معاون وزیر علوم: رسالت دانشگاه فراتر از آموزش تخصصی است/رویش تمام شد

به گزارش خبرگزاری تسنیم از سنندج، دانشگاه صرفاً محل انتقال دانش تخصصی و آماده‌سازی دانشجویان برای ورود به بازار کار نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین کانون‌های شکل‌گیری شخصیت اجتماعی، تقویت قدرت تفکر، پرورش خلاقیت و تربیت نسلی آگاه و مسئولیت‌پذیر به شمار می‌رود. در روزگاری که فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی بسیاری از شیوه‌های سنتی آموزش را دستخوش تغییر کرده‌اند، نقش تربیتی و فرهنگی دانشگاه بیش از گذشته اهمیت یافته است؛ نقشی که می‌تواند میان دانش تخصصی، هویت فرهنگی و مسئولیت اجتماعی پیوند برقرار کند.

در این میان، کانون‌های فرهنگی و هنری دانشگاه‌ها با فراهم کردن فرصت مشارکت، تجربه فعالیت جمعی و مواجهه با دیدگاه‌های متفاوت، بستری برای پرورش ظرفیت‌هایی فراهم می‌کنند که لزوماً در کلاس‌های درس و آموزش‌های رسمی شکل نمی‌گیرند. جشنواره ملی رویش نیز با محوریت فعالیت‌های فرهنگی و هنری دانشجویان، فرصتی برای نمایش این توانمندی‌ها و ارزیابی نقش دانشگاه‌ها در توسعه زیست فرهنگی و اجتماعی محیط‌های دانشگاهی است.

آیین اختتامیه سیزدهمین و چهاردهمین دوره جشنواره ملی رویش امروز سه‌شنبه 26 آبان‌ماه با حضور مسئولان وزارت علوم، دانشگاهیان و فعالان فرهنگی و دانشجویی در دانشگاه کردستان برگزار شد؛ رویدادی که علاوه بر معرفی آثار و فعالیت‌های برگزیده دانشجویان، فرصتی برای تبیین جایگاه فرهنگ در مأموریت دانشگاه‌ها بود و با کسب عنوان «دانشگاه برتر رشد» توسط دانشگاه کردستان در بخش ارزیابی دانشگاه‌های کشور همراه شد.

شالچی: دانشگاه باید انسان فرهیخته تربیت کند، نه صرفاً متخصص

وحید شالچی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در این مراسم با قدردانی از دانشگاه کردستان و دانشجویان و عوامل میزبانی جشنواره، فرهنگ ایران را به اقیانوسی تشبیه کرد که شناخت ژرفای آن بدون شناخت رودخانه‌ها و جریان‌های فرهنگی شکل‌دهنده‌اش امکان‌پذیر نیست.

وی با تأکید بر جایگاه فرهنگ و تمدن کردستان در هویت تاریخی و فرهنگی ایران اظهار کرد: هر یک از جریان‌های فرهنگی ایران به غنای تمدنی این سرزمین افزوده‌اند و فرهنگ و تمدن کردستان نیز یکی از جریان‌های ارزشمند و اثرگذار در شکل‌گیری این هویت است.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به سه کارکرد اساسی دانشگاه، یعنی آموزش، پژوهش و فرهنگ، خاطرنشان کرد: دانشگاه را نباید صرفاً نهادی برای تربیت نیروی متخصص دانست؛ چراکه یکی از رسالت‌های اساسی آن، پرورش انسان‌های فرهیخته است. آنچه از دوران دانشگاه در شخصیت افراد باقی می‌ماند، تنها دانش تخصصی و آموخته‌های درسی نیست، بلکه ارزش‌ها، نگرش‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و انسانی نیز در همین دوره شکل می‌گیرند.

شالچی فعالیت‌های فرهنگی، هنری و اجتماعی را از ماندگارترین تجربه‌های دوران دانشجویی دانست و افزود: ممکن است بخشی از آموخته‌های آموزشی و درسی با گذشت زمان به فراموشی سپرده شود، اما تجربه حضور در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی می‌تواند تأثیری عمیق بر شخصیت و نگرش افراد داشته باشد. از این منظر، کانون‌های فرهنگی دانشگاه‌ها با وجود محدودیت منابع و دشواری‌های اجرایی، نقشی مهم در فرهیخته‌سازی دانشجویان ایفا می‌کنند.

