به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، در نقشه اقتصادی استان فارس، کمتر بخشی را می‌توان یافت که هم‌زمان با آب، خاک و اقلیم‌های متنوع استان پیوند خورده و در دل روستا‌ها اشتغال آفریده باشد؛ آبزی‌پروری یکی از همین ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده، اما پرسود است.

آنچه سال‌ها پیش با چند استخر ساده و تولید محدود آغاز شد، امروز به زنجیره‌ای گسترده تبدیل شده که از مراکز تکثیر و اصلاح نژاد تا کارگاه‌های فرآوری، صنایع خوراک آبزیان و شبکه سرد و حمل‌ونقل را در بر می‌گیرد.

پرورش ماهیان سردابی در شهرستان‌های مستعد استان، به‌تدریج از یک فعالیت جانبی به منبع اصلی درآمد خانوار‌های روستایی بدل شده و معیشت جوامع محلی را دگرگون کرده است.

در سال‌های اخیر، مزارع کوچک و متوسط به ستون فقرات این صنعت در فارس تبدیل شده‌اند؛ واحد‌هایی که با سرمایه محدود، اما بهره‌وری بالا فعالیت می‌کنند و حمایت از تداوم کار آنها به یکی از راهبرد‌های اصلی سازمان جهاد کشاورزی استان بدل شده است. این حمایت تنها در قالب مجوز و تسهیلات خلاصه نمی‌شود، بلکه شامل آموزش، ارتقای دانش فنی، تجهیز زیرساخت‌های فرآوری و تسهیل دسترسی به بازار است.

از معیشت محلی تا زنجیره ارزش

نگاهی به جغرافیای تولید در فارس نشان می‌دهد که گسترش مزارع پرورش ماهیان سردابی، اثرات خود را فراتر از شاخص‌های کلان اقتصادی به‌جای گذاشته است.

هر استخر کوچک، حلقه‌ای از فرصت‌های شغلی ایجاد می‌کند؛ از کارگران مزرعه و تکنسین‌های بهداشت آبزیان تا نیروی انسانی شاغل در کارگاه‌های بسته‌بندی، واحد‌های تولید خوراک، شرکت‌های حمل‌ونقل یخچالی و شبکه توزیع.

به بیان دیگر، زنجیره ارزش قزل‌آلا در استان به موتوری برای توسعه متوازن مناطق روستایی تبدیل شده است. این ساختار، علاوه بر کاهش نرخ بیکاری، یکی از دلایل مهم مهار مهاجرت بی‌رویه از روستا‌ها به شهر‌ها به شمار می‌رود؛ چراکه امکان کسب درآمد پایدار در محل زندگی، انگیزه ماندگاری را افزایش می‌دهد.

اگرچه کانون توجه فعلی تولیدکنندگان، تأمین نیاز بازار داخلی و تنظیم عرضه در فصول پرتقاضاست، اما ظرفیت‌های موجود در فارس نگاه فعالان این صنعت را به فراتر از مرز‌ها دوخته است.

در همین چارچوب، دستیابی به استاندارد‌های بهداشتی، دریافت گواهینامه‌های بین‌المللی سلامت و تقویت سامانه‌های پایش کیفی در زنجیره سرد، پیش‌شرط‌هایی هستند که نادیده گرفتن آنها امکان‌پذیر نیست. تحقق این الزامات می‌تواند فارس را به یکی از قطب‌های صادرات ماهیان سردابی در جنوب کشور و منبعی قابل‌توجه برای ارزآوری بدل کند.

خاویار فارس؛ جهشی که توجه‌ها را جلب کرد

در کنار قزل‌آلا، پرورش ماهیان خاویاری به بخشی راهبردی و ارزآور در صنعت شیلات استان تبدیل شده است. رئیس سازمان جهاد کشاورزی فارس از رشد چشمگیر تولید گوشت و خاویار این گونه‌های ارزشمند در نیمه نخست سال جاری خبر داد و اعلام کرد تولید گوشت ماهیان خاویاری در این بازه به 124 تن رسیده است.

احد بهجت حقیقی در تشریح عملکرد شش‌ماهه نخست امسال گفت: تولید گوشت ماهیان خاویاری از 80 تن در مدت مشابه سال گذشته به 124 تن افزایش یافته که نشان‌دهنده رشد حدود 55 درصدی و افزوده شدن 44 تن به حجم تولید است.

