خانه‌های البرز چقدر گاز می‌سوزانند؟/ روایت یک ناترازی بزرگ
- اخبار استانها
- اخبار البرز
- 24 آبان 1405 - 08:46
به گزارش خبرگزاری تسنیم از استان البرز، گاز، یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های تأمین انرژی و پشتیبانی از تولید در کشور است؛ منبعی که نحوه مصرف آن، علاوه بر زندگی روزمره خانوارها، بر فعالیت صنایع، اشتغال و چرخه اقتصادی نیز تأثیر مستقیم دارد. در سال‌های اخیر، ناترازی گاز به یکی از چالش‌های جدی کشور تبدیل شده است.
با افزایش مصرف در فصل سرد سال، ضرورت مدیریت مصرف و تأمین پایدار انرژی بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. البرز نیز به‌عنوان یکی از استان‌های صنعتی کشور، هم‌زمان با نیاز بخش خانگی، باید پاسخگوی تقاضای واحدهای تولیدی و صنعتی باشد؛ موضوعی که اهمیت اصلاح الگوی مصرف و جلوگیری از هدررفت انرژی را دوچندان می‌کند.
در همین راستا، ناصر حسینی، مدیرعامل شرکت گاز استان البرز در گفت‌وگوی تفصیلی با خبرنگار تسنیم از کرج از وضعیت گازرسانی و مصرف گاز در استان، پیامدهای ناترازی انرژی، آسیب به تأسیسات تولید گاز و برنامه‌های مدیریت مصرف سخن گفته است.
او همچنین به تشریح طرح‌هایی مانند بهینه‌سازی و هوشمندسازی موتورخانه‌ها، فعالیت شرکت‌های کارور، مشوق‌های صرفه‌جویی و نقش مردم در عبور از چالش تأمین گاز پرداخته است؛ موضوعاتی که نشان می‌دهد مدیریت مصرف گاز تنها مسئولیت یک دستگاه نیست و همراهی مشترکان نیز در حفظ پایداری انرژی و حمایت از تولید نقش مهمی دارد.
تسنیم: شرکت گاز البرز از زمان تأسیس تاکنون چه وضعیتی از نظر توسعه گازرسانی و تعداد مشترکان داشته و میزان مصرف گاز در بخش‌های مختلف استان چگونه است؟
شرکت گاز استان البرز در سال 1394 به‌عنوان سی‌ویکمین شرکت گاز استانی کشور به ثبت رسید و فعالیت خود را آغاز کرد. این در حالی است که گازرسانی به این استان از سال 1367 و با گازدار شدن نخستین مناطق کرج آغاز شده بود. البرز 18 شهر دارد که تمامی آن‌ها از نعمت گاز برخوردارند، بنابراین، پوشش گازرسانی در جمعیت شهری استان به 100 درصد رسیده است.
همچنین از مجموع 299 روستای استان، 290 روستا قابلیت گازرسانی دارند که گازرسانی به تمامی این روستاها انجام شده و تمام جمعیت روستایی قابل گازرسانی استان از این نعمت بهره‌مند هستند. این استان یک میلیون و 76 هزار مشترک گاز دارد و با توجه به تغییرات روزانه تعداد مشترکان، ممکن است شمار آن‌ها به یک میلیون و 77 هزار مشترک رسیده باشد.
در بخش صنعت استان، حدود پنج هزار مشترک جزئی و عمده داریم که از این تعداد، یک‌هزار و 664 یا یک‌هزار و 665 مشترک در بخش عمده قرار دارند و سایر مشترکان صنعتی جزئی هستند. همچنین تعداد مشترکان بخش خانگی استان البرز حدود 978 هزار مشترک است.
در سال 1404 بیش از 5 میلیارد و 444 میلیون مترمکعب گاز در سطح استان مصرف شد که 45 درصد آن به بخش خانگی، 35 درصد به بخش نیروگاهی و حدود 17.9 تا 18 درصد به بخش صنعت اختصاص داشت. با توجه به اینکه البرز از استان‌های صنعتی کشور محسوب می‌شود، انتظار می‌رود سهم بیشتری از گاز در بخش صنعت مصرف شود.
اما در حال حاضر حدود 18 درصد مصرف گاز استان به این بخش اختصاص دارد و سهم بخش خانگی به 45 درصد می‌رسد. بخش قابل‌توجهی از معیشت خانواده‌های البرزی به صنعت و تولید وابسته است. از مردم استان درخواست می‌کنیم از همین ابتدا با رعایت الگوی درست مصرف و جلوگیری از مصرف غیرمولد، به تأمین گاز موردنیاز بخش صنعت کمک کنند.