وی با اشاره به تحولات سریع فناوری و گسترش هوش مصنوعی تصریح کرد: فناوری‌های جدید ممکن است در دسترسی به منابع علمی و ارائه اطلاعات، حتی از برخی استادان پیشی بگیرند؛ اما رسالت ماندگار دانشگاه، تربیت انسان‌هایی مسئول، متعهد، برخوردار از ذوق هنری و توانمند در زندگی اجتماعی است؛ ظرفیتی که صرفاً از طریق انتقال اطلاعات و آموزش تخصصی به دست نمی‌آید.

تفکر انتقادی و استقلال فکری؛ ضرورت تربیت دانشگاهی

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تفکر انتقادی و استقلال فکری را از مؤلفه‌های بنیادین فرهیختگی دانست و گفت: دانشگاه باید قدرت اندیشیدن مستقل، پرسشگری درباره مفروضات پذیرفته‌شده، بررسی شواهد و به چالش کشیدن باورهای رایج را در دانشجویان تقویت کند.

شالچی با اشاره به آسیب‌های پذیرش بی‌چون‌وچرای دیدگاه‌های غالب در جامعه افزود: یکی از مشکلات زمانی شکل می‌گیرد که غلبه یک جریان فکری، قدرت اندیشیدن مستقل را از افراد بگیرد و آنان بدون بررسی و ارزیابی، دیدگاه مسلط را بپذیرند. دانشگاه باید محیطی باشد که در آن پرسشگری، ارزیابی و مواجهه نقادانه با اندیشه‌ها امکان‌پذیر باشد.

وی همچنین بر ضرورت عبور از نگاه‌های محدود رشته‌ای و تقویت رویکرد میان‌رشته‌ای در نظام دانشگاهی تأکید کرد و گفت: با وجود ظرفیت‌های نظام دانشگاهی جدید، گاهی افراد در چارچوب رشته تخصصی خود محدود می‌شوند؛ درحالی‌که واقعیت‌های اجتماعی و فرهنگی پدیده‌هایی پیچیده و چندبعدی هستند.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم خاطرنشان کرد: انسان فرهیخته باید بتواند مسائل را از منظرهای مختلف اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بررسی کند و اجازه ندهد محدودیت‌های رشته تخصصی، افق نگاه او را به مسائل جامعه محدود سازد.

گشودگی به تفاوت‌ها و گفت‌وگو؛ سرمایه‌ای برای همبستگی اجتماعی

شالچی با اشاره به تنوع تاریخی و فرهنگی ایران، پذیرش تفاوت‌ها و توانایی گفت‌وگو با دیدگاه‌های گوناگون را ضرورتی اساسی برای جامعه امروز دانست و اظهار کرد: تمدن ایران از ابتدا بر پایه تنوع و تکثر شکل گرفته و وحدت آن نیز در دل همین تفاوت‌ها و کثرت‌ها معنا یافته است؛ ویژگی‌ای که در هنر، معماری و جلوه‌های مختلف فرهنگی این سرزمین قابل مشاهده است.

وی با انتقاد از برخی سازوکارهای شبکه‌های اجتماعی که به تشدید قطبی‌شدن فضای عمومی منجر می‌شوند، توضیح داد: الگوریتم‌های این شبکه‌ها معمولاً محتواهایی را در معرض دید کاربران قرار می‌دهند که با علایق و باورهای قبلی آنان همخوانی دارد. در نتیجه، افراد بیشتر با دیدگاه‌های مشابه مواجه می‌شوند و فرصت کمتری برای شنیدن و بررسی نظرات متفاوت پیدا می‌کنند؛ روندی که می‌تواند به‌تدریج تحمل تفاوت‌ها و ظرفیت گفت‌وگو را در جامعه تضعیف کند.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با تأکید بر مسئولیت دانشگاه در تقویت عقلانیت اجتماعی، مدارا و تعامل میان گروه‌های مختلف بیان کرد: دانشگاه از معدود نهادهایی است که می‌تواند زمینه حضور و تعامل افراد با گرایش‌های فکری، فرهنگی، اجتماعی و مذهبی متفاوت را فراهم کند. بنابراین، باید به فضایی برای پذیرش تفاوت‌ها، گفت‌وگو با مخالفان و یافتن زمینه‌های مشترک تبدیل شود.

