زیستبوم ترویج علم در ایران؛ دستاوردها تا کاستیها و چشمانداز آینده
- اخبار اجتماعی
- اخبار علم و تکنولوژی
- 28 آبان 1405 - 11:27
به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، مراسم بیستوهفتمین جایزه ترویج علم، امروز پنجشنبه 28 آبانماه در تالار ایوان شمس برگزار شد. اکرم قدیمی در این مراسم با تأکید بر ضرورت پیوند علم با زندگی جامعه اظهار کرد: پرسش مهم زمانه ما دیگر تنها این نیست که بشر چه میزان علم تولید کرده، بلکه باید دید این دانش تا چه اندازه توانسته زندگی انسانها را بهبود بخشد، انتخابهای آنان را آگاهانهتر کند و آینده جوامع را خردمندانهتر بسازد. در چنین شرایطی، رسالت ترویج علم اهمیت پیدا میکند.
وی با تأکید بر اینکه ترویج علم صرفاً انتقال مفاهیم و دستاوردهای علمی نیست، افزود: این فرایند برای توانمندسازی جامعه در فهم جهان، ارزیابی شواهد، تشخیص واقعیت از ادعا و مشارکت آگاهانه در تصمیمهایی است که امروز و فردای ما را شکل میدهند. جامعه برخوردار از سواد علمی صرفاً جامعهای با اطلاعات بیشتر نیست، بلکه چنین جامعهای باید بتواند ادعاها را با شواهد بسنجد، عدم قطعیتهای علمی را درک کند، میان واقعیت و اطلاعات نادرست تمایز قائل شود و در مواجهه با مسائل فردی و جمعی از علم برای انتخاب و تصمیمگیری آگاهانه بهره بگیرد.
عضو مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور با اشاره به حضور علم در عرصههای مختلف زندگی روزمره، از سلامت و تغذیه تا کیفیت آب و هوا، انرژی، محیط زیست، فناوری و سیاستگذاری عمومی، گفت: ترویج علم باید فراتر از اطلاعرسانی باشد و به پرورش ذهنی پرسشگر، سنجشگر و مسئول و شکلگیری فرهنگ علمی در جامعه بینجامد.
بازاندیشی در دستاوردها و کاستیها؛ پانزدهمین سال دهه ترویج علم
قدیمی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیشینه شکلگیری انجمن ترویج علم ایران و جایزه ترویج علم اظهار کرد: سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در سال 2001 روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه را نامگذاری کرد. این مناسبت با سال تأسیس انجمن ترویج علم ایران همزمان بود و جایزه ترویج علم نیز سه سال پیش از تشکیل انجمن پایهگذاری شده بود.
وی هدف از شکلگیری انجمن را گسترش تفکر و بینش علمی و ایجاد همافزایی و همکاری میان نهادهای مروج علم عنوان کرد و افزود: از سال 1391، انجمن همزمان با روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، برنامههای خود را در قالب دهه ترویج علم برگزار کرده است.
رئیس انجمن ترویج علم ایران با بیان اینکه امسال پانزدهمین سال برگزاری این رویداد است، گفت: امسال دامنه برنامهها گسترش یافته و دهه ترویج علم از 18 آبان آغاز شده است. امروز در پایان این دهه فرصتی داریم تا به مسیری که پیمودهایم بنگریم، دستاوردها را ارج نهیم، کاستیها را صادقانه بشناسیم و برای آینده برنامهای منسجمتر و اثربخشتر تدوین کنیم. وی تأکید کرد: دهه ترویج علم را نباید صرفاً مجموعهای از رویدادها و برنامههای مناسبتی دانست، بلکه این حرکت باید فرصتی برای بازاندیشی در جایگاه علم در جامعه، تقویت همکاری میان نهادهای علمی، آموزشی، فرهنگی و رسانهای و شکلگیری زیستبومی پویا و پایدار برای ترویج علم در کشور باشد.
وی با بیان اینکه آینده این حرکت به توانایی تبدیل فعالیتهای پراکنده به برنامههای هماهنگ، مستمر، فراگیر و اثرگذار وابسته است، تصریح کرد: پایان یک دهه نباید پایان یک حرکت باشد، بلکه باید سرآغاز تعهدی تازه و پایدار برای گسترش فرهنگ علمی در کشور شود.
تقویت اعتماد عمومی به علم؛ سرمایه کلیدی جامعه
رئیس انجمن ترویج علم ایران، اعتماد عمومی به علم و امکان گفتوگوی سازنده میان دانشمندان و شهروندان را از مهمترین سرمایههای هر جامعه دانست و گفت: این اعتماد با صداقت علمی، شفافیت، پاسخگویی، دسترسپذیر کردن دانش و حضور مسئولانه جامعه علمی در عرصه عمومی شکل میگیرد.
وی افزود: اعتماد پایدار به علم به معنای پذیرش بیچونوچرای هر ادعای علمی نیست، چراکه ماهیت علم بر شواهد، شناخت محدودیتها و فرایندهای نقادانه استوار است.
معیار موفقیت ترویج علم، تأثیر آن بر نگرش و رفتار مردم است
قدیمی با تأکید بر ضرورت بازنگری در معیارهای ارزیابی فعالیتهای ترویجی گفت: معیار موفقیت ترویج علم نباید صرفاً شمار برنامهها، نشستها و رویدادها باشد، بلکه معیار اصلی، اثری است که این فعالیتها بر نگرش، رفتار، قدرت تحلیل و مشارکت آگاهانه مردم میگذارند.
وی ادامه داد: آرمان ما جامعهای است که در آن پرسشگری ارزش باشد، شواهد بر پیشداوری غلبه کند و بهرهمندی از دانش فرصتی برای همگان باشد.
رئیس انجمن ترویج علم ایران با اشاره به چالشهای جهانی از جمله تغییرات اقلیمی، آب، سلامت و امنیت غذایی اظهار کرد: این چالشها مرز نمیشناسند و علم سرمایهای مشترک برای بشریت است که میتواند زبان مشترک گفتوگو و همکاری میان ملتها باشد.
وی در پایان با تبریک به برگزیدگان بیستوهفتمین جایزه ترویج علم گفت: انتخاب و تجلیل از این برگزیدگان تنها پاسداشت یک دستاورد فردی یا نهادی نیست، بلکه تأکیدی بر اهمیت رسالت اجتماعی علم است. شما با تلاش و تعهد خود نشان دادهاید که علم میتواند از مرزهای تخصص فراتر رود، الهامبخش باشد و در ساختن جامعهای آگاهتر و توانمندتر سهمی مؤثر ایفا کند.
انتهای پیام/