کتاب کودک در بنبست کاغذ؛ هر نوبت چاپ، یک قیمت جدید!
- اخبار فرهنگی
- اخبار ادبیات و نشر
- 26 آبان 1405 - 10:53
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم،در یک سال گذشته، بازار نشر ایران با یکی از چالشبرانگیزترین دورههای خود روبهرو بوده است؛ مسئلهای که ریشه اصلی آن در جهش چشمگیر قیمت کاغذهای وارداتی و نوسانات شدید نرخ ارز نهفته است. با افزایش قیمت جهانی مواد اولیه و محدودیتهای لجستیکی، هزینه تهیه کاغذ با رشدی فراتر از نرخ تورم عمومی، به شدت بالا رفته است؛ به طوری که بررسی آماری حکایت از رشد بیش از چهار برابری قیمت کاغذ در یک سال گذشته دارد.
این افزایش هزینهها، لایه اول زنجیره تولید را تحت فشار قرار داده و باعث شده است که چاپخانهها برای جبران هزینههای جاری، قیمتهای نهایی را به ناشران منتقل کنند.
در میان تمامی گروههای نشر، بخش کتابهای کودک بیشترین آسیب را از این روند قیمتی دیده است. برخلاف کتابهای متنی که با کاغذهای ارزانتر قابل چاپ هستند، کتاب کودک بهشدت به کاغذهای باکیفیت، ضخیم و رنگی وابسته است تا بتواند جذابیت بصری لازم را برای مخاطب خردسال حفظ کند. از آنجا که کتاب کودک معمولاً از نظر گرافیکی پیچیدهتر و از نظر تعداد رنگ در چاپ هزینهبرتر است، هرگونه افزایش در قیمت کاغذ، به صورت چندبرابری در هزینه تمامشده هر جلد اثر میگذارد. این موضوع باعث میشود که قیمت نهایی کتابهای تصویری و آموزشی، رفتهرفته از سبد خرید بسیاری از خانوادهها خارج شود.
علیرضا سبحانبنسب، مدیر انتشارات بینالمللی جمال، در گفتوگو با تسنیم، از چالشهای پیش پای ناشران کتاب کودک در یک سال و نیم گذشته گفت. این گفتوگو را میتوانید در ادامه بخوانید:
*تسنیم: قیمت کاغذ و دیگر ملزومات چاپ در یک سال و اندی گذشته چندینبرابر رشد داشته و این افزایش هزینه، فشار زیادی به صنعت نشر تحمیل کرده است. با توجه به اینکه چاپ کتاب کودک معمولاً با کاغذ مرغوب صورت میگیرد، این روند چه تاثیری روی تولید کتاب کودک گذاشته است؟
متاسفانه با توجه به اینکه کتابهای کودک باید با کاغذ گرماژهای بالاتری چاپ شود، قیمت کاغذ مناسب خیلی گرانتر برای ناشر تمام میشود؛ شرایط بهصورتی است که مشکلات جدی را به ما تحمیل کرده است. بهعنوان مثال، ما در این مدت 200 عنوان کتاب آماده چاپ داشتیم، اما به دلیل شرایط، نتوانستیم چاپ کنیم. اوضاع به این صورت است، پولی که قبلاً برای تولید 100 عنوان کتاب کافی بود، الان هزینه تولید 10 کتاب را پوشش میدهد.
این مشکل علاوه بر اینکه توان ناشر را کم کرده، توان خرید مخاطب را نیز پایین آورده است، میزان فروش امسال ما نصف میزان سال قبل است.
ایام سختی را به دو جهت داریم پشت سر میگذاریم؛ نخست آنکه از نظر مالی سیستم تحت فشار است و از سوی دیگر، از پارسال تا حالا کار جدیدی نمیپذیریم؛ چون کارهای قدیم هنوز وارد چرخه تولید نشدهاند.
کتاب جزو کالاهایی است که در سبد اضافه یا سبد کوچک خانواده جای دارد و در سبد اصلی نیست. خانوادهها خیلی وقتها این سبد کوچک را با خود برنمیدارند، بهویژه حالا که گران شده. هر نوبت چاپ قیمت کتابها عوض شده است. هر وقت که خواستیم کتابی را منتشر کنیم، یکبار به دلیل افزایش قیمت سلفون، یکبار برای افزایش قیمت کاغذ، یکبار برای قیمت مرکب و ... مجبور شدهایم قیمت کتاب را بهروز کنیم. این روند منجر به بیثباتی در بازار نشر میشود.
ما در یک سال و نیم گذشته خیلی آسیب دیدیم. امیدواریم که این شرایط با تدبیر مسئولان اصلاح شود. ما به امید اینکه در روزهای پیش رو اتفاقاتی رخ دهد و اوضاع اقتصادی مملکت بهتر شود، به کار ادامه میدهیم.
