یادداشت | فاصله شاخص‌های بورس از یکدیگر! بازار در انتظار رفع ابهام

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بازار سرمایه در روزهای اخیر با پدیده‌ای فراتر از نوسان معمول شاخص‌ها مواجه شده است؛ واگرایی نماگرهای سهامی، خروج نقدینگی حقیقی و واکنش متفاوت صنایع به اخبار سیاسی و اقتصادی نشان می‌دهد معامله‌گران هنوز به جمع‌بندی مشخصی درباره آینده بازار نرسیده‌اند. در چنین شرایطی، رشد برخی نمادها در کنار افت شاخص کل را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه آغاز یک روند صعودی پایدار دانست.

برای درک این وضعیت، ابتدا باید به تفاوت ماهیت شاخص کل و شاخص هم‌وزن توجه کرد. شاخص کل تحت تاثیر ارزش بازار شرکت‌ها محاسبه می‌شود و به همین دلیل، تغییر قیمت سهام شرکت‌های بزرگ و شاخص‌ساز اثر بیشتری بر آن دارد. در مقابل، در شاخص هم‌وزن، شرکت‌ها فارغ از اندازه و ارزش بازار، وزن تقریبا یکسانی دارند. بنابراین، زمانی که شاخص کل منفی و شاخص هم‌وزن مثبت می‌شود، می‌توان نتیجه گرفت که فشار فروش بیشتر در شرکت‌های بزرگ متمرکز بوده، در حالی که بخشی از شرکت‌های کوچک و متوسط با تقاضا مواجه شده‌اند.

این در شرایطی است که در معاملات روز سه‌شنبه، شاخص کل با افت 0.19 درصدی به 8 میلیون و 497 هزار واحد رسید و بار دیگر به زیر سطح 8 میلیون و 500 هزار واحد عقب نشست. در مقابل، شاخص هم‌وزن 0.54 درصد و شاخص کل فرابورس 0.4 درصد رشد کردند. مثبت بودن 61 درصد نمادها نیز نشان می‌دهد که افت شاخص کل به معنای منفی بودن تمام بازار سهام نبوده است. با این حال، خروج حدود هزار و 700 میلیارد تومان پول حقیقی، در کنار ارزش معاملات خرد حدود 49 هزار میلیارد تومانی، از تداوم احتیاط سرمایه‌گذاران حکایت دارد.

در این میان نکته مهم این است که عبور موقت شاخص کل از محدوده 8 میلیون و 500 هزار واحد و بازگشت سریع آن به زیر این سطح، اهمیت رفتار عرضه و تقاضا در محدوده‌های مقاومتی را نشان می‌دهد. این سطح را باید از منظر روانی و تکنیکال بررسی کرد؛ چرا که عبور پایدار از آن زمانی اعتبار بیشتری خواهد داشت که با افزایش تقاضای موثر، ورود نقدینگی و بهبود عملکرد نمادهای بزرگ همراه شود.

اما ریشه اصلی نوسانات اخیر را باید در افزایش نااطمینانی نسبت به متغیرهای سیاسی و اقتصادی جست‌وجو کرد. احتمال تشدید تنش‌های منطقه‌ای، ابهام در چشم‌انداز روابط خارجی و نگرانی از پیامدهای احتمالی درگیری نظامی، باعث شده است سرمایه‌گذاران به‌جای تمرکز صرف بر ارزش‌گذاری شرکت‌ها، سناریوهای مختلف آینده را در تصمیم‌های خود لحاظ کنند. در چنین فضایی، حتی سهامی که از منظر بنیادی ارزنده به نظر می‌رسند، ممکن است با فشار فروش مواجه شوند؛ زیرا ریسک‌های بیرونی می‌توانند محاسبات مربوط به سودآوری آینده را تغییر دهند.

عامل دیگر، وضعیت عملیاتی شرکت‌ها و تحولات بورس کالا است. برای شرکت‌های بزرگ کالامحور، قیمت فروش محصولات، میزان رقابت در بورس کالا، نرخ ارز و امکان تامین مواد اولیه، مستقیما بر درآمد و حاشیه سود اثر می‌گذارد. به همین دلیل، تغییرات معاملات محصولاتی مانند فولاد و کاتد مس می‌تواند انتظارات سهامداران درباره عملکرد شرکت‌هایی نظیر فولاد مبارکه و ملی صنایع مس ایران را تغییر دهد. همچنین محدودیت‌های احتمالی در زنجیره تأمین و استمرار تولید، به‌ویژه برای صنایع وابسته به واردات مواد اولیه، به یکی از متغیرهای مهم ارزش‌گذاری تبدیل شده است.

در کنار این عوامل، سیاست‌های بودجه‌ای دولت نیز اهمیت دارد؛ چرا که تغییرات احتمالی در نرخ ارز ترجیحی، سیاست‌های قیمت‌گذاری، کسری بودجه و انتشار اوراق دولتی می‌تواند از مسیر تغییر هزینه شرکت‌ها، نرخ سود بدون ریسک و رقابت برای جذب نقدینگی، بر بازار سهام اثر بگذارد. ضمن این که افزایش انتشار اوراق، به‌ویژه در شرایطی که نرخ‌های بازده جذاب باشند، ممکن است بخشی از منابع سرمایه‌گذاران را از سهام به سمت ابزارهای با درآمد ثابت هدایت کند.

از سوی دیگر، نباید از رفتار بازارهای موازی غافل شد؛ جایی که کاهش مقطعی قیمت دلار و طلا نیز نشان می‌دهد نااطمینانی صرفا به بورس محدود نیست و فعالان اقتصادی در بازارهای مختلف با دشواری ارزیابی چشم‌انداز آینده مواجه‌اند. بنابراین، نمی‌توان انتظار داشت صرفا با کاهش جذابیت بازارهای موازی، نقدینگی به‌سرعت وارد بورس شود.

در مجموع، واگرایی شاخص‌ها را باید نشانه تغییر ترکیب تقاضا و احتیاط در تخصیص سرمایه دانست، نه لزوما آغاز یک روند صعودی یا نزولی فراگیر. برای ارزیابی مسیر آینده بورس، سه متغیر اهمیت بیشتری دارند؛ نخست، کاهش ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیک؛ دوم، بهبود چشم‌انداز تولید و فروش شرکت‌ها؛ و سوم، بازگشت جریان پایدار پول حقیقی به بازار.

و در نهایت این که بازار سرمایه برای عبور از وضعیت فعلی بیش از رشد مقطعی شاخص‌ها به بازسازی اعتماد و کاهش نااطمینانی نیاز دارد. بنابراین تا زمانی که سرمایه‌گذاران نتوانند چشم‌انداز نسبتا روشنی از متغیرهای اثرگذار بر سودآوری شرکت‌ها ترسیم کنند، احتمال تداوم نوسان، واگرایی شاخص‌ها و جابه‌جایی سریع نقدینگی میان صنایع مختلف وجود خواهد داشت.

انتهای پیام/