به هر میزان که بتوانیم در بخش خانگی از مصرف غیرضروری جلوگیری کنیم، امکان اختصاص گاز بیشتر به بخش صنعت و حمایت از تولید در استان فراهم می‌شود. این موضوع یکی از درخواست‌های اصلی ما از مردم در سال جاری است.
تسنیم: ناترازی گاز کشور در چه شرایطی قرار دارد و حملات به تأسیسات کشور چه تأثیری بر میزان تولید و تأمین گاز در زمستان پیش رو گذاشته است؟
طی چند سال اخیر، کلیدواژه ناترازی انرژی را بارها شنیده‌ایم. ناترازی گاز به این معناست که میزان مصرف کشور از میزان تولید بیشتر است. در سال گذشته، میزان این ناترازی حدود 300 میلیون مترمکعب در روز اعلام می‌شد. اگر بخواهیم این موضوع را مسئله‌محور بررسی کنیم، باید ابتدا ماهیت مسئله را بشناسیم و سپس برای حل آن برنامه‌ریزی کنیم.
ناترازی گاز تا سال گذشته مسئله‌ای مزمن بود؛ مانند یک بیماری مزمن که به‌تدریج با آن کنار می‌آییم و تلاش می‌کنیم به شیوه‌های مختلف آن را مدیریت کنیم. در سال‌های گذشته نیز معمولاً در فصل زمستان با محدود کردن مصرف گاز صنایع و نیروگاه‌ها از این شرایط عبور می‌کردیم. در 27 اسفند سال 1404، دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی چهار پالایشگاه اصلی تولید گاز کشور را موردحمله قرار داد و آسیب‌های قابل‌توجهی به تأسیسات تولید گاز وارد کرد.
در نتیجه این حملات، حدود 230 میلیون مترمکعب از تولید روزانه گاز کشور کاهش یافت؛ عددی قابل توجه که معادل حدود یک‌چهارم تا یک‌سوم تولید روزانه گاز کشور است. با تلاش همکاران ما در بخش تولید و پیگیری‌های انجام‌شده در وزارت نفت و شرکت ملی گاز ایران، اقداماتی برای بازگرداندن ظرفیت تولید به مدار انجام شد و همچنان ادامه دارد.
تاکنون حدود 100 میلیون مترمکعب از ظرفیت ازدست‌رفته برای بازگشت به تولید پیگیری شده اما همچنان با کسری حدود 130 میلیون مترمکعبی تولید گاز در روز مواجه هستیم. پیش‌تر پیش‌بینی می‌شد در زمستان پیش رو 11 استان کشور با تنش گازی مواجه شوند اما با تلاش همکاران بخش تولید، پیگیری‌های مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران و برگزاری جلسات هفتگی، این پیش‌بینی به سه استان کاهش پیدا کرده است.
برآورد فعلی این است که در زمستان پیش رو، سه استان کشور با تنش گازی مواجه شوند؛ هرچند این پیش‌بینی‌ها ممکن است به واقعیت نزدیک شوند. آرایش شبکه گازرسانی کشور به‌گونه‌ای است که بخش عمده تأمین گاز شبکه از جنوب کشور انجام می‌شود و این شبکه تا شمالی‌ترین نقاط کشور امتداد دارد.
در نتیجه، کمبود گاز در انتهای خط خود را نشان می‌دهد و استان‌های شمالی ممکن است با تنش گازی مواجه شوند. به همین دلیل، همه ما وظیفه داریم برای تأمین گاز تمام مشترکان کشور، ملی فکر کنیم. باید به هم‌وطنانمان در شمال کشور که در سرمای زمستان ممکن است با چالش مواجه شوند نیز توجه داشته باشیم.
درخواست ما این نیست که مردم خود را به زحمت بیندازند، بلکه می‌خواهیم گاز را درست مصرف کنند تا بتوانیم نیاز بخش‌های مختلف، به‌ویژه بخش خانگی، را در سراسر کشور تأمین کنیم. ناترازی گاز که پیش‌تر مسئله‌ای مزمن بود، پس از جنگ رمضان به مسئله‌ای حاد تبدیل شده و مسئله حاد نیازمند اقدام فوری است.
