زخم صحنه بر تن بازیگران تئاتر؛ امکانات موجود در شأن هنرمندان نیست

به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، علاقه به تئاتر، جوانان زیادی را به صحنه می‌کشاند؛ جوانانی که با رؤیای بازیگری، ساعت‌ها تمرین می‌کنند، برای اجرای یک نمایش وقت می‌گذارند و گاهی از فرصت‌های شغلی دیگر می‌گذرند تا در مسیری قدم بردارند که به آن علاقه دارند.

اما وقتی پای فعالیت حرفه‌ای به میان می‌آید، شور و اشتیاق به‌تنهایی پاسخگوی همه نیازها نیست. هنرمندی که برای ماندن روی صحنه تلاش می‌کند، چرا باید برای برخورداری از حداقل امکانات اجرای یک اثر با مانع روبه‌رو شود؟

تئاتر چهارمحال‌وبختیاری برای ادامه حیات، به چیزی فراتر از علاقه بازیگران و برگزاری چند جشنواره نیاز دارد. یک گروه نمایشی برای رسیدن به اجرای نهایی، به فضای تمرین مناسب، سالن مجهز، امکانات نور و صدا و فرصت کافی برای آماده‌سازی اثر نیازمند است.

نبود یا ضعف هرکدام از این امکانات می‌تواند روند تولید را مختل کند و هزینه و فشار بیشتری بر دوش هنرمندانی بگذارد که از پیش نیز با دشواری‌های فعالیت حرفه‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کنند. اینجا دیگر مسئله صرفاً کیفیت یک اجرا نیست؛ بحث بر سر شرایطی است که یک هنرمند برای ادامه فعالیت خود در اختیار دارد.

وقتی امکانات متناسب با نیاز هنرمندان فراهم نباشد، چه کسی هزینه این کمبود را می‌پردازد؟ بازیگری که باید زمانش را صرف تمرین کند یا گروهی که برای آماده‌سازی یک نمایش به دنبال تأمین نیازهای اولیه خود است؟

بخشی از استعدادهای جوان، به‌جای رشد و تجربه‌اندوزی، به‌تدریج از فعالیت حرفه‌ای فاصله می‌گیرند

نمی‌توان انتظار داشت هنرمندان در چنین شرایطی تمام توان خود را صرف خلق اثر کنند، اما در مقابل، مسئولیت تأمین زیرساخت‌های لازم و فراهم کردن امکان فعالیت مستمر آنان را نادیده گرفت. علاقه به تئاتر، انگیزه ورود به این عرصه است؛ اما برای ماندن در آن، شرایط حرفه‌ای نیز باید فراهم باشد.

مسئله زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که محدودیت امکانات با مشکلات اقتصادی و دشواری کسب درآمد از فعالیت هنری همراه شود. بازیگری که برای یک اجرا وقت می‌گذارد، باید بتواند درباره آینده فعالیت خود نیز تصمیم بگیرد؛ اما اگر امکان اجرای مستمر آثار، دسترسی به سالن و تأمین هزینه‌های تولید با مانع روبه‌رو باشد، ادامه این مسیر دشوارتر خواهد شد.

در چنین شرایطی، این نگرانی وجود دارد که بخشی از استعدادهای جوان، به‌جای رشد و تجربه‌اندوزی، به‌تدریج از فعالیت حرفه‌ای فاصله بگیرند؛ موضوعی که برای ارزیابی ابعاد واقعی آن، باید پای صحبت خود هنرمندان نشست و آمار و اطلاعات مربوط به فعالیت گروه‌های نمایشی را بررسی کرد.

از سوی دیگر، نمی‌توان وضعیت تئاتر را فقط با تعداد اجراها و جشنواره‌ها سنجید. برگزاری رویدادهای هنری زمانی می‌تواند به توسعه پایدار این عرصه کمک کند که هنرمندان پس از پایان آن نیز امکان تمرین، تولید و اجرای اثر داشته باشند.

اگر یک گروه نمایشی برای حضور در جشنواره تلاش کند، اما پس از آن با محدودیت سالن، تجهیزات یا منابع مالی مواجه شود، باید پرسید این چرخه تا چه اندازه به استمرار فعالیت حرفه‌ای هنرمندان کمک می‌کند؟ تئاتر با اجرای مقطعی زنده نمی‌ماند؛ ماندگاری آن به امکان فعالیت مستمر هنرمندان وابسته است.

در این میان، وضعیت سالن‌های تئاتر و تناسب امکانات آن‌ها با نیازهای روز، یکی از محورهای مهم بررسی است. صرف وجود یک سالن به معنای برخورداری هنرمندان از فضای استاندارد و قابل استفاده نیست. کیفیت تجهیزات فنی، وضعیت نگهداری، دسترسی گروه‌ها به زمان تمرین و اجرا و هزینه استفاده از فضاهای موجود، همگی باید مورد ارزیابی قرار گیرند.

اگر امکانات موجود پاسخگوی نیاز گروه‌های نمایشی نیست، باید مشخص شود این کمبودها دقیقاً در کدام بخش قرار دارند، چه اعتباری برای رفع آن‌ها اختصاص یافته و چرا برخی مشکلات همچنان پابرجا مانده‌اند.

