به گزارش خبرنگار خبرگزاری تسنیم از ایلام، سنگ‌نوشته تخت‌خان اثری از دوره قاجار است که در 1325 هجری قمری به دستور غلامرضاخان فیلی، والی وقت، با خط نستعلیق بر سنگ نقش بسته است. متن این کتیبه به شجره‌نامه والیان و بخشی از خدمات عمرانی او اشاره دارد و ابعاد آن 190 در 145 سانتی‌متر است. این اثر در 17 اسفند 1381 با شماره ثبت 7999 در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته و در مسیر ایلام به صالح‌آباد، در محدوده روستای بان‌روشان، بخش صالح‌آباد شهرستان مهران واقع شده است.

طی روزهای گذشته، انتشار دو تصویر از این کتیبه در شبکه‌های اجتماعی، نگرانی دوستداران میراث فرهنگی و اهالی استان را برانگیخت، تصاویری که در آنها بخش‌هایی از سطح اثر با لکه‌ها و پوشش‌هایی سفیدرنگ پوشیده شده و در برخی گزارش‌های مردمی، از آسیب کامل به این یادگار تاریخی سخن رفته است.

تخت‌خان، پیش از آنکه یک اثر تاریخی باشد، برای نسل‌های ایلامی تفرجگاهی خاطره‌انگیز است، جایی که سال‌ها محل آسودن و آرامش بوده و سروده مشهور «تخت‌خان» از زنده‌یاد عباسی آرام، شاعر نام‌آشنای کردی‌سرای استان، نام آن را بر زبان و دل مردم جاری کرده است.

فرزاد شریفی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان ایلام، درباره روند پیگیری این موضوع اظهار داشت: در پی انتشار گزارش‌های مربوط به تغییرات ایجادشده در سطح سنگ‌نوشته تخت‌خان، موضوع به‌صورت ویژه در دستور کار این اداره‌کل قرار گرفت و بررسی‌های میدانی با هدف ارزیابی وضعیت موجود و شناسایی ابعاد موضوع انجام شد.

وی با اشاره به جایگاه تاریخی و هویتی این اثر ادامه داد: سنگ‌نوشته تخت‌خان از جمله آثار ارزشمند تاریخی و فرهنگی استان و از اسناد ماندگار هویت تاریخی منطقه به شمار می‌رود که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است؛ این اثر بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی منطقه و حامل شواهدی از گذشته این سرزمین است و صیانت از آن، ضرورتی فراتر از یک اقدام اداری و مسئولیتی مشترک در قبال میراث نسل‌های آینده است.

مدیرکل میراث‌فرهنگی ایلام با تشریح نتایج بازدید میدانی از این محوطه تاریخی گفت: روز گذشته به همراه نیروهای یگان حفاظت و کارشناسان حوزه حفاظت و مرمت از سنگ‌نوشته تخت‌خان بازدید کردیم. در بررسی‌های اولیه، لکه‌ها و پوشش‌هایی به رنگ سفید بر سطح کتیبه مشاهده شد که احتمال می‌رود بخشی از آن ناشی از مواد ملات یا رسوبات سطحی، از جمله خاک سنگ و سیمان سفید، باشد، با این حال، تشخیص قطعی ماهیت این مواد، میزان نفوذ و تأثیر احتمالی آن‌ها بر بستر سنگ و نوشته‌های تاریخی، مستلزم انجام مطالعات و آزمایش‌های تخصصی است.

شریفی با اشاره به اینکه آسیب‌شناسی علمی، مستندسازی دقیق وضعیت موجود و تدوین طرح حفاظت و مرمت متناسب با شرایط اثر در دستور کار قرار گرفته است، بر ضرورت پرهیز از هرگونه مداخله شتاب‌زده در آثار تاریخی تأکید کرد و افزود: رویکرد اصلی در این فرایند، صیانت از اصالت تاریخی و سلامت فیزیکی کتیبه و جلوگیری از وارد آمدن هرگونه آسیب بیشتر به سطح سنگ و نوشته‌های آن است و تمامی اقدامات موردنیاز با بهره‌گیری از نظر کارشناسان متخصص و رعایت اصول و استانداردهای حفاظت و مرمت آثار تاریخی انجام خواهد شد.

وی با اشاره به حساسیت مداخلات حفاظتی در آثار سنگی هشدار داد: هرگونه پاک‌سازی، زدودن مواد خارجی و مداخله در سطح کتیبه باید پس از شناسایی دقیق ماهیت مواد، با نظارت متخصصان و بر اساس ملاحظات فنی صورت گیرد؛ چراکه اقدام غیراصولی و فاقد پشتوانه کارشناسی، حتی با نیت حفاظت، می‌تواند به ساختار سنگ و خوانایی کتیبه آسیب وارد کند.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایلام در بخش دیگری از سخنان خود، مشارکت اجتماعی را یکی از ارکان اساسی نظام حفاظت از میراث فرهنگی دانست و گفت: همه آثار تاریخی کشور امکان محصورسازی، استقرار نیروهای حفاظتی و برخورداری از نگهبانی دائمی را ندارند؛ از این‌رو، حفاظت مؤثر و پایدار از این سرمایه‌های ملی بدون همراهی مردم، جوامع محلی، گردشگران و دوستداران میراث فرهنگی امکان‌پذیر نخواهد بود.

وی افزایش حساسیت عمومی نسبت به ارزش آثار تاریخی، تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی و پرهیز از هرگونه دخل‌وتصرف خودسرانه در محوطه‌ها و یادمان‌های تاریخی را از ضرورت‌های صیانت از میراث فرهنگی برشمرد و تصریح کرد: مردم در این عرصه می‌توانند با مشارکت آگاهانه، نقش مؤثری در شناسایی، گزارش و پیشگیری از آسیب به آثار تاریخی ایفا کنند.

شریفی تأکید کرد: سنگ‌نوشته تاریخی تخت‌خان بخشی از تاریخ، هویت و حافظه فرهنگی ایلام است و این اداره‌کل با جدیت روند حفاظت و صیانت از آن را دنبال خواهد کرد تا این اثر ارزشمند با حفظ اصالت و تمامیت تاریخی خود برای نسل‌های آینده باقی بماند.

انتهای پیام/180/