چهارمحله تاریخی و قدیمی بوشهر؛ کانون شکست استعمار انگلیس

به گزارش خبرگزاری تسنیم از بوشهر آیت‌الله صفایی بوشهری، نماینده ولی‌فقیه در استان بوشهر شامگاه سه‌شنبه در جمع فعالان و معتمدان چهارمحله قدیمی بوشهر، با تشریح پیشینه تاریخی و مبارزاتی این محلات اظهار کرد: شکل‌گیری چهارمحله قدیمی بوشهر به دوران پس از حمله پرتغالی‌ها و مقاومت مردم این منطقه بازمی‌گردد؛ زمانی که مردم پس از تحمل فشارها و محاصره شهر ریشهر، به سمت شمال بوشهر مهاجرت کردند و به‌تدریج هسته اولیه بافت تاریخی و چهارمحله کنونی شکل گرفت.

نماینده ولی‌فقیه در استان بوشهر با تأکید بر ضرورت احیای هویت تاریخی، دینی و اجتماعی چهارمحله قدیمی بوشهر گفت: چهارمحله بوشهر تنها یک بافت تاریخی نیست، بلکه شناسنامه مبارزات ضداستعماری، مسجد‌محوری، وحدت اجتماعی و فرهنگ مقاومت مردم این شهر است و حفظ این هویت نیازمند برنامه‌ریزی و حضور فعال اهالی است.

امام جمعه بوشهر با اشاره به اینکه موقعیت جغرافیایی این منطقه و دسترسی آن از مسیرهای دریایی و خشکی در شکل‌گیری سکونتگاه جدید نقش داشت، افزود: چهارمحله بوشهر از ابتدا با روحیه مقاومت و مقابله با استعمار شکل گرفت و همین پیشینه، هویت ویژه‌ای به این منطقه بخشیده است.

رئیس شورای فرهنگ عمومی استان بوشهر با اشاره به ویژگی‌های معماری بافت قدیم بوشهر بیان کرد: معماری این محلات صرفاً یک معماری مسکونی نیست، بلکه در آن هوشمندی دفاعی، اقلیم‌شناسی و تجربه تاریخی مردم به‌خوبی دیده می‌شود؛ کوچه‌های باریک در مجاورت دریا، ساختار دفاعی خانه‌ها، پنجره‌های مشرف به معابر و بهره‌گیری از جریان هوا و نور خورشید، همگی نشان‌دهنده معماری متناسب با شرایط جغرافیایی و امنیتی آن دوران است.

وی مسجد‌محوری را از دیگر ویژگی‌های برجسته چهارمحله دانست و تصریح کرد: ساختار اجتماعی این محلات بر محور مساجد شکل گرفته بود و هر محله مسجدی مرکزی داشت که مساجد کوچک‌تر پیرامون آن قرار می‌گرفتند. نسل‌های گذشته نیز در چنین فضایی با مسجد، مجالس روضه، معارف اهل‌بیت(ع) و فرهنگ دینی رشد کردند و این میراث باید حفظ شود.

نماینده ولی‌فقیه در استان بوشهر با اشاره به نقش تاریخی مردم چهارمحله در مقابله با استعمار انگلیس گفت: مردم این منطقه در مقاطع مختلف تاریخی در برابر تجاوزهای انگلیسی‌ها ایستادگی کردند و روحانیون و شخصیت‌های دینی محلات، نقش محوری در سازماندهی مقاومت مردمی داشتند.

آیت‌الله صفایی بوشهری با اشاره به مقاومت مردم در برابر ورود نیروهای انگلیسی به بوشهر خاطرنشان کرد: انگلیسی‌ها در مقطعی تلاش کردند نیروهای نظامی خود را بدون طی تشریفات قانونی و از طریق اسکله اختصاصی وارد شهر کنند، اما با مخالفت و ایستادگی مردم و هدایت علمای دینی مواجه شدند و حتی اعضای کنسولگری انگلیس نیز با همراهی مردم از شهر بیرون رانده شدند.