خطر اصلی، عادی شدن کمبودها است

در چنین وضعیتی، نمی‌توان همه مشکلات را به کمبود اعتبار نسبت داد و با همین پاسخ، پرونده مطالبه هنرمندان را بست. حتی اگر محدودیت منابع مالی یکی از موانع توسعه تئاتر باشد، همچنان این پرسش مطرح است که اعتبارات موجود چگونه هزینه شده‌اند، کدام زیرساخت‌ها در اولویت تجهیز قرار گرفته‌اند و برنامه مشخص متولیان برای بهبود شرایط چیست؟

هنرمندان حق دارند بدانند مشکلاتی که بر فعالیت حرفه‌ای آن‌ها اثر می‌گذارد، در چه مرحله‌ای از پیگیری قرار دارد و برای رفع آن‌ها چه زمانی در نظر گرفته شده است.

خطر اصلی، تنها کمبود امکانات نیست؛ عادی شدن شرایطی است که هنرمند ناچار شود با کمبودها کنار بیاید و برای ادامه فعالیت، بار مشکلاتی را به دوش بکشد که خارج از مسئولیت اوست. وقتی ماندن در یک حرفه به تحمل مداوم دشواری‌ها وابسته شود، باید درباره کیفیت حمایت‌های موجود و مسئولیت دستگاه‌های متولی پرسش کرد. نمی‌توان از جوانان خواست به تئاتر علاقه‌مند بمانند، اما درباره شرایطی که ممکن است انگیزه آن‌ها را فرسوده کند، سکوت کرد.

از سوی دیگر، مخاطب نیز از این وضعیت جدا نیست. کیفیت اجرای یک نمایش به عوامل متعددی وابسته است و نمی‌توان هر ضعف اجرایی را مستقیماً به کمبود امکانات نسبت داد؛ با این حال، فراهم بودن زیرساخت مناسب، یکی از پیش‌نیازهای تولید و ارائه آثار باکیفیت است.

اگر هدف، گسترش مخاطبان تئاتر و افزایش استقبال از اجراهاست، باید در کنار تبلیغات و برگزاری رویدادها، به شرایط تولید نمایش و امکاناتی که هنرمند برای ارائه اثر خود در اختیار دارد نیز توجه شود. نمی‌توان از رونق تئاتر سخن گفت، اما از بررسی موانعی که ممکن است مسیر تولید و اجرای مستمر آثار را دشوار کنند، غافل ماند.

سختی‌های کار شیرین اند ولی موانع، نابود کننده

داریوش خدادادی کارگردان جوان و موفق تئاتر چهارمحال‌وبختیاری در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم می‌گوید: علاقه به فیلم و سریال برای من مسیری شد تا از تماشای آثار فراتر بروم و یادگیری هنر را به‌صورت جدی دنبال کنم؛ مسیری که با حضور در انجمن سینمای جوان و آشنایی با آموزشگاه تئاتر آغاز شد و من را با بازیگری، کارگردانی و فضای فعالیت گروهی در تئاتر آشنا کرد.

خدادادی درباره آغاز فعالیت خود در این عرصه، اظهار کرد: دوست داشتم صرفاً علاقه‌مند نباشم و خودم هم کاری انجام دهم و یاد بگیرم. از انجمن سینمای جوان شروع کردم و بعد با یک آموزشگاه تئاتر آشنا شدم. آنجا با بازیگری، کارگردانی و تئاتر آشنا شدم و چون محیط برای یادگیری فراهم بود، در تئاتر ماندگار شدم و سعی کردم یاد بگیرم.

وی مهم‌ترین دستاورد خود در این مسیر را ورود به یک فضای رسمی و فرصت نقش آفرینی در عرصه مورد علاقه‌اش برای یادگیری و فعالیت هنری دانست و افزود: برای من مهم بود که علاقه‌ام فقط یک موضوع شخصی نباشد و بتوانم در جمعی حضور داشته باشم که افراد آن به فیلم، تئاتر و هنر علاقه دارند و به‌صورت جدی این مسیر را دنبال می‌کنند.

این کارگردان جوان ادامه داد: تجربه شخصی همیشه وجود دارد، اما ارتباط با افرادی که حرفه‌شان هنر است و یادگیری در کنار آن‌ها برای من اهمیت زیادی داشت. دوست داشتم همراه کسانی باشم که هنر برایشان ارزش دارد و خودم هم در این مسیر نقش داشته باشم.

خدادادی با اشاره به مشکلات زیرساختی تئاتر در چهارمحال‌وبختیاری اظهار کرد: سختی‌هایی که در مسیر یادگیری وجود دارد، برایم لذت‌بخش است؛ چون وقتی با مشکلی روبه‌رو می‌شوم، احساس می‌کنم قرار است از پس آن بربیایم، چیزی یاد بگیرم و رشد کنم. اما موضوعی وجود دارد که بیش از آنکه سخت باشد، نابودکننده است؛ نبود امکانات، فضای مناسب و حمایت مالی.

فضای متناسب با شأن هنرمندان وجود ندارد

وی افزود: برای اجرای تئاتر باید امکانات لازم در اختیار گروه باشد تا بتواند در یک دوره چهار تا شش‌ماهه تمرین کند و نمایش را آماده کند. نبود بستر مناسب باعث می‌شود به این فکر کنیم که فعالیت را به‌طور کامل کنار بگذاریم. مسئله این است که فضایی در شأن فعالیت هنری وجود ندارد تا بتوانیم چند نفر را برای چند ماه همراه کنیم و کار را پیش ببریم.

