به گزارش خبرگزاری تسنیم از کاشان، حادثه ناگوار جان باختن هشت نفر از شهروندان نوش آباد در حادثه رانندگی محور کاشان-قم، در دو هفته گذشته، نگاه مسئولان را به این محور و حوادث آن جلب کرد.

شهر کهن و تاریخی نوش‌آباد با برخورداری از پیشینه کهن مدنی، بزرگترین معماری دستکند جهان و هویتی ریشه‌دار، یکی از ارکان اصلی سکونتگاهی در منطقه کاشان و  شمال استان اصفهان به شمار می‌رود.

با این حال، تحولات ساختاری و تصمیمات مدیریتی دهه‌های گذشته، چالش‌هایی را در زمینه گسست پیوندهای سنتی و اجتماعی این شهر با جوامع پیرامونی ایجاد کرده است که نیازمند بازنگری و توجه ویژه برنامه‌ریزان توسعه است.

شهر نوش‌آباد نه تنها به واسطه آثار تاریخی و هویت خاص فرهنگی و تاریخی خود جایگاه ویژه‌ای دارد، بلکه از منظر انسانی و اجتماعی دارای پیوستگی عمیق فرهنگی، فامیلی و اقتصادی با سکونتگاه‌های محور قدیم قم-کاشان، از جمله روستای آب‌شیرین که به لحاظ بافت انسانی پیوندی تنگاتنگ با شهر نوش‌آباد دارد و سن‌سن و شهر مشکات است.

این پیوندهای خویشاوندی و تاریخی نظر به عقبه پیوستگی عملکردی سنتی، سال‌ها بستر اصلی تعاملات مدنی، اقتصادی و اجتماعی در این منطقه بوده است و با این وجود، اعمال برخی تغییرات و مرزبندی‌ها در تقسیمات اداری سال 1375، بدون در نظر گرفتن دقیق بافت‌های پیوسته انسانی و هویت اجتماعی، فرهنگی، انسانی و تاریخی مشترک، این ساختار ارگانیک را دچار آسیب کرد.

از سوی دیگر، نبود شبکه ارتباطی و راه‌های مواصلاتی مستقیم و مناسب میان این سکونتگاه‌ها، عملاً امکان ارتباط و تعامل مستمر را محدود ساخت و شبکه‌های ارتباطی که شهر نوش‌آباد را به نقاط هم‌جوار نظیر آب‌شیرین و سن‌سن متصل می‌کرد، آن‌طور که شایسته است بازسازی، توسعه نیافت و به مرور به حاشیه رفت.

پیامد این رویکرد، تحمیل مشقت، سختی‌ها و مشکلات و موانع جدی در ارتباطات روزمره مردمی است که از پیوندهای عمیق فامیلی و خانوادگی برخوردارند و از آنجا که توسعه پایدار منطقه‌ای، امنیت انسانی و همبستگی اجتماعی عمیقاً به تسهیل دسترسی‌ها و هم‌پوشانی میان واحدهای فضایی وابسته است، این وضعیت نیازمند مداخله و اصلاح است و تکمیل و احیا شبکه راهی است که این مهم را رقم بزند.

در ادبیات برنامه‌ریزی فضایی و ژئوپلیتیک محلی، مرزهای اداری نباید به ابزاری برای گسست پیوندهای اجتماعی و فرهنگی تبدیل شوند که متأسفانه این موضوع در این منطقه دیده می‌شود ضرورت تجدیدنظر در تصمیمات اداری قبلی دیده می شود.

امروزه‌ رویکرد نوین آمایش سرزمین و تعریف واحدهای سیاسی تأکید می‌کند که سیاست‌گذاری‌های کالبدی و مدیریتی باید همگام و منطبق بر واقعیت‌های اجتماعی و پیوندهای انسانی شکل گیرند متأسفانه در این مورد در شمال استان اصفهان شاهد یک گسست هستیم.

این شرایط به نحوی است که بخشی از هویت سنتی و تاریخی نوش‌آباد در واحد سیاسی کاشان و بخشی در واحد آران و بیدگل تعریف شده است و از این جهت این ایراد و چالش علمی در بخش تقسیمات محلی منطقه دیده می‌شود.

بر همین اساس، انتظار می‌رود نهادهای ذی‌ربط در سطح استان اصفهان و وزارت کشور، با نگاهی واقع‌بینانه و مبتنی بر مطالعات جغرافیایی و همبستگی های اجتماعی - انسانی توسعه و احیای زیرساخت‌های ارتباطی و جاده‌ای میان نوش‌آباد، آب‌شیرین و محورهای پیرامونی را در دستور کار قرار دهند.

اقدام دیگر بازنگری در پیوندهای محلی و تسهیل مراودات اجتماعی را به عنوان راهبردی برای کاهش هزینه‌های اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی منطقه دنبال کنند و این منطقه پیوسته که از پایگاه قوی خانوادگی برخوردار است و رد پای این پیوستگی عمیق از شهر نوش‌آباد تا آب شیرین دیده می‌شود، از نظر اداری مورد بازنگری قرار دهند.

امید است با نگاهی کارشناسانه به مسائل جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک محلی و تقویت همگرایی سکونتگاه‌های هم‌جوار، زمینه شکوفایی بیش از پیش این پهنه تاریخی و رفاه ساکنان نجیب آن فراهم شود.

یقینا تشکیل یک واحد اداری که مرز سیاسی با مرز فرهنگی و اجتماعی و پیوند های فامیلی و خانوادگی با مرز اداری هماهنگ باش از منظر علم جغرافیا بسیار ارزشمند و در نهایت منجر به افزایش و ارتقا ضریب امنیتی هم خواهد شد.

یادداشت از امیر فخرآبادی، دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی فضایی

انتهای پیام/801