وی این واقعه را از نقاط مهم تاریخ مبارزات ضداستعماری جنوب کشور دانست و افزود: چهارمحله بوشهر در چهار مقطع تاریخی، کانون مقاومت در برابر تجاوزهای انگلیس بوده است و این موضوع ظرفیت بزرگی برای پژوهش‌های تاریخی و معرفی هویت مبارزاتی مردم بوشهر به کشور دارد.

رئیس شورای فرهنگ عمومی استان بوشهر با تأکید بر ضرورت ثبت و مستندسازی تاریخ چهارمحله بوشهر اظهار کرد: هویت این منطقه باید از ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، مبارزاتی و دینی مورد پژوهش قرار گیرد و پژوهشگران و صاحبان قلم، تاریخ شفاهی، شخصیت‌های اثرگذار، معماری و شیوه زندگی مردم این محلات را ثبت و برای نسل‌های آینده حفظ کنند.

امام جمعه بوشهر با اشاره به ظرفیت‌های معماری بافت تاریخی بوشهر گفت: معماری چهارمحله از ظرفیت‌های ارزشمند در سطح ملی و حتی بین‌المللی برخوردار است و می‌توان موضوعاتی همچون معماری اقلیمی، معماری دفاعی و پدافند غیرعامل را در این منطقه مورد مطالعه قرار داد.

وی افزود: علاوه بر معماری، هویت دینی و مبارزاتی چهارمحله و همچنین روابط اجتماعی خانه‌به‌خانه و محله‌به‌محله مردم، از موضوعاتی است که باید به‌صورت جدی مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.

آیت‌الله صفایی بوشهری با تأکید بر اینکه چهارمحله بخشی از هویت تاریخی و انقلابی بوشهر است، بیان کرد: امروز مهم‌ترین وظیفه ما حفظ هویت دینی و مبارزاتی این منطقه است؛ مساجد باید زنده و فعال باشند، هیئت‌های مذهبی رونق داشته باشند و شخصیت‌های فرهنگی، نیروهای انقلابی و بسیجیان در عرصه‌های اجتماعی حضور مؤثر داشته باشند.

نماینده ولی‌فقیه در استان بوشهر با ابراز نگرانی از کاهش حضور ساکنان اصیل در بافت قدیمی شهر گفت: بخش قابل توجهی از جمعیت اصیل چهارمحله از این منطقه مهاجرت کرده‌اند و برآورد من این است که شاید تنها حدود 15 تا 23 درصد از جمعیت اصیل در محلات خود باقی مانده باشند؛ ازاین‌رو باید برای بازگرداندن اهالی و تقویت پیوند آنان با محله، مسجد و هویت تاریخی خود برنامه‌ریزی کرد.

وی با بیان اینکه بسیاری از اهالی همچنان به محله و مسجد قدیمی خود علاقه‌مند هستند، افزود: باید برای حضور دوباره این افراد در برنامه‌های دینی و اجتماعی زمینه‌سازی کنیم و با برگزاری فعالیت‌های فرهنگی، مذهبی و تربیتی برای کودکان و نوجوانان، پیوند نسل جدید با هویت محلات را تقویت کنیم.

آیت‌الله صفایی بوشهری با تأکید بر اهمیت حفظ هویت اجتماعی در معاملات و واگذاری خانه‌های قدیمی تصریح کرد: خانه‌های بافت تاریخی صرفاً یک ملک نیستند، بلکه بخشی از حافظه و هویت اجتماعی مردم محسوب می‌شوند. اهالی باید نسبت به حفظ هویت محله خود حساس باشند و در صورت تصمیم به فروش خانه، زمینه واگذاری آن به افراد اصیل، متعهد و آشنا با فرهنگ محله را فراهم کنند.

وی ادامه داد: اگر خانه‌ای قرار است فروخته شود، بهتر است اهالی و افراد علاقه‌مند به محله برای خرید آن پیش‌قدم شوند تا هویت فرهنگی، دینی و اجتماعی منطقه دستخوش تغییر نشود. این موضوع بیش از آنکه مسئله‌ای قانونی باشد، به فرهنگ‌سازی، احساس مسئولیت و تعصب مثبت مردم نسبت به هویت محل زندگی خود نیاز دارد.