این کارگردان جوان با اشاره به وضعیت سالن امیرکبیر شهرکرد گفت: سالن امیرکبیر یکی از شناخته‌شده‌ترین سالن‌های تئاتر استان است، اما کف‌پوش بسیار نامناسبی دارد و شرایط آن شایسته تمرین تئاتر نیست. ما با همین امکانات کار می‌کنیم، اما شرایط موجود اجازه نمی‌دهد ایده‌ها و کارهایی را که می‌خواهیم، به‌درستی اجرا کنیم.

خدادادی ادامه داد: حدود چهار سال است که فعالیت می‌کنم و در این مدت بارها درباره این مشکلات صحبت کرده‌ام. امکانات نوری سالن بسیار محدود است و فقط دو چراغ صرفا برای روشن بودن فضا استفاده می‌شود؛ سایر امکانات نور پردازی را برای جشنواره می‌آورند و بعد می‌برند. امکانات گرمایشی و تهویه مناسب نیز وجود ندارد و با وجود اینکه این مسائل بارها مطرح شده، اتفاقی برای بهبود شرایط نمی‌افتد. تجهیزات مربوط به موسیقی و کیفیت صدا نیز از دیگر نیازهای گروه است، اما ما تمرین را بدون این امکانات پیش می‌بریم.

وی با تأکید بر اینکه این مشکلات مختص یک فرد نیست، تصریح کرد: این موضوعی است که همه از آن اطلاع دارند، اما همچنان فعالیت می‌کنیم و شرایط هم تغییر نمی‌کند. به نظر من، نبود بستر مناسب، امکانات و فضای شایسته، آزاردهنده‌ترین و نابودکننده‌ترین عامل در مسیر فعالیت تئاتری است.

زخم صحنه‌های فرسوده بر تن تئاتر استان / بارها به ترک تئاتر فکر کرده‌ایم

این کارگردان جوان درباره تأثیر شرایط سالن بر تمرین بازیگران اظهار کرد: در گروه خود بازیگران نوجوان هم دارم. وقتی کف صحنه آسیب‌دیده است، نمی‌توانم بدون نگرانی آن‌ها را برای تمرین بیاورم؛ اگر دست یا پای بازیگر زخمی شود، چگونه باید با این مسئله برخورد کنم؟

خدادادی افزود: تئاتر فقط ایستادن روی صحنه نیست؛ بازیگر باید بنشیند، بلند شود یا روی زمین دراز بکشد. درواقع، بدن بازیگر باید با زمین ارتباط داشته باشد، اما کف‌پوش فعلی برای چنین کاری مناسب نیست.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا مشکلات مالی و نبود حمایت او را به فکر ترک تئاتر انداخته است، گفت: من، استادانم و افرادی که 50، 60 یا حتی 70 سال دارند، بارها به ترک تئاتر فکر کرده‌ایم. این اتفاق بارها برای ما پیش می‌آید و مسئله فقط مربوط به من نیست.

خدادادی افزود: ما به واسطه فعالیت در تئاتر، برای خودمان هویت و جایگاهی قائل هستیم، اما وقت و انرژی می‌گذاریم و آورده مالی نداریم. وقتی بستر مناسب نیست، حتی اگر تئاتر خوبی کار کنیم، نمی‌توانیم آن را به‌درستی بسازیم و ارائه دهیم. این مشکل از تبلیغات تا آماده‌سازی محل اجرا و تأمین هزینه‌های مختلف ادامه دارد.

این کارگردان جوان ادامه داد: ما در خانواده زندگی می‌کنیم و با افراد مختلف ارتباط داریم. اطرافیان می‌بینند که فعالیت می‌کنیم، اما پیشرفت مالی نداریم و بارها درباره این شرایط با ما صحبت می‌کنند. گاهی احساس می‌کنم جایگاهی که ما برای خودمان در هنر قائل هستیم، در نگاه دیگران به همان شکل دیده نمی‌شود؛ چون اتفاقی در زندگی مالی ما نمی‌افتد و فعالیت هنری به‌تنهایی هزینه‌های زندگی را تأمین نمی‌کند.

خدادادی با اشاره به دشواری همراه کردن افراد برای تولید نمایش اظهار کرد: برای اجرای تئاتر باید افرادی را قانع کنیم که با وجود علاقه، وقت بگذارند؛ اما آن‌ها هم زندگی و مسئولیت‌های خود را دارند و انتظار می‌رود این زمان گذاشتن، آورده مالی داشته باشد. وقتی چنین اتفاقی نمی‌افتد، ادامه مسیر دشوار می‌شود.

وی تصریح کرد: مسئله این است که ما می‌خواهیم علاقه‌مان را دنبال کنیم، اما بستر مناسبی برای این کار وجود ندارد. همین شرایط باعث می‌شود بارها به ادامه دادن یا کنار گذاشتن تئاتر فکر کنیم.

هزینه‌های تبلیغات و تولید نمایش بر دوش هنرمندان

این کارگردان جوان با اشاره به دشواری اجرای عمومی نمایش‌ها گفت: یکی از مسیرهای کسب درآمد از تئاتر، اجرای عمومی است، اما این مسیر نیز برای همه گروه‌ها به‌راحتی فراهم نیست. وقتی متن می‌نویسیم، کارگردانی می‌کنیم و گروهی را برای اجرا کنار هم جمع می‌کنیم، باید برای معرفی نمایش هم اقدام کنیم.