*تسنیم: در سالهای گذشته افزایش انتشار کتابهای ترجمه در بازار کتاب کودک و نوجوان یکی از دغدغههای اصلی نویسندگان و فعالان حوزه کودک بوده است. با توجه به اینکه چاپ کتابهای ترجمه برای ناشر مقرون بهصرفهتر و با هزینه کمتری همراه است، چقدر احتمال میدهید که تداوم این شرایط کفه کتابهای ترجمه را در بازار نشر کودک سنگینتر کند؟
احتمالش خیلی زیاد اس؛ البته الآن صنعت نشر آسیب دیده است؛ هم بخش ترجمه و هم بخش تألیف.
وقتی قیمت کتاب خیلی بالا میرود، یکی از دغدغههای ناشران حقالتالیف خواهد بود. در چنین شرایطی وقتی ناشر مجبور خواهد بود که فقط یکبار برای ترجمه و صفحهآرایی هزینه کنم، قاعدتاً به این سمت حرکت خواهد کرد.
کتاب ترجمه در موازنه اقتصاد نشر همیشه سنگین بوده و معمولاً ناشر سریعتر قانع میشده که کار ترجمه انجام دهد؛ چرا که قیمت تمام شده آن کمتر است. الان متاسفانه کل سیستم نشر بیمار و ناتوان است.
*تسنیم: وقتی سال گذشته ارشاد اعلام کرد که دیگر یارانهای برای کاغذ تخصیص داده نمیشود، شما از جمله معدود ناشرانی بودید که از این سیاست استقبال کردید؛ چرا که معتقد بودید این روند منجر به حذف ناشراننماها خواهد شد. فکر میکنید که این سیاست توانسته به این هدف برسد یا آسیب جدیتری به بدنه نشر وارد کرد؟
من موافق این بودم که یارانه کاغذ اختصاص پیدا نکند، نه اینکه کار رها بشود و کاغذ از قیمت روز ارز، 30 درصد بیشتر قیمت بخورد، کاغذفروش دیگر کاغذ عرضه نکند، دیگر نشود چکی خرید و به بازار نشود اعتماد کرد. از این جهت موافق بودم که مخاطب از یارانه بهرهمند شود، نه فقط عدهای محدود از ناشران. تخصیص یارانه نشر در ادوار گذشته شکل درستی نداشت و گاه به ناشرانی کاغذ یارانهای داده میشد که طی دو سال، کتابی چاپ نکردهاند.
الان نه تنها آن شرایط نیست، که بازار هم رها شده که قیمت کاغذ از قیمت جهانی بالاتر است. میشود گفت بیخردی و بیارادگی بخشی از مسئولین باعث شده که کاغذ از هر بند یک میلیون و 200 هزار تومان برسد به هر بندی بشود 12 میلیون. میشد با تدبیر اتفاقات بهتری رقم بخورد. در هر بخشی که دولت خواست مردم زیاد آسیب نبینند، موفق عمل کرده اما اما هرجا کار رها شده، مردم به سختی افتادهاند.
*تسنیم: شما اگر جای مسئولان در شرایط فعلی بودید، چه میکردید؟
من اگر مسئول بودم، باید پیش از اینها فکر میکردم. این شرایط قابل پیشبینی بود. 10 سال پیش آقای شهید فرمودند که تدبیری اندیشیده شود که به کاغذ وابسته نباشیم.
الان بازار کاغذ تحت کنترل فروشندگان کاغذ است؛ والسلام. این اوضاع و احوال نامردی در حق فرهنگ است. آنکه بازاری است دوست دارد اوضاع مالیاش را بهتر کند، اما وزیر ما چه کرد که طمع بازاری ما کمر فرهنگ را نشکند؟
همه میدانیم کاغذی که الان در ایران هست تا دو سال نیاز کشور را پاسخ میدهد، اما جوری قیمتها را بالا میبرند که انگار قحطی شده است.
*تسنیم: از کاغذ داخل برای چاپ کتابهایتان استفاده نمیکنید؟
کاغذ داخل هم در بازار چندان موجود نیست؛ اگر بود هم قیمتش با قیمت کاغذ خارجی چندان تفاوتی ندارد. انحصارطلبان در شرایط فعلی هر قیمتی که بخواهند میگذارند. ما صبح به صبح باید قیمت کاغذ را بپرسیم؛ چون کسی هست که قیمت کاغذ را تعیین میکند و این قیمتگذاری اصلاً ربطی به دلار ندارد. پدیدههای جدی در زمینه کاغذ داریم. دلار 200 هزار تومان است، کاغذ با دلار 270 هزار تومان عرضه میشود. ما مدیریت در بخش کاغذ نداریم. مثلا میگویند الان چند سال است که چند تن کاغذ با دلار یارانهای وارد کشور شده، یکبار میگویند نمیدانیم، بعد گفتند نمیدهند توزیع کنیم.
ما تجربه های تلختر از این ایام هم داشتیم، اما روسیاهی به کسانی خواهد ماند که به جای حمایت از فرهنگ، هنر، دانش و آموزش فقط به دلار فکر کردند. ما ناشران، نویسندگان و اصحاب فرهنگ زیادی را در این ایام از دست دادیم به این معنا که ورشکست شدند یا نویسندگی را کنار گذاشتند. امیدواریم با بهتر شدن اوضاع و مدیریت بهتر، این شرایط به نفع فرهنگ کشور تمام شود.
انتهای پیام/