امام جمعه بوشهر با اشاره به ظرفیت گردشگری بافت تاریخی این شهر خاطرنشان کرد: من مخالف بوم‌گردی نیستم، اما معتقدم بوم‌گردی نباید به ابزاری برای تضعیف فرهنگ اصیل مناطق تبدیل شود؛ بلکه باید در خدمت معرفی فرهنگ، دیانت، مقاومت و سبک زندگی مردم بومی باشد.

وی افزود: پیشنهاد من این است که خود اهالی چهارمحله با مدیریت و مشارکت نیروهای اصیل و متعهد منطقه وارد عرصه بوم‌گردی شوند و مجموعه‌هایی زیبا، مجهز و در عین حال متناسب با ارزش‌های فرهنگی و دینی بوشهر ایجاد کنند.

آیت‌الله صفایی بوشهری با بیان اینکه این رویکرد می‌تواند هم به درآمدزایی و هم به حفظ میراث فرهنگی کمک کند، گفت: چهارمحله ظرفیت اقتصادی و گردشگری فراوانی دارد و می‌توان از تسهیلات و حمایت‌های موجود برای ایجاد کسب‌وکارهای بومی، اشتغال جوانان و احیای خانه‌های تاریخی استفاده کرد.

وی همچنین با اشاره به ضرورت احیای خانه‌های شخصیت‌های تاریخی و مبارزاتی بوشهر، خواستار توجه جدی به حفظ این آثار شد و افزود: خانه شخصیت‌هایی همچون مرحوم بلادی و دیگر بزرگان این منطقه باید مورد شناسایی، حفاظت و احیا قرار گیرد؛ چراکه این خانه‌ها بخشی از تاریخ و هویت مبارزاتی شهر هستند.

نماینده ولی‌فقیه در استان بوشهر با تأکید بر ضرورت تدوین نقشه راه برای احیای چهارمحله اظهار کرد: باید برای تمام روزهای سال برنامه داشته باشیم و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی را به مناسبت‌های محدود اختصاص ندهیم.

وی پیشنهاد داد: هر ماه یکی از محلات چهارگانه میزبان یک برنامه فرهنگی و اجتماعی باشد و در این برنامه از ظرفیت نیروهای انقلابی، شخصیت‌های ملی، صداوسیما و فعالان فرهنگی استفاده شود.

آیت‌الله صفایی بوشهری با استقبال از اقدامات مطالعاتی و برنامه‌ریزی فعالان این محلات گفت: بسیار خوشحال شدم که دوستان موضوع سند و نقشه راه را مطرح کردند و با نگاه علمی درصدد بررسی مسائل هستند؛ این همان رویکردی است که می‌تواند به احیای واقعی چهارمحله منجر شود.

وی افزود: باید برای هر محله متناسب با ظرفیت‌های آن، برنامه‌ای مشخص در زمینه ارتقای فرهنگ دینی، فعالیت‌های اجتماعی، تربیت نسل جوان و احیای مساجد تدوین شود و این برنامه‌ها با هماهنگی میان محلات دنبال شود.

آیت‌الله صفایی بوشهری با اشاره به وضعیت اقتصادی برخی خانواده‌های ساکن و مرتبط با چهارمحله گفت: وضعیت معیشتی بخشی از خانواده‌های این منطقه مناسب نیست و مشکلاتی همچون بدهکاری، تأمین جهیزیه، هزینه‌های ازدواج فرزندان و نیازهای اولیه زندگی، برخی خانواده‌ها را با دشواری مواجه کرده است.

وی با بیان اینکه برآوردهای موجود از افزایش جمعیت نیازمند در این محلات حکایت دارد، پیشنهاد کرد: جمعی پنج یا 6 نفره از معتمدان و افراد مورد اعتماد محلات انتخاب شوند و با همکاری یکدیگر زمینه تشکیل صندوق حمایت و قرض‌الحسنه برای خانواده‌های نیازمند را فراهم کنند.

