یادداشت|نظم سازمانی؛ متحد روابط عمومی یا مانعی برای ارتباط با مردم؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم، | یاداشت زهرا سلیمی ، کارشناس روابط عمومی و تبلیغات ،فعال رسانه| گاهی در یک سازمان همه‌چیز ظاهراً سر جای خودش است؛ هر واحد وظیفه مشخصی دارد، مکاتبات از مسیرهای تعریف‌شده انجام می‌شود، تصمیم‌ها باید به تأیید مدیران برسند و هیچ کاری بدون رعایت سلسله‌مراتب پیش نمی‌رود. از نگاه مدیریتی، چنین مجموعه‌ای ممکن است سازمانی منظم و قانون‌مند به نظر برسد؛ اما یک سؤال مهم وجود دارد: آیا این نظم به ارتباط بهتر سازمان با مردم هم کمک می‌کند؟

پاسخ همیشه مثبت نیست. گاهی همان سازوکاری که برای جلوگیری از بی‌نظمی طراحی شده، به مانعی در مسیر اطلاع‌رسانی، پاسخ‌گویی و ارتباط با مخاطبان تبدیل می‌شود. اینجاست که روابط عمومی بیش از هر واحد دیگری با پیامدهای چنین وضعیتی روبه‌رو می‌شود.

روابط عمومی برای انجام وظیفه خود به اطلاعات دقیق، ارتباط مستقیم با بخش‌های مختلف و امکان گفت‌وگو با مدیران نیاز دارد. نمی‌توان از این واحد انتظار داشت درباره تصمیم‌ها و عملکرد سازمان به‌موقع اطلاع‌رسانی کند، اما دسترسی به اطلاعات را به آخرین مرحله کار موکول کرد. همچنین نمی‌توان از آن خواست در برابر پرسش‌های مردم پاسخ‌گو باشد، در حالی که برای دریافت پاسخ از واحدهای داخلی باید مسیرهای طولانی و زمان‌بری را طی کند.

مشکل دقیقاً از جایی آغاز می‌شود که نظم سازمانی با کنترل بیش از اندازه اشتباه گرفته می‌شود. در چنین شرایطی، هر واحد فقط مسئول محدوده کاری خودش است و ارتباط میان بخش‌ها به امری دشوار تبدیل می‌شود. اطلاعات در اختیار واحدها باقی می‌ماند، تصمیم‌ها دیر به مرحله اجرا می‌رسند و روابط عمومی برای انجام ساده‌ترین فعالیت‌های ارتباطی باید منتظر تأییدهای متعدد بماند.

البته این به معنای نادیده گرفتن مقررات یا عبور از ساختار مدیریتی نیست. هیچ سازمانی بدون ضابطه، مسئولیت‌پذیری و تقسیم درست وظایف نمی‌تواند عملکرد مناسبی داشته باشد. مسئله این است که مقررات باید مسیر انجام کار را روشن کنند، نه اینکه خودشان به مانعی تازه تبدیل شوند. تفاوت میان یک سازمان منظم و یک سازمان گرفتار تشریفات اداری نیز دقیقاً در همین نقطه مشخص می‌شود.

از سوی دیگر، روابط عمومی هم نباید خود را صرفاً مجری دستورها و منتشرکننده تصمیم‌های مدیران بداند. این واحد باید بتواند پیش از آنکه یک تصمیم به مرحله اجرا برسد، درباره پیامدهای ارتباطی آن نظر بدهد و بازخورد مخاطبان را به مدیران منتقل کند. اگر روابط عمومی فقط زمانی وارد ماجرا شود که تصمیم گرفته شده و قرار است درباره آن اطلاع‌رسانی شود، بخش مهمی از ظرفیت حرفه‌ای خود را از دست می‌دهد.

برای مثال، وقتی یک تصمیم سازمانی بدون در نظر گرفتن واکنش مخاطبان گرفته می‌شود، روابط عمومی ناچار است پس از انتشار آن، با پرسش‌ها، ابهام‌ها و نارضایتی‌های احتمالی روبه‌رو شود. در حالی که اگر از ابتدا در جریان تصمیم‌گیری قرار داشته باشد، می‌تواند پیش از ایجاد مسئله، نقاط حساس را شناسایی کند و راه مناسب‌تری برای اطلاع‌رسانی پیشنهاد دهد. این تفاوت، مرز میان روابط عمومی اثرگذار و واحدی است که تنها وظیفه انتقال پیام را بر عهده دارد.

اهمیت این مسئله در شرایط بحرانی بیشتر هم می‌شود. زمانی که مردم به اطلاعات فوری و روشن نیاز دارند، تأخیر در تصمیم‌گیری یا نبود هماهنگی میان واحدها می‌تواند به گسترش ابهام و بی‌اعتمادی منجر شود. در چنین موقعیتی، روابط عمومی نمی‌تواند منتظر بماند تا همه بخش‌ها پس از چندین مرحله مکاتبه به جمع‌بندی برسند. سازمان باید از قبل مشخص کرده باشد چه کسی اطلاعات را تأیید می‌کند، چه کسی پاسخ می‌دهد و مسیر ارتباط با مخاطبان چگونه است.

بنابراین، نظم سازمانی زمانی به کمک روابط عمومی می‌آید که دسترسی به اطلاعات، مسئولیت هر واحد و مسیر تصمیم‌گیری را شفاف کند. در مقابل، اگر همین نظم به معنای محدود کردن ارتباطات، افزایش تشریفات و کنار گذاشتن روابط عمومی از جریان تصمیم‌سازی باشد، نتیجه آن چیزی جز کند شدن ارتباط سازمان با جامعه نخواهد بود.

نکته مهم این است که روابط عمومی و نظم سازمانی نباید در دو سوی یک میدان قرار بگیرند. روابط عمومی برای فعالیت مؤثر به ساختار نیاز دارد و ساختار سازمانی نیز برای آنکه بتواند با محیط بیرون ارتباط درستی برقرار کند، به یک روابط عمومی آگاه و توانمند احتیاج دارد. هیچ‌کدام بدون دیگری به نتیجه مطلوب نمی‌رسند.

در نهایت، معیار سنجش نظم یک سازمان نباید فقط تعداد بخشنامه‌ها، تعداد مراحل اداری یا میزان پایبندی کارکنان به سلسله‌مراتب باشد. باید دید این نظم تا چه اندازه کار مردم را آسان‌تر کرده، پاسخ‌گویی را بهبود بخشیده و ارتباط سازمان با مخاطبانش را شفاف‌تر کرده است.

سازمان منظم، سازمانی نیست که در آن هیچ‌کس بدون اجازه قدمی برندارد؛ سازمانی است که هرکس بداند چه مسئولیتی دارد، اطلاعات چگونه جریان پیدا می‌کند و برای پاسخ‌گویی به مردم چقدر باید منتظر ماند. اگر نظم چنین نتیجه‌ای نداشته باشد، شاید وقت آن رسیده باشد که به جای مطالبه نظم بیشتر، در تعریف خود از نظم تجدیدنظر کنیم.

انتهای پیام/