وی افزود: در بسیاری از مواقع، خودمان باید با هزینه شخصی پوستر و بروشور تهیه کنیم و آن‌ها را در شهر و محله‌های مختلف نصب کنیم. درحالی‌که باید روی متن، کارگردانی و بازیگری تمرکز کنیم، بخشی از زمان و توانمان صرف تبلیغات می‌شود.

خدادادی ادامه داد: ممکن است کسی که 30 سال در این حوزه فعالیت کرده، ارتباطات بیشتری داشته باشد و راه انجام کارها را بهتر بشناسد، اما ما که به تازگی چند سال است فعالیت می‌کنیم، چنین تجربه و ارتباطاتی نداریم. باید از عمق نویسندگی، کارگردانی و بازیگری بیرون بیاییم و به دنبال تبلیغات و کارهای جانبی برویم. این وضعیت اجازه نمی‌دهد تمام توانمان را برای ارتقای کیفیت اثر بگذاریم.

وی با اشاره به تجربه حضور گروهش در جشنواره تئاتر فجر اظهار کرد: سال گذشته به جشنواره فجر رفتیم، اما مسیر رسیدن به آن بسیار آزاردهنده بود. بعضی سختی‌ها به یادگیری و رشد کمک می‌کنند، اما برخی مشکلات چیزی به تجربه ما اضافه نمی‌کنند و فقط باعث فرسودگی می‌شوند.

این کارگردان جوان افزود: برای اجرای نمایش، بازیگران و عوامل مختلفی درگیر می‌شوند. ممکن است یکی از اعضای گروه از منطقه‌ای دیگر برای تمرین یا اجرا به شهرکرد بیاید و هزینه رفت‌وآمد داشته باشد. حتی برای تأمین حداقل پذیرایی عوامل نیز باید هزینه کرد؛ جدا از بحث دستمزد، باید بتوانیم نیازهای اولیه اعضای گروه را تأمین کنیم.

خدادادی ادامه داد: مسئول نور تا چه زمانی می‌تواند از روی علاقه و بدون دریافت دستمزد برای ما وقت بگذارد؟ وسایل صحنه و دیگر ملزومات نمایش را نیز باید آماده کنیم. در بسیاری از مواقع، توافق می‌کنیم که کار را با رفاقت پیش ببریم و مشکلات را به جان بخریم، اما این شیوه نمی‌تواند جایگزین حمایت مناسب شود.

کمک‌هزینه جشنواره؛ 30 میلیون تومان برای یک گروه 20 نفره

خدادادی با اشاره به مبالغ پرداختی برای حضور گروه‌ها در جشنواره گفت: سال گذشته مجموع مبلغی که برای گروه ما در نظر گرفته شد، 30 میلیون تومان بود که در دو مرحله و با فاصله حدود پنج تا شش ماه پرداخت شد؛ یعنی هر بار 15 میلیون تومان دریافت کردیم.

وی افزود: وقتی گروهی حداقل 20 نفر عضو دارد، با 15 میلیون تومان چگونه می‌توان هزینه‌ها را تأمین کرد، اعضای گروه را برای ادامه کار همراه نگه داشت و وسایل و امکانات مورد نیاز نمایش را آماده کرد؟ مشخص است که چنین مبلغی برای این حجم از هزینه‌ها کافی نیست.

این کارگردان جوان ادامه داد: دو سال پیش نیز مجموع مبلغی که برای یک نمایش در نظر گرفته شد، 15 میلیون تومان بود. وقتی گروهی قرار است در استان رقابت کند و سپس به مراحل منطقه‌ای و کشوری برسد، باید هزینه‌های لازم برای آماده‌سازی اثر را در اختیار داشته باشد، اما مبالغ پرداختی پاسخ‌گوی نیازهای گروه نیست.

خدادادی با اشاره به شرایط اجرای عمومی اظهار کرد: اجرای عمومی ممکن است برای افرادی که سابقه و ارتباطات بیشتری دارند، آورده مالی داشته باشد، اما برای گروه‌های تازه‌کار چنین مسیری به‌سادگی فراهم نیست. فرد باید مدت زیادی فعالیت کند تا راه‌های مدیریت هزینه‌ها را یاد بگیرد؛ آن هم در شرایطی که بخشی از این تجربه از طریق ارتباطات به دست می‌آید، نه از طریق یک سازوکار حمایتی مشخص.

وی افزود: در حال حاضر، بستری وجود ندارد که به هنرمند جوان کمک کند تمرکز خود را بر متن، کارگردانی و هنر بگذارد. من و اعضای گروه و دوستانم بخش زیادی از انرژی خود را صرف حل مشکلاتی می‌کنیم که ارتباط مستقیمی با کار هنری ندارند. ما تئاتر کار می‌کنیم، اما بخش زیادی از ذهن و زمانمان درگیر مسائل خارج از تئاتر است.

این کارگردان جوان با بیان اینکه از فعالیت هنری درآمد قابل اتکایی به دست نمی‌آید، گفت: برای من اتفاق‌هایی مانند دریافت جایزه و حضور در جشنواره هم رخ داده است، اما اگر مجموع این مبالغ را حساب کنیم، درآمد حاصل از فعالیت هنری در مقایسه با زمانی که برای نوشتن متن، کارگردانی و همراه کردن گروه صرف می‌شود، بسیار ناچیز است.