وی در ادامه به وضعیت تولید خاویار اشاره کرد و آن را یکی از بارزترین نمونه‌های جهش تولید در صنعت آبزی‌پروری استان دانست. به گفته او، تولید خاویار از یک‌هزار و 140 کیلوگرم در نیمه نخست سال گذشته به پنج‌هزار و 50 کیلوگرم در سال جاری رسیده است؛ رشدی معادل 343 درصد که حاصل افزودن سه‌هزار و 910 کیلوگرم به تولید این محصول است.

صادرات؛ گام نخست در مسیر جهانی

رئیس جهاد کشاورزی فارس با اشاره به ظرفیت صادراتی و ارزش اقتصادی ماهیان خاویاری تصریح کرد در شش‌ماهه نخست امسال، چهار تن گوشت ماهیان خاویاری و 350 کیلوگرم خاویار از فارس صادر شده است.

به اعتقاد او، همین حجم صادرات نشان می‌دهد تولیدکنندگان استان توان لازم برای حضور مؤثرتر در بازار‌های خارجی و گسترش فعالیت‌های ارزآور را در اختیار دارند.

بهجت حقیقی درباره عوامل مؤثر در افزایش تولید نیز توضیح داد: به‌کارگیری دانش فنی روز، بهبود روش‌های پرورش، ارتقای کیفیت فرآوری و حمایت هدفمند از سرمایه‌گذاران، چهار عاملی هستند که در توسعه این صنعت و افزایش ظرفیت تولید محصولات با ارزش افزوده بالا نقش داشته‌اند.

وی همچنین بر اهمیت تکمیل زنجیره تولید و فرآوری محصولات شیلاتی تأکید کرد و گفت: افزایش تولید گوشت و خاویار در کنار گسترش بازار‌های صادراتی می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد ارزش افزوده بیشتر، تقویت اشتغال، افزایش درآمد فعالان این بخش و ارتقای جایگاه استان فارس در صنعت آبزی‌پروری کشور شود.

بومی‌سازی دانش و تضمین امنیت غذایی

یکی از محور‌های اصلی سیاست‌گذاری در این حوزه، بومی‌سازی فناوری‌های اصلاح نژاد ماهیان سردابی و حمایت از مراکز تکثیر و تولید است. این رویکرد دو هدف را هم‌زمان دنبال می‌کند: نخست، کاهش وابستگی به واردات بچه‌ماهی و تخم چشم‌زده، و دوم، بهبود کیفیت ژنتیکی و رشد سریع‌تر گونه‌های پرورشی.

از نگاه متولیان بخش کشاورزی فارس، تمرکز بر دانش بومی در کنار توسعه زیرساخت‌های پرورشی، هم به رونق تولید و افزایش صادرات کمک می‌کند و هم در بلندمدت به تضمین امنیت غذایی کشور یاری می‌رساند. در همین راستا، ارتقای بهره‌وری و بهبود کیفیت محصولات از اولویت‌های تعریف‌شده برای دوره پیش‌رو است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی فارس از تداوم برنامه‌ریزی برای حفظ روند رو به رشد تولید در نیمه دوم سال خبر داد و گفت: توسعه ظرفیت‌های پرورشی، حمایت از سرمایه‌گذاری، افزایش بهره‌وری و ارتقای کیفیت، محور‌هایی هستند که استمرار رشد تولید و افزایش سهم استان در بازار‌های داخلی و صادراتی را تضمین می‌کنند.

بر این اساس، مسیر پیش‌روی صنعت آبزی‌پروری فارس را می‌توان در سه گام خلاصه کرد: تثبیت جایگاه در بازار داخلی، تکمیل زنجیره ارزش از تکثیر تا فرآوری و بسته‌بندی، و در نهایت، ورود هدفمند به بازار‌های منطقه‌ای با تکیه بر استاندارد‌های بین‌المللی. اگر این سه گام با هماهنگی دستگاه‌های متولی، بخش خصوصی و تولیدکنندگان برداشته شود، قزل‌آلا و خاویار فارس می‌توانند به یکی از شناسه‌های اقتصادی و صادراتی جنوب کشور تبدیل شوند؛ صنعتی که ریشه در روستا دارد و افقش فراتر از مرزهاست.

انتهای پیام/424