شالچی کانون‌های فرهنگی دانشگاه‌ها را یکی از ظرفیت‌های مهم برای تحقق این هدف دانست و افزود: این کانون‌ها می‌توانند فراتر از شکاف‌های اجتماعی، سیاسی و قومی، زمینه همکاری و تعامل دانشجویان را فراهم کنند. چنین ظرفیتی در شرایطی که جامعه با قطبی‌شدن و افزایش فاصله میان گروه‌های مختلف مواجه است، اهمیت بیشتری دارد و می‌تواند به تقویت همبستگی اجتماعی و ساختن آینده ایران کمک کند.

وی مسئولیت‌پذیری اجتماعی و اخلاقی را نیز از دیگر شاخصه‌های انسان فرهیخته برشمرد و گفت: انسان فرهیخته کسی است که نسبت به پیامدهای رفتار و تصمیم‌های خود آگاهی داشته باشد و در برابر جامعه محلی، جامعه ملی و حتی انسان‌های دیگر نقاط جهان احساس مسئولیت کند. برخورداری از دانش تخصصی، بدون مسئولیت‌پذیری اجتماعی و اخلاقی، به معنای تحقق کامل رسالت دانشگاه نیست.

فروتنی علمی و شناخت ریشه‌های تاریخی؛ لازمه فهم مسائل جامعه

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، آگاهی فرهنگی و تاریخی را از دیگر ابعاد فرهیختگی دانست و اظهار کرد: بسیاری از تحولات بزرگ، نتیجه اقدامات مستمر و گام‌های کوچک هستند و شناخت ریشه‌های تاریخی و فرهنگی مسائل به ما کمک می‌کند تحولات اجتماعی را عمیق‌تر بفهمیم و از قضاوت‌های شتاب‌زده درباره پدیده‌ها فاصله بگیریم.

شالچی با تأکید بر ضرورت فروتنی معرفتی در محیط‌های علمی افزود: افراد دانشگاهی باید محدودیت‌های دانش و نگاه خود را بشناسند و هنگام بیان دیدگاه‌هایشان، با احتیاط و استناد علمی سخن بگویند. پژوهشگر باید بداند یافته‌های او ممکن است تنها بخشی از واقعیت را توضیح دهد و مطالعات دیگر بتوانند ابعاد تازه‌ای از یک موضوع را آشکار کنند.

وی اظهارنظرهای قطعی و کلی درباره مسائل پیچیده را ناسازگار با روحیه علمی و پژوهشگری دانست و تصریح کرد: یکی از مشکلات در حوزه علوم انسانی و اجتماعی، ساده‌سازی پدیده‌های پیچیده و تلاش برای توضیح همه مسائل با اتکا به چند گزاره محدود و متناسب با گرایش‌های سیاسی یا فکری است؛ درحالی‌که پژوهش علمی به پرسشگری، گشودگی ذهنی و پذیرش امکان تفسیرهای متفاوت نیاز دارد.

دانشگاه باید دانش را از کلاس درس به متن زندگی مردم بیاورد

شالچی عمومی‌سازی دانش و انتقال دستاوردهای علمی به جامعه را از دیگر وظایف انسان فرهیخته و دانشگاهیان دانست و گفت: افراد دانشگاهی در هر رشته‌ای که فعالیت می‌کنند، مسئولیت دارند دانش خود را به زبانی قابل فهم برای مردم بیان کنند و از ظرفیت علمی خود برای کمک به حل مسائل و مشکلات زندگی روزمره جامعه بهره بگیرند.

