به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، در 17 اکتبر 2026، عبدالفتاح سیسی، رئیس‌جمهور مصر، در مراسم فارغ‌التحصیلی آکادمی نظامی اعلام کرد که دوره ریاست‌جمهوری او در سال 2030 پایان خواهد یافت و همزمان طرحی را پیشنهاد داد که بر اساس آن، آکادمی نظامی برنامه‌ای 30 ماهه برای آموزش نامزدهای آینده ریاست‌جمهوری و سایر مناصب عالی کشور ارائه دهد.

پیشنهاد سیسی شامل دوره‌ای 30 ماهه با بیش از 7500 ساعت آموزش برای افراد 40 تا 50 ساله دارای مدرک دکترا طراحی است تا درک آن‌ها از ماهیت دولت و سازوکارهای اداره کشور تقویت شود. این پیشنهاد صرف نظر از اجرایی شدن یکی از جنبه‌های مهم در ساختار سیاسی مصر یعنی کادر سازی و نقش نهادهای نظامی در این فرایند را در کانون توجه قرار می‌دهد. سؤال اصلی این است که کارکرد این آکادمی چیست و تا چه میزان بر تربیت و آموزش کادرهای تأثیرگذار در ساختار قدرت در مصر موثر است؟

******

پس از کودتای سال 2013 مصر و به قدرت رسیدن عبدالفتاح السیسی در سال 2014، دولت مصر به منظور ایجاد انضباط اداری، تربیت کادرهای اداری جدید، تقویت سیطره ارتش و نهادهای امنیتی بر فضای کشور و مقابله با سطح پایین عملکرد تلاش کرد که نهادهایی را برای تربیت نخبگان همسو با حاکمیت تأسیس کند. از جمله مهم ترین نهادهای تأسیس شده در این راستا را می‌توان آکادمی ملی آموزش دانست که در سال 2017 برای تربیت کادرهای جوان جدید تأسیس شد. این دوره­‌ها که به همراه کانون­‌های ارزیابی ارائه می­‌شوند به دولت این امکان را می‌دهد که بتواند پایگاه داده­ای جامع از کارکنان و جوانان دارای ظرفیت و همسو تهیه کند. این دوره­‌ها همچنین به عنوان دروازه­‌ای برای جوانان بلندپرواز و کادرهای اداری قلمداد می­‌شود تا ارتباطات خود با حاکمیت و ارتش را تقویت کرده و از این طریق و با استفاده از رانت نخبه بودن سریع­‌تر از دیگر همتایان خود پله­‌های ترقی را طی کنند.

علاوه بر این، نهاد ارتش مصر به عنوان مهم­‌ترین نهاد سیاسی-اقتصادی در این کشور تلاش می­‌کند که با حضور در این عرصه، ارتباطات خود با نهادهای مختلف حاکمیتی و حکومتی را تقویت کرده و با روایت­‌سازی از مفهوم امنیت ملی و ترویج مفاهیمی همچون انضباط و روحیه فداکاری ملی، جایگاه خود را به عنوان کانون وطن دوستی و ملی‌گرایی در مصر تثبیت کند. از این رو این نهاد از سال 2014 تلاش داشته دست به آموزش گسترده کادرها و تثبیت گسترده روایت خود در جامعه بزند. در این راستا ارتش از فرصت تأسیس آکادمی نظامی و تجمیع دانشکده­‌های نظامی در آن استفاده کرده و از سال 2022 فعالیت­‌های خود در این راستا را گسترش داده­‌است.

نگاهی به جایگاه آکادمی نظامی مصر در ساختار قدرت 

آکادمی نظامی مصر یکی از نهادهای آموزشی نظامی نسبتا تازه تأسیس مصر است که بر اساس احکام قانون شماره 149 سال 2022 تأسیس شد. بر اساس قانون، هدف این آکادمی تربیت افسران نیروهای مسلح مصر است. این آکادمی دارای دانشکده­‌های نیروی دریایی، نظامی، نیروی هوایی و پدافند است. دانشکده­‌های ذکر شده عملا پس از تأسیس این آکادمی به آن الحاق شده­‌اند. در پی تأسیس آکادمی نظامی مصر، نقش این نهاد در فضای اداری و فرهنگی این کشور به ویژه در حوزه تربیت کادرهای اداری و برگزاری دوره­‌های آموزشی و فنی برای اقشار مختلف آن رشد قابل ملاحظه­‌ای داشته­‌است.

این آموزش ها از طریق نهادی در درون آکادمی تحت عنوان «آکادمی عالی نظامی برای تحصیلات تکمیلی و راهبردی» صورت می‌پذیرد. این بخش امکان ارائه دوره‌های متعدد کوتاه مدت در حوزه‌هایی همچون دوره‌های دانش افزایی در حوزه امنیت ملی، فنون مذاکره و مدیریت بحران و تصمیم گیری را به غیرنظامیان فراهم می‌کند و مدارک کارشناسی ارشد و گواهی‌نامه‌های علمی دیگر را در این حوزه‌ها ارائه می‌دهد. در خلال این دوره‌ها، آکادمی نظامی برنامه‌هایی جانبی و الزامی برای دانشجویان غیرنظامی خود در حوزه‌های آمادگی جسمانی، ارتقای سلامت روان و دوره‌های دانش‌افزایی در زمینه درک ابعاد امنیت ملی ارائه می‌دهد.

