از هدایت میدان تا مسند فتوا

خبرگزاری تسنیم ـ علی بختیاری*؛ در نگاهِ نخست، گویی میانِ دو مقامِ «مبارزِ میدانی» و «مرجعِ فقهی»، مرزیِ عمیق و گسستنی برقرار است؛ گویی یکی در ساحتِ «فعل و حرکت» و دیگری در ساحتِ «نظر و حکم» است. اما در تبارشناسیِ زیستِ حضرت آیت الله وحید خراسانی(ره)، این دو، دو مقطعِ منفصل از حیات نیستند، بلکه دو مرحله از یک تکاملِ واحد و یک «مسئولیتِ بنیادین» هستند که در گذرِ زمان، از «فعل» به «نظر» و از «حرکت» به «حکم» تغییر شکل داده است.

او پیش از آنکه بر مسندِ فتوا بنشیند، در میانهِ غبارِ تلاطم‌ها و در هم‌نشینی با رزمندگان، از آزمونِ سختی عبور می‌کرد. در آن دوران، ایشان تنها یک ناظر نبود، بلکه با «بصیرت افزاییِ عملی»، نقشِ هدایت‌گری خود را ایفا می کرد. سخنرانی های او در میانهِ رزم، فراتر از یک موعظه، نوعی «هدایتِ میدان» بود؛ او به رزمندگان یاد می داد که جنگ، تنها برخوردِ سلاح ها نیست، بلکه ایستادگی بر سرِ حق است. در آن دوران، او با حضورِ خود، «بصیرت» را به معنایِ واقعیِ کلمه، به رزمندگان می آموخت.

اما وقتی مسیرِ زندگی، او را از میدانِ رزم به مسندِ مرجعیت و فتوا رساند، ماهیتِ ابزارش تغییر کرد، اما «روحِ مسئولیت» تغییر نکرد. وقتی از ایشان دربارهِ بار سنگین مرجعیت می پرسند، پاسخِ او نه یک تعارف، بلکه یک «اعترافِ معرفتی» است: «جز قصور و تقصیر چیزی ندارم.» این کلام، یادآورِ همان نگاهِ بصیرانه ای است که در میدان داشت. او می داند که همان گونه که در میدان، مسئولِ هدایتِ رزمندگان بود، اکنون در مسندِ فتوا نیز، مسئول هدایت جامعه است.

این «اعتراف»، نشان می دهد که او از میدانِ رزم، درسِ «مسئولیت پذیری» را آموخته و اکنون آن را در قالبِ فتوا، به جامعه عرضه می کند. او می داند که مرجعیت، نه جایگاه قدرت، بلکه «بارِ سنگینِ معرفتی» است که هر لحظه، او را به بازنگری در خود و مطالبه گری از خود وا می دارد.

*پژوهشگر فقه سیاسی

انتهای پیام/