نماینده ولی‌فقیه در استان بوشهر افزود: می‌توان با سپرده‌گذاری اولیه و استفاده از ظرفیت بانک‌ها و تسهیلات قرض‌الحسنه، منابع این صندوق را افزایش داد تا خانواده‌های نیازمند بتوانند بدون گرفتار شدن در پیچیدگی‌های معمول دریافت وام، مشکلات ضروری خود را برطرف کنند.

وی با اعلام آمادگی برای مشارکت در تأمین منابع اولیه این طرح تصریح کرد: من نیز برای آغاز این کار آمادگی دارم و می‌توانیم با مشارکت اهالی و خیران، سرمایه اولیه‌ای فراهم کنیم تا این صندوق به‌صورت اختصاصی برای حمایت از خانواده‌های چهارمحله فعالیت کند.

امام جمعه بوشهر با تأکید بر ضرورت ساماندهی کمک‌های مردمی و حمایتی گفت: در هر محله باید افرادی به‌عنوان رابط انتخاب شوند تا وضعیت خانواده‌های نیازمند را شناسایی و نیازهای آنان را به‌صورت دقیق به مجموعه‌های حمایتی منتقل کنند.

وی ادامه داد: این رابطان می‌توانند نیازهایی مانند لوازم‌التحریر دانش‌آموزان، پوشاک، کمک‌هزینه‌های ضروری و سایر نیازهای خانواده‌ها را شناسایی کنند تا حمایت‌ها به‌صورت هدفمند و منظم به دست افراد واجد شرایط برسد.

آیت‌الله صفایی بوشهری با اشاره به ظرفیت ارتباطی معتمدان محلی خاطرنشان کرد: افرادی که در محلات حضور دارند، شناخت دقیق‌تری از وضعیت خانواده‌ها دارند و می‌توانند در شناسایی مشکلات و انتقال نیازها نقش مؤثری ایفا کنند.

وی همچنین خواستار پیگیری مشکلات زیرساختی چهارمحله شد و افزود: هرگاه مشکلی در حوزه آب، خدمات شهری و سایر نیازهای عمومی وجود دارد، معتمدان و فعالان محلات باید آن را به مجموعه‌های مسئول منتقل کنند تا از طریق دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مربوطه پیگیری و برطرف شود.

نماینده ولی‌فقیه در استان بوشهر با تأکید بر ضرورت احیای مساجد بافت تاریخی گفت: برخی مساجد چهارمحله به‌تدریج از چرخه فعالیت خارج شده‌اند، درحالی‌که این مساجد ظرفیت بسیار خوبی برای فعالیت‌های دینی، فرهنگی، تربیتی و اجتماعی دارند.

وی افزود: باید مساجد قدیمی احیا و در اختیار نیروهای مؤمن، انقلابی و فعالان فرهنگی قرار گیرند تا علاوه بر برگزاری نماز جماعت و مراسم مذهبی، برنامه‌های متنوع فرهنگی و اجتماعی نیز در آنها اجرا شود.

آیت‌الله صفایی بوشهری تصریح کرد: گاهی برای انجام برخی فعالیت‌ها محدودیت فضا در مسجد اصلی محله وجود دارد، اما می‌توان از ظرفیت مساجد دیگر استفاده کرد و با فعال‌سازی آنها، فضای فرهنگی و اجتماعی محلات را گسترش داد.

امام جمعه بوشهر با اشاره به تلاش استعمار انگلیس برای ایجاد اختلاف میان مردم و تفرقه‌افکنی مذهبی اظهار کرد: انگلیسی‌ها در دوره‌ای تلاش کردند با ایجاد اختلاف میان شیعه و اهل‌سنت، مردم چهارمحله را در مقابل یکدیگر قرار دهند، اما هوشیاری مردم و بزرگان دینی این توطئه را خنثی کرد.