ابعاد نفوذ آکادمی نظامی در ساختار اداری

آکادمی نظامی مصر تاکنون دوره‌های متعددی را برای اقشار مختلف جامعه مصر از جمله دانشجویان، روحانیون و وعاظ، دیپلمات‌های وزارت امور خارجه، دادستان­‌ها و بازپرسان و ضابطان قضایی، کارکنان وزارت راه، کارکنان دیوان عالی کشور و .... برگزار کرده­‌است. نکته حائز اهمیت این است که اکثر این دوره­‌ها بر نیروهای جدید الاستخدام یا نیروهای در حال ترفیع تعریف می­‌شوند.

به نظر می­‌رسد با توجه به قرار گرفتن آکادمی ملی آموزش در ذیل چتر سازمان اطلاعاتی مصر، ارتش این کشور تلاش دارد تا با ارائه دوره­‌هایی، ارتباطات خود با این افراد را به طور مستقل توسعه دهد. لازم به ذکر است که در پوشش خبری این دوره­‌ها از محتوای آن­ها اطلاع­‌رسانی دقیقی صورت نمی­‌پذیرد، اما در مقابل بر محورهایی همچون «ساخت شخصیت جامع الاطراف مصری، توانمند در زمینه مقابله با چالش­‌ها و مشارکت در ساخت جمهوری جدید» و همچنین تقویت روحیه انضباط سازمانی و فردی و آشنایی و اصول امنیت ملی، مسائل نظامی و اصول امنیتی و اطلاعاتی و حفاظتی تأکید شده­‌است.

فرماندهان و افسران امنیتی و نظامی در این دوره‌ها به عنوان مربی حضور دارند.علاوه بر این حاکمیت مصر قصد دارد با استفاده گسترده از آکادمی نظامی مصر، انضباط و اطاعت بی‌چون و چرا از مافوق را در جامعه نهادینه کند. در این راستا عبدالفتاح سیسی، رئیس جمهور مصر در اکتبر 2025 اعلام کرد که حضور در دوره­‌های آکادمی نظامی مصر یکی از پیش­شرط­های اصلی برای استخدام در دولت است و هیچ کارمند جدیدی بدون شرکت در دوره­‌های آکادمی نظامی استخدام نخواهدشد.وی همچنین متعهد شد که در حدود 100 هزار تن از نیروهای نهادهای دولتی و حاکمیتی را در این آکادمی آموزش دهد.

مهم ترین فعالیت های آکادمی نظامی در سال های اخیر

بر این اساس مهم­ترین دوره­‌های برگزار شده از سوی این آکادمی را می‌توان دوره­‌های زیر دانست:

- دوره همزیستی مسالمت آمیز برای دانشجویان دانشگاه قاهره در دسامبر 2025؛

- دوره‌های متعدد آموزش و توانمند سازی امامان جماعت تابعه وزارت اوقاف که دومین دوره آن در آوریل سال 2025 برگزار شد. این دوره‌ها به مدت دوسال به صورت متناوب برگزار می‌گردد و علاوه بر محورهای ذکر شده در بالا بر مسئله نوسازی گفتمان دینی و تقویت اعتدال تأکید دارند؛ تمامی امامان دارای درجه دکتری الزام به شرکت در این دوره­‌ها را دارند.

- دوره شش ماهه اعضای جدید الورود دادستانی مصر در آکادمی نظامی برگزار شد و در ژوئن 2025 به پایان رسید. این دوره علاوه بر دروس فوق الذکر شامل مواردی همچون استفاده از سلاح گرم و تمرینات ورزشی سنگین بود.

- دوره آموزشی کارکنان جدید وزارت امور خارجه مصر که در ژوئن سال 2024 برای این افراد برگزار شد.

- دوره جذب شدگان جدید وزارت راه و حمل و نقل که در فوریه سال 2024 به اتمام رسید.

-دوره مدیران مدارس تازه منصوب شده در مدارس دولتی که در سال 2023 برگزار شد و رئیس جمهور سیسی شخصا در آن حضور یافت.

جمع بندی

افزایش فعالیت­‌های آکادمی نظامی مصر و تبدیل کردن آن به ابزاری برای ترویج انضباط و اطاعات بی چون و چرا از دولت تا حدی ریشه در بی‌­نظمی ساختار اداری مصر، کمبود منابع و لزوم تحول سریع در این ساختار دارد. اما مهم­ترین دلیل برای این اقدام را می­‌توان تلاش برای تحکیم سیطره ارتش و نهادهای امنیتی بر تمامی بخش­‌ها و گلوگاه‌های این کشور دانست. این دوره‌ها به ارتش این امکان را می‌دهد که بتواند پایگاه داده بزرگی از جنبه‌های مختلف زندگی شخصی و شغلی کارمندان خود ایجاد کند. ارتش همچنین به دنبال ایجاد طبقه­‌ای همگن از کارمندان و وابستگان به خود است که با استفاده از دوره‌های مختلف به شیوه‌­ای مشابه فکر کنند و بتوانند به عنوان یک پایگاه مردمی و در هم تنیده از منافع و رویکرد فکری برای آن عمل کنند.

انتهای پیام/