خدادادی ادامه داد: وقتی فردی در طول یک سال برای نوشتن و آماده‌سازی نمایش وقت می‌گذارد، گروهی را گرد هم می‌آورد و کارگردانی می‌کند، اما در نهایت درآمد قابل توجهی به دست نمی‌آورد، این وضعیت دردآور است. گاهی احساس می‌کنم از علاقه و اشتیاق ما استفاده می‌شود؛ چون می‌خواهیم کار کنیم، اما حمایتی وجود ندارد و حتی امکانات لازم برای تولید نمایش نیز در اختیارمان قرار نمی‌گیرد.

هنرمندان برای تأمین معیشت به شغل دیگری نیاز دارند

خدادادی با تأکید بر ضرورت داشتن شغل دیگر برای تأمین هزینه‌های زندگی گفت: فعالان تئاتر برای گذران زندگی و ادامه فعالیت حرفه‌ای خود به شغل دیگری نیاز دارند؛ در غیر این صورت، ادامه کار بسیار دشوار می‌شود.

وی افزود: اگر فرد بخواهد تنها از طریق تئاتر فعالیت کند، با مشکلات مالی و فرسودگی مواجه می‌شود؛ مشکلاتی که لزوماً چیزی به تجربه و توانایی هنری او اضافه نمی‌کنند و صرفاً انرژی‌اش را می‌گیرند.

این کارگردان جوان ادامه داد: ما می‌خواهیم شغل اصلی‌مان تئاتر باشد. وقتی از ما می‌پرسند چه‌کاره هستیم، دوست داریم بگوییم تئاتر کار می‌کنیم، اما این پاسخ مورد تمسخر قرار می‌گیرد. این مسئله نشان می‌دهد که تئاتر در تجربه‌ای که من دارم، به‌عنوان شغلی قابل اتکا شناخته نمی‌شود.

خدادادی با اشاره به گستردگی هنر تئاتر اظهار کرد: ما در تئاتر با شعر، موسیقی، تصویر، فیلم، نویسندگی و مجموعه‌ای از هنرها سروکار داریم. بسیاری از این عناصر به‌صورت زنده و در برابر مخاطبی که ممکن است تنها یک متر با بازیگر فاصله داشته باشد، اتفاق می‌افتد. با این حال، برای ارائه چنین اثری باید امکانات لازم نیز وجود داشته باشد.

وی افزود: ما می‌خواهیم کار کنیم و برای آن تلاش می‌کنیم، اما وقتی امکانات اولیه فراهم نیست، بخش مهمی از توان گروه صرف کنار آمدن با محدودیت‌ها می‌شود. در شرایط فعلی، هنرمند باید شغل پاره‌وقت یا شغل دیگری داشته باشد تا بتواند هزینه‌های زندگی را تأمین کند و در کنار آن به تئاتر بپردازد.

مخاطبان ابتدا باید از وجود سالن‌های تئاتر مطلع شوند

این کارگردان جوان با اشاره به وضعیت آگاهی مردم از اجراهای تئاتر در شهرکرد گفت: چهار سال پیش که خودم وارد تئاتر شدم، نمی‌دانستم اجراهای تئاتر چه زمانی برگزار می‌شوند و کجا می‌توان آن‌ها را دید. به نظرم، ابتدا باید مردم از وجود تئاتر و مکان‌های فرهنگی و سالن‌هایی که در آن‌ها اجرا برگزار می‌شود، مطلع شوند.

خدادادی افزود: حتی خانواده و دوستانم نیز ممکن است از محل اجرای تئاتر اطلاع نداشته باشند و من باید برایشان توضیح بدهم که سالن امیرکبیر کجاست یا در چه مکان‌هایی اجرا برگزار می‌شود. گاهی مردم از کنار یک ساختمان فرهنگی عبور می‌کنند و نمی‌دانند چه فعالیتی در آن انجام می‌شود.

وی ادامه داد: دوست دارم یک بار بنری در سطح شهرکرد نصب شود و به مردم معرفی کند که مکانی به نام سالن امیرکبیر وجود دارد و در آن تئاتر اجرا می‌شود. منظورم معرفی این مکان‌ها به مردم است، نه به خود هنرمندان تئاتر؛ چون بسیاری از مردم از وجود چنین فضاهایی اطلاع ندارند.

این کارگردان جوان با اشاره به ضرورت جلب مخاطب اظهار کرد: وقتی مردم از وجود تئاتر مطلع شوند، ممکن است بخواهند آن را انتخاب کنند؛ اما وقتی کسی تصمیم می‌گیرد به‌جای تماشای فیلم، بلیت بخرد و برای دیدن تئاتر از خانه بیرون بیاید، باید اثری ببیند که شایستگی نگه داشتن مخاطب را داشته باشد.

خدادادی افزود: وقتی امکانات مناسب وجود ندارد، چگونه می‌توان نمایشی ساخت که بتواند مخاطب را جذب کند؟ ما می‌خواهیم مردم تئاتر ببینند، اما برای این کار باید شرایط لازم فراهم باشد. هنرمند باید درگیر تولید اثر شود، اما در کنار آن ناچار است برای تأمین هزینه‌های زندگی شغل دیگری نیز داشته باشد.

نمی‌خواهم برای فعالیت در تئاتر به تهران بروم

خدادادی با اشاره به شرایط تئاتر چهارمحال‌وبختیاری اظهار کرد: استان ما از نظر امکانات با محدودیت‌هایی مواجه است، اما جوانان مستعدی دارد. نمی‌توان همیشه از استعداد و ظرفیت جوانان صحبت کرد، اما امکانات مورد نیاز آن‌ها را فراهم نکرد.