وی با تأکید بر ارتباط توسعه پایدار با سرمایه و همبستگی اجتماعی خاطرنشان کرد: رشد اقتصادی به‌تنهایی به معنای توسعه نیست و هیچ جامعه‌ای بدون برخورداری از همبستگی اجتماعی و توانایی پذیرش تفاوت‌ها نمی‌تواند به توسعه پایدار دست پیدا کند.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم در پایان با قدردانی از فعالان فرهنگی و دانشجویان شرکت‌کننده در جشنواره ملی رویش گفت: دانشجویانی که در حوزه فرهنگ و هنر فعالیت می‌کنند و برای ارتقای ظرفیت‌های فرهنگی دانشگاه تلاش دارند، به یکی از نیازهای اساسی جامعه پاسخ می‌دهند. امیدوارم نسل جوان دانشگاهی با برخورداری از فرهیختگی، مسئولیت‌پذیری و دغدغه‌مندی، در مسیر حل مسائل مردم ایران و ساختن آینده‌ای بهتر برای کشور گام بردارد.

صالحی: دانشجویان صاحبان اصلی جشنواره ملی رویش هستند

مهدی صالحی، معاون فرهنگی، اجتماعی و دانشجویی دانشگاه کردستان نیز در این آیین با قدردانی از حضور مهمانان، دانشگاهیان و شرکت‌کنندگان در جشنواره اظهار کرد: حضور دانشگاهیان و مهمانان در این رویداد، اعتبار و پویایی بیشتری به فضای علمی و فرهنگی دانشگاه کردستان بخشید.

وی با اشاره به تلاش مجموعه دانشگاه برای میزبانی این دوره از جشنواره افزود: امیدواریم حضور شرکت‌کنندگان در این رویداد، هرچند برای مدتی کوتاه، خاطره‌ای خوش و ماندگار از دانشگاه کردستان در ذهن آنان به یادگار گذاشته باشد.

معاون فرهنگی، اجتماعی و دانشجویی دانشگاه کردستان با قدردانی از مجموعه ستاد وزارت علوم، داوران و عوامل اجرایی جشنواره بیان کرد: برگزاری رویدادی در این سطح، حاصل همکاری و همراهی بخش‌های مختلف است و از داورانی که با دقت و انصاف آثار دانشجویان را ارزیابی کردند و همچنین مدیران، کارکنان و عوامل اجرایی دانشگاه که برای فراهم کردن شرایط مناسب میزبانی تلاش کردند، قدردانی می‌کنم.

صالحی دانشجویان را محور اصلی و صاحبان واقعی جشنواره ملی رویش دانست و گفت: آثار خلاقانه، اندیشه‌های نو و تلاش مستمر دانشجویان، هویت اصلی این رویداد را شکل می‌دهد و بخش مهمی از اعتبار جشنواره به ابتکار، خلاقیت و توانمندی آنان بازمی‌گردد.

وی با اشاره به گستردگی برنامه‌های اجرایی جشنواره خاطرنشان کرد: تلاش مجموعه دانشگاه بر این بود که میزبانی شایسته‌ای از مهمانان داشته باشیم، هرچند در برنامه‌هایی با این گستردگی ممکن است نواقصی وجود داشته باشد که امیدواریم شرکت‌کنندگان با نگاه مثبت و همراهی خود از آن چشم‌پوشی کنند.

دانشگاه کردستان در جمع دانشگاه‌های برتر فرهنگی کشور قرار گرفت

در بخش دیگری از این آیین، دانشگاه کردستان در ارزیابی و معرفی دانشگاه‌های برتر کشور موفق به کسب عنوان «دانشگاه برتر رشد» شد؛ عنوانی که نشان‌دهنده توجه این دانشگاه به توسعه فعالیت‌های فرهنگی و تقویت مشارکت دانشجویان در عرصه‌های مختلف دانشگاهی است.

برگزاری سیزدهمین و چهاردهمین دوره جشنواره ملی رویش در دانشگاه کردستان و کسب عنوان دانشگاه برتر رشد، فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و دانشجویی این دانشگاه و تأکیدی بر نقش دانشگاه‌ها در پیوند دادن آموزش، فرهنگ و مسئولیت اجتماعی بود.

انتهای پیام/