفهان و علاقهمندان به فرهنگ و تاریخ ایران است و فرصتی برای معرفی دوباره یکی از آثار شاخص تاریخی کشور فراهم میکند.
وی درباره کاربری جدید این بنای تاریخی اظهار کرد: حمام شاه در حدود 500 سال گذشته محلی برای شستوشوی جسم انسانها بوده، اما در طرح احیای آن تلاش کردیم این فضا را به مکانی برای غنای روح و جان شهروندان و گردشگران تبدیل کنیم؛ به همین دلیل بخش عمده مجموعه به موزه آینههای ایرانی اختصاص پیدا میکند.
مدیر اجرایی موزه فرهنگ عامه اصفهان با تأکید بر ظرفیت فرهنگی این مجموعه افزود: امیدواریم حمام تاریخی شاه با همراهی دولت و مشارکت فعالان و علاقهمندان فرهنگ و هنر، به محلی برای گردهمایی اهالی فرهنگ و بستری برای معرفی میراث تاریخی و هنری ایران تبدیل شود.
شکرانی حفظ هویت معماری و تاریخی بنا را از اولویتهای اصلی عملیات احیا دانست و تصریح کرد: در جریان مرمت تلاش شد از هرگونه تغییر و مداخله غیرضروری در ساختار بنا پرهیز شود و تمام اقدامات با حفظ ویژگیهای اصیل تاریخی و معماری آن پیش برود.
وی با قدردانی از مرمتگران و عوامل اجرایی پروژه خاطرنشان کرد: دقت در انتخاب مصالح و حساسیت نسبت به شیوه اجرای مرمت از ویژگیهای مهم این طرح بود و تلاش شد ضمن بازگرداندن بنا به چرخه استفاده عمومی، اصالت تاریخی آن نیز دستنخورده باقی بماند.
حمام شاه اصفهان به پایگاهی برای پاسداشت آیینهای ایرانی تبدیل میشود
در پایان، آتوسا پورجوهری، مدیر موزه آیینهای ایرانی، با تشریح رویکرد فرهنگی مجموعه احیاشده حمام تاریخی شاه گفت: هدف از راهاندازی موزه آیینهای ایرانی، ایجاد فضایی فراتر از یک موزه معمولی و فراهم کردن بستری برای زنده نگه داشتن سنتها و آیینهایی است که بخشی از هویت فرهنگی ایران را شکل میدهند.
وی با اشاره به برنامههای پیشبینیشده برای این مجموعه افزود: قرار است این فضا علاوه بر معرفی آیینهای ایرانی، میزبان رویدادهای فرهنگی و هنری و محل تعامل و هماندیشی فعالان ادبیات، شعر، هنرهای نمایشی و موسیقی ایرانی باشد تا میراث ناملموس کشور همچنان در زندگی امروز مردم حضور داشته باشد.
مدیر موزه آیینهای ایرانی با اشاره به نقش اجتماعی حمامها در گذشته اظهار کرد: حمامهای ایرانی صرفاً محلی برای نظافت و استحمام نبودند، بلکه بخش مهمی از زندگی اجتماعی مردم در این فضاها جریان داشت؛ از دیدار و گفتوگو و شکلگیری ارتباطات اجتماعی گرفته تا برگزاری آیینها و حتی تصمیمگیریهای مهم. احیای این کارکرد فرهنگی میتواند به تعریف دوباره جایگاه حمام شاه در زندگی شهری کمک کند.
پورجوهری با اشاره به پیشینه صفوی حمام شاه و ارتباط آن با دوران شاه عباس بزرگ تصریح کرد: این بنا از آثار ارزشمند دوره صفوی در محدوده میدان نقش جهان است و بخشی از میراث معماری و شهرسازی دورهای محسوب میشود که تأثیر عمیقی بر هویت تاریخی اصفهان و سیمای فرهنگی ایران گذاشت.
وی با بیان اینکه گذر زمان و آسیبهای متعدد، امکان استفاده عمومی از این بنا را محدود کرده بود، ادامه داد: حمام شاه در طول سالیان گذشته تغییرات و آسیبهای مختلفی را تجربه کرد و با وجود انجام اقداماتی در بخشهای گوناگون آن طی حدود چهار دهه گذشته، هنگام آغاز مرحله جدید مرمت همچنان مشکلات جدی، بهویژه در قسمتهایی از سازه، وجود داشت.
مدیر موزه آیینهای ایرانی درباره روند مرمت این اثر تاریخی خاطرنشان کرد: در مرحله جدید، ابتدا آسیبها و عوامل تخریب بنا بهصورت دقیق بررسی شد و سپس ایمنسازی و سبکسازی بخشهای مختلف در دستور کار قرار گرفت. در تمام این مراحل، حفظ هویت معماری و تاریخی مجموعه و پرهیز از مداخلات غیرضروری مورد توجه بود.
پورجوهری تأکید کرد: در عملیات مرمت تلاش شد ساختار فضایی و نقشه اصلی بنا تغییر نکند و مصالح مورد استفاده نیز با ویژگیهای معماری آن هماهنگ باشد؛ زیرا آنچه از نسلهای گذشته به ما رسیده، باید با بیشترین میزان اصالت به نسلهای آینده منتقل شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با قدردانی از استادکاران و مرمتگران حمام تاریخی شاه گفت: نتیجه امروز این پروژه تنها حاصل طراحی و مدیریت نیست، بلکه مهارت، تجربه و تلاش افرادی در آن نقش داشته که روزهای زیادی را در شرایط دشوار برای احیای این بنا سپری کردند.
مدیر موزه آیینهای ایرانی با تأکید بر نقش صنعتگران در حفظ جزئیات معماری آثار تاریخی افزود: زیبایی بسیاری از بخشهای حمام شاه حاصل هنر دست استادکارانی است که شاید نامشان در اسناد تاریخی ثبت نشده باشد، اما آثار مهارت و تلاش آنها در آجرها، سنگها، حاشیهها و گوشهگوشه این بنا باقی مانده است.
پورجوهری در پایان ابراز امیدواری کرد: حمام تاریخی شاه پس از سالها تعطیلی دوباره به فضایی برای حضور مردم و شکلگیری تعاملات فرهنگی تبدیل شود؛ چراکه احیای واقعی یک بنای تاریخی زمانی اتفاق میافتد که آن بنا بار دیگر وارد زندگی اجتماعی مردم شود.
انتهای پیام/170