تسنیم: شرکت گاز استان البرز برای مدیریت ناترازی و کاهش مصرف گاز چه برنامه‌هایی را اجرا کرده است؟
شرایط جدید ایجاب می‌کند که علاوه بر برنامه‌های پیشین، اقدامات گسترده‌تری برای بهینه‌سازی مصرف انرژی انجام شود که این اقدامات در سطح کشور و استان البرز در حال اجراست. یکی از نخستین اقدامات، بهینه‌سازی موتورخانه‌هاست. برای امسال برنامه‌ای در این زمینه در نظر گرفته شده بود و تاکنون تعداد موتورخانه‌های بهینه‌سازی‌شده از برنامه مصوب فراتر رفته است.
در حال حاضر، بیش از پنج هزار واحد در استان بهینه‌سازی موتورخانه داشته‌اند. بهینه‌سازی موتورخانه‌ها برای تمامی ساختمان‌هایی که دارای موتورخانه هستند، به‌صورت رایگان انجام می‌شود. متقاضیان می‌توانند با مراجعه به شرکت گاز و ثبت‌نام در سامانه مربوطه، از خدمات واحد بهینه‌سازی انرژی استفاده کنند. بهینه‌سازی موتورخانه‌ها در کاهش مصرف گاز مؤثر است.
بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، این اقدامات می‌تواند بین 15 تا 20 درصد مصرف موتورخانه‌ها را کاهش دهد. خدمات ارائه‌شده شامل اصلاح و تعویض تجهیزات موردنیاز موتورخانه از جمله رسوب‌گیرها، لوله‌ها، منبع انبساط و سایر تجهیزات است و این اقدامات برای متقاضیان به‌صورت رایگان انجام می‌شود.
هوشمندسازی موتورخانه‌ها یکی دیگر از اقدامات مؤثر در کاهش مصرف انرژی است. در این طرح، دمای آب خروجی موتورخانه با توجه به دمای محیط داخل و خارج ساختمان تنظیم می‌شود و در ساعاتی که ساختمان مورداستفاده قرار نمی‌گیرد، سامانه می‌تواند به‌صورت خودکار موتورخانه را خاموش کند. اجرای این طرح امسال در کشور آغاز شده است.
تعهد استان البرز هوشمندسازی 200 موتورخانه است که تاکنون بیش از 70 موتورخانه هوشمندسازی شده و پیمانکار اجرای این طرح نیز در استان فعال است. پیمانکار مربوطه بومی است و اقدامات خوبی در این حوزه انجام می‌دهد. این خدمات نیز به‌صورت رایگان ارائه می‌شود. ما به موضوع بهینه‌سازی مصرف انرژی نگاه سیاسی نداریم؛ این یک تکلیف ملی است.
تسنیم: چرا اصلاح الگوی مصرف گاز اهمیت دارد و مصرف غیربهینه چه تأثیری بر تولید، اشتغال و صنایع راهبردی کشور دارد؟
نباید سهم آیندگان را مصرف کنیم. ممکن است گفته شود که کشور باید تولید گاز را افزایش دهد؛ ما نیز منابع عظیم گازی داریم و از کشورهای برخوردار از این ثروت ملی هستیم اما قرار نیست منابع خود را بدون توجه به میزان اتلاف، مصرف کنیم. به هر میزان که تولید را افزایش می‌دهیم، اگر رفتار مصرفی خود را اصلاح نکنیم، اتلاف انرژی نیز ادامه پیدا می‌کند.
در همه بخش‌ها باید رفتار نامناسب مصرف انرژی را اصلاح کنیم. نمی‌توانیم همواره از ذخایر زیرزمینی برداشت کنیم و این سرمایه ارزشمند را در وسایل گرمایشی غیراستاندارد یا حتی تجهیزات استانداردی که نادرست استفاده می‌شوند، هدر دهیم. منابع گازی کشور ثروت ملی است و باید برای تولید، اشتغال و ایجاد ارزش اقتصادی مورداستفاده قرار گیرد.
بخشی از این منابع می‌تواند در صنایع راهبردی مانند تولید کود اوره به کار گرفته شود؛ محصولی که در بخش کشاورزی و امنیت غذایی جهان اثرگذار است. پس از جنگ، هزینه‌های کشاورزی در دنیا افزایش یافت زیرا امکان صادرات برخی محصولات کشور، از جمله کود اوره، با محدودیت مواجه شد.
کشور ما چند واحد تولیدی مهم دارد که کود اوره موردنیاز کشاورزی را تأمین می‌کنند و مازاد تولید آن‌