وی افزود: من واقعاً نمی‌خواهم برای فعالیت در تئاتر به تهران بروم. می‌خواهم در استان خودم کار کنم، دانش و تجربه به دست بیاورم و همین‌جا به فعالیت ادامه دهم، اما می‌خواهم امکانات مناسبی هم در اختیار داشته باشیم. وقتی چنین شرایطی وجود ندارد، احتمال رفتن به تهران برای ادامه فعالیت بیشتر می‌شود.

این کارگردان جوان ادامه داد: این مسئله فقط مربوط به من نیست. نباید شرایط به‌گونه‌ای باشد که هنرمند جوان برای ادامه فعالیت حرفه‌ای مجبور به ترک استان خود شود.

خدادادی درباره وضعیت حمایت‌های مالی نیز گفت: آنچه در شرایط فعلی به چشم می‌آید، این است که هزینه کردن برای تئاتر در اولویت قرار ندارد. در چنین شرایطی، هنرمندان استان به‌جای تمرکز بر تولید اثر، باید به فکر تأمین هزینه‌های جشنواره و نیازهای اولیه باشند.

وی افزود: حتی برای برگزاری یک جشنواره نیز باید از ابتدا به دنبال منابع مالی بود تا بتوان هزینه عوامل اجرایی را پرداخت و مبلغی در اختیار گروه‌ها قرار داد. اینکه هر سال دوباره از نقطه صفر به فکر تأمین هزینه‌ها باشیم، نشان می‌دهد مشکلی اساسی در این مسیر وجود دارد.

خدادادی تأکید کرد: مسئله فقط سختی‌های معمول کار هنری نیست. سختی یادگیری و تلاش برای پیشرفت برای ما لذت‌بخش است، اما نبود امکانات و حمایت نوع دیگری از فشار است که به‌جای کمک به رشد، هنرمند را به سمت کنار گذاشتن فعالیت سوق می‌دهد. ما از این شرایط ناراحت و عصبانی هستیم؛ بارها درباره مشکلات صحبت شده، اما همچنان همان مسائل وجود دارد.

معیشت شوخی نیست / امید به آینده، در کنار نگرانی از ادامه وضعیت موجود

خدادادی با تأکید بر اینکه این مشکلات فقط دغدغه شخصی او نیست، گفت: صحبت من، حرف یک فرد نیست؛ این حرف جمعی از هنرمندان و اعضای گروه‌های تئاتری است. تا جایی که اطلاع دارم، دوستان و گروه‌های دیگر نیز با همین مسائل مواجه‌اند.

وی افزود: ما به آینده امیدواریم و امیدواریم شرایط درست شود. در این مدت نیز تلاش می‌کنیم یاد بگیریم و دانش و تجربه خود را افزایش دهیم، اما اگر بخواهم وضعیت گذشته و حالمان را بیان کنم، باید بگویم که واقعاً در حال تحمل سختی‌های زیادی هستیم.

این کارگردان جوان ادامه داد: می‌بینیم که کمک و حمایت لازم وجود ندارد و شرایط به‌گونه‌ای پیش می‌رود که گاهی احساس می‌کنیم همه‌چیز ما را به سمت کنار گذاشتن تئاتر سوق می‌دهد. معیشت و واقعیت‌های زندگی شوخی نیست. وقتی نمی‌توانیم هزینه‌های زندگی و نیازهای اولیه فعالیت هنری را تأمین کنیم، ادامه مسیر با پرسش‌های جدی مواجه می‌شود.

خدادادی با ابراز امیدواری نسبت به اثرگذاری اطلاع‌رسانی درباره مشکلات تئاتر استان اظهار کرد: امیدوارم این اطلاع‌رسانی مؤثر باشد و نتیجه آن را در کیفیت تئاتر و نحوه ارائه آثار به مخاطب ببینیم. امیدوارم تأثیر این مسیر را در فعالیت خود احساس کنیم و شرایط به‌گونه‌ای تغییر کند که بتوانیم با امکانات مناسب‌تر به کارمان ادامه دهیم.

رکود نسبی تولید و اجرای نمایش

ایمان اعتدالی، معاون هنری و سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال‌وبختیاری، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به رکود نسبی تولید و اجرای نمایش و کاهش جذب مخاطب در سال گذشته و سال جاری اظهار کرد: اتفاقات و شرایطی که کشور در این مدت با آن مواجه بود، از جمله جنگ، بر فعالیت‌های فرهنگی و هنری تأثیر گذاشت و موجب شد حوزه سینما و تئاتر با رکود در جذب مخاطب روبه‌رو شود.

وی با اشاره به تلاش برای پاسخ‌گویی به سلیقه‌های مختلف مخاطبان افزود: برای داشتن تئاتری پویا و برخوردار از مخاطبان متنوع، باید به سلایق مردم توجه و به آن‌ها احترام گذاشت. بر همین اساس، در برنامه‌ریزی اجراها به ژانرهای مختلف نمایشی از جمله طنز و کمدی، تئاتر کودک و سایر گونه‌های نمایشی توجه شده است تا زمینه جذب مخاطبان با سلیقه‌های متفاوت فراهم شود.