وی با اشاره به نمونه‌هایی از همزیستی تاریخی پیروان مذاهب اسلامی در بافت قدیم بوشهر گفت: مردم این محلات در کنار یکدیگر زندگی می‌کردند و پیوندهای اجتماعی و خانوادگی عمیقی میان آنان وجود داشت. چهارمحله یک پیکره واحد است و هیچ‌یک از اجزای آن را نمی‌توان از دیگری جدا دانست.

آیت‌الله صفایی بوشهری با تأکید بر ضرورت پاسداشت وحدت و همدلی افزود: دشمن همواره به دنبال ایجاد اختلاف و گسست اجتماعی است، اما مردم باید با شناخت این توطئه‌ها، وحدت و انسجام تاریخی خود را حفظ کنند.

وی با بیان اینکه ارزش واقعی هر منطقه به شخصیت‌ها و انسان‌های اثرگذار آن است، گفت: ساختمان‌ها ممکن است تخریب شوند و افراد از دنیا بروند، اما آنچه به یک منطقه هویت و اعتبار می‌بخشد، شخصیت‌های بزرگ، فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی و روحیه مسئولیت‌پذیری مردم آن است.

نماینده ولی‌فقیه در استان بوشهر با تأکید بر ضرورت حضور مسئولان در میان مردم اظهار کرد: مسئولان دستگاه‌های اجرایی، فرهنگی، انتظامی و خدماتی باید در مساجد چهارمحله حضور پیدا کنند، نماز جماعت بخوانند و از نزدیک در جریان مسائل و مشکلات مردم قرار بگیرند.

وی با اشاره به ضرورت تقویت حضور روحانیون در محلات گفت: چهارمحله از ظرفیت روحانیون و طلاب برخوردار است و فعالان هر محله می‌توانند با دعوت و برنامه‌ریزی، زمینه حضور روحانیون و استفاده از ظرفیت حوزه علمیه، سازمان تبلیغات اسلامی و اوقاف را فراهم کنند.

آیت‌الله صفایی بوشهری با اعلام آمادگی برای هماهنگی حضور مسئولان فرهنگی در مساجد افزود: پس از بازگشت از سفرهای استانی، زمینه حضور مسئولان دستگاه‌هایی همچون سازمان تبلیغات اسلامی، اوقاف و میراث فرهنگی را در مساجد چهارمحله فراهم می‌کنم تا مردم بتوانند مسائل و مطالبات خود را مستقیماً مطرح کنند.

وی همچنین با اشاره به برخی مشکلات محیطی و اجتماعی در محدوده دانشگاه بوشهر، خواستار بررسی جدی این مسائل شد و گفت: فعالان محلات باید نظام مسائل و مشکلات خود را به‌صورت مکتوب آماده کنند تا در نشست مشترک با مسئولان دانشگاه و دستگاه‌های مربوطه، موضوعات مطرح و برای رفع آنها تصمیم‌گیری شود.

آیت‌الله صفایی بوشهری با تأکید بر اینکه فرصت کنونی برای احیای بافت تاریخی و هویت چهارمحله بسیار ارزشمند است، گفت: اگر امروز خودمان برای حفظ این هویت وارد میدان نشویم، ممکن است در آینده فرصت جبران بسیاری از مسائل از دست برود.

وی ضمن قدردانی از تلاش فعالان و معتمدان چهارمحله اظهار کرد: شما سرمایه‌های اصلی این منطقه هستید و فعالیت‌ها و تلاش‌های شماست که به این محلات هویت می‌بخشد. از اینکه پای کار رهبری، انقلاب، نظام و هویت تاریخی و فرهنگی چهارمحله ایستاده‌اید، صمیمانه تشکر می‌کنم.

نماینده ولی‌فقیه در استان بوشهر تأکید کرد: چهارمحله بوشهر ظرفیت بزرگی برای شهر، استان و حتی کشور است و با برنامه‌ریزی، همدلی، حضور میدانی و توکل به خدا می‌توان این هویت ارزشمند را احیا کرد. من نیز برای کمک به تحقق این هدف در کنار شما هستم.

انتهای پیام/