معاون هنری و سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال‌وبختیاری، یکی از عوامل مؤثر در افت تولید و جذب مخاطب تئاتر استان را کمبود امکانات و زیرساخت‌های مناسب دانست و تصریح کرد: در شهرکرد به‌عنوان مرکز استان، دو مجموعه سالن امیرکبیر و سالن مهر مجتمع مهر برای فعالیت تخصصی تئاتر پیش‌بینی شده‌اند، اما در حال حاضر هر دو مجموعه فرسوده هستند و امکانات آن‌ها کارایی گذشته را ندارند.

اعتدالی با بیان اینکه این سالن‌ها به بازسازی اساسی و تجهیز مجدد نیاز دارند، گفت: در شرایط فعلی حداکثر استفاده را از این دو مجموعه می‌کنیم، اما باید از هنرمندان نیز عذرخواهی کنیم؛ چراکه این فضاها در شأن هنرمندان تئاتر استان نیستند.

وی با تأکید بر ضرورت سرمایه‌گذاری در حوزه زیرساخت‌های نمایشی استان افزود: در شهرکرد و سایر شهرستان‌ها باید برای ساخت پلاتوهای تخصصی نمایش و سالن‌های تئاتر با امکانات به‌روز سرمایه‌گذاری شود تا امکان برنامه‌ریزی مناسب برای فعالیت‌های نمایشی فراهم شود.

معاون هنری و سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به اینکه مشکلات سخت‌افزاری، برنامه‌ریزی در حوزه تئاتر را نیز دشوار کرده است، بیان کرد: در شرایطی که زیرساخت‌های فیزیکی با مشکل مواجه هستند، حتی برنامه‌ریزی‌های نرم‌افزاری و اجرایی نیز برای ما به‌عنوان متولیان این حوزه و همچنین هنرمندان دشوار می‌شود.

رکود تئاتر پس از وقفه فعالیت‌های صحنه‌ای

اعتدالی در پاسخ به پرسشی درباره مهم‌ترین کمبود زیرساختی تئاتر استان، مشکل ساختمان و سالن‌های نمایشی را مهم‌ترین مسئله دانست و خاطرنشان کرد: تئاتر، به‌ویژه در بخش اجراهای صحنه‌ای، به سالن مناسب نیاز دارد و وقتی سالن استاندارد و مناسبی در اختیار نداشته باشیم، نمی‌توان انتظار داشت که تئاتر استان رشد کند.

وی درباره اقدامات انجام‌شده برای رفع این مشکلات نیز گفت: جلساتی با سازمان برنامه و بودجه، دفتر هنرهای نمایشی در تهران و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار و درباره این مسائل گفت‌وگو شده است، اما متأسفانه تاکنون در زمینه بازسازی سالن‌ها و تأمین امکانات مورد نیاز اتفاقی رخ نداده است.

معاون هنری و سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به تأثیر شرایط کشور بر روند تولید و اجرای نمایش‌ها اظهار کرد: یکی از دلایل رکود فعالیت‌های نمایشی، شرایط جنگی و وقفه‌ای بود که در این مدت ایجاد شد؛ به‌طوری‌که برای مدتی هیچ فعالیت صحنه‌ای نداشتیم و پس از آن نیز دوباره صدور مجوزها از سر گرفته شد که این وضعیت کار را برای ما و هنرمندان دشوار کرد.

اعتدالی با بیان اینکه حیات تئاتر به حضور تماشاگر وابسته است، افزود: این مسئله را در حوزه سینما نیز شاهد بودیم و سینمای استان هم در مقطعی با رکود مخاطب مواجه شد، اما در حال حاضر به‌تدریج روند جذب تماشاگر رو به افزایش است و امیدواریم این روند هر روز صعودی‌تر شود.

ضرورت ایجاد مجموعه تئاتر شهر برای حمایت از هنرمندان

وی در ادامه با اشاره به مشکلات معیشتی فعالان تئاتر و دشواری تداوم فعالیت حرفه‌ای در این حوزه گفت: یکی از برنامه‌هایی که در ذهن داریم و برای آن برنامه‌ریزی شده، ایجاد و ساخت مجموعه تئاتر شهر در استان است؛ مجموعه‌ای که مدیریت آن بر عهده خود فعالان تئاتر باشد.

معاون هنری و سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال‌وبختیاری ادامه داد: چنین مجموعه‌ای می‌تواند در حوزه کسب‌وکار هنرمندان رونق ایجاد کند، زمینه مدیریت و بهره‌برداری گروه‌های نمایشی از فضا را فراهم آورد و به رونق فعالیت‌های تئاتری کمک کند.

اعتدالی با تأکید بر اینکه تحقق این هدف به فراهم شدن زیرساخت‌های مناسب وابسته است، تصریح کرد: تا زمانی که یک مجموعه تئاتر شهر با سالن‌های مجهز و پلاتوهای مناسب ساخته نشود، نباید انتظار رشد و رونق هنر تئاتر در استان را داشته باشیم.

وی با اشاره به ظرفیت‌های هنری چهارمحال‌وبختیاری خاطرنشان کرد: هنرمندان استان از استعداد و توانمندی خوبی برخوردارند و سال گذشته پنج گروه تئاتر از استان در جشنواره فجر حضور داشتند که این موضوع نشان‌دهنده ظرفیت بالای تئاتر در چهارمحال‌وبختیاری است.

تعامل پیشکسوتان و نسل جوان در فعالیت‌های نمایشی

معاون هنری و سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال‌وبختیاری افزود: با وجود جمعیت کمتر استان در مقایسه با بسیاری از استان‌های دیگر، حضور هنرمندان ما در جشنواره‌های مطرح کشور چشمگیر است و این مسئله نشان می‌دهد که ظرفیت مناسبی در حوزه تئاتر وجود دارد؛ بنابراین لازم است در زمینه امکانات و زیرساخت‌ها نیز اقداماتی متناسب با شأن و توانمندی این هنرمندان انجام شود.

اعتدالی درباره وضعیت تعامل میان پیشکسوتان و نسل جوان تئاتر استان نیز اظهار کرد: در جریان شکل‌گیری و اجرای آثار نمایشی، شاهد احترام هنرمندان نوجوان و جوان به پیشکسوتان هستیم و هنرمندان باتجربه نیز در جایگاه کارگردان یا راهنما، جوانان را همراهی می‌کنند.

وی با مثبت ارزیابی کردن این تعامل افزود: این ارتباط باعث شده همکاری خوبی میان نسل‌های مختلف شکل بگیرد. در جلسات و نشست‌های برگزارشده نیز هم پیشکسوتان و هم هنرمندان جوان و نوجوان حضور دارند و فعالیت آن‌ها در کنار یکدیگر اتفاقی ارزشمند و دوست‌داشتنی است.

ضعف حمایت بخش خصوصی از تئاتر استان

معاون هنری و سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال‌وبختیاری در بخش دیگری از سخنان خود به ضرورت ورود بخش خصوصی به حمایت از فعالیت‌های نمایشی اشاره کرد و گفت: در برخی استان‌ها به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های صنعتی و گردشگری، جذب اسپانسر رونق بیشتری دارد، اما در چهارمحال‌وبختیاری این موضوع ضعیف است و شرکت‌هایی که می‌توانند در این زمینه کمک کنند، کمتر وارد میدان می‌شوند.

اعتدالی با تأکید بر ضرورت مشارکت شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در فعالیت‌های فرهنگی و هنری بیان کرد: ورود بخش خصوصی می‌تواند هم به حوزه تئاتر و سایر هنرها کمک کند و هم برای خود شرکت‌ها آورده و منافع داشته باشد.

وی با اشاره به تجربه استان‌هایی مانند اصفهان، فارس، خراسان رضوی و یزد افزود: در این استان‌ها با وجود اینکه ممکن است شرایط بودجه‌های دولتی تفاوت چندانی با استان ما نداشته باشد و این اعتبارات به‌تنهایی امکان اجرای برنامه‌های خاص را فراهم نکند، بخش خصوصی وارد عمل می‌شود و از فعالیت‌های هنری حمایت می‌کند.

معاون هنری و سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال‌وبختیاری ادامه داد: در برگزاری جشنواره‌ها نیز شاهد حضور بخش خصوصی هستیم؛ به‌گونه‌ای که این بخش ضمن پرداخت هزینه‌های برنامه، تبلیغات و معرفی خود را نیز انجام می‌دهد. این همکاری یک ارتباط دوطرفه و برد-برد است که هم به نفع هنر و هم به سود بخش خصوصی خواهد بود.

ظرفیت نسل نوجوان، امیدی برای آینده تئاتر استان

اعتدالی در ارزیابی چشم‌انداز آینده تئاتر چهارمحال‌وبختیاری با تأکید بر وجود استعدادهای هنری در استان اظهار کرد: ما ظرفیت رشد تئاتر را در استان داریم و هنرمندان خوبی در این حوزه فعالیت می‌کنند. در کنار آن، علاقه‌مندی نسل نوجوان نیز امیدوارکننده است.

وی با اشاره به فعالیت هنرستان هنرهای زیبای شهرکرد در رشته سینما گفت: بسیاری از علاقه‌مندان به رشته سینما در این هنرستان مشغول تحصیل هستند و تعداد زیادی از آن‌ها در حوزه تئاتر نیز فعالیت می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد که در میان نسل‌های پایه، علاقه‌مندان زیادی به سینما و تئاتر در استان وجود دارند و این ظرفیت برای آینده امیدوارکننده است.

معاون هنری و سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال‌وبختیاری با تأکید بر اینکه رشد این ظرفیت‌ها به حمایت و فراهم شدن امکانات نیاز دارد، افزود: مهم‌ترین مطالبه ما و هنرمندان، ایجاد یک مجموعه تئاتر شهر در مرکز استان و ساخت پلاتوهای مجهز در سایر شهرستان‌هاست.

اعتدالی تصریح کرد: وقتی هنرمندان یک مکان ثابت با امکانات مناسب و به‌روز برای اجرا در اختیار داشته باشند، هم شرایط اجرای نمایش‌ها بهتر می‌شود و هم مردم به حضور در سالن‌ها و تماشای تئاتر علاقه‌مندتر خواهند شد.

وی با اشاره به محدودیت اعتبارات دولتی برای توسعه زیرساخت‌های هنری خاطرنشان کرد: اگر قرار باشد تنها به بودجه‌های دولتی امید داشته باشیم، نمی‌توانیم شاهد اتفاق درخور توجهی در این حوزه باشیم؛ به همین دلیل باید بخش خصوصی استان نیز وارد میدان شود.

اعتدالی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت شهرداری شهرکرد افزود: از شهردار مرکز استان نیز انتظار می‌رود در این زمینه همراهی کند. در این خصوص صحبت‌هایی انجام شده و لازم است در حوزه ساخت فضاهای مناسب برای تئاتر نیز اقدامات مؤثری صورت بگیرد.

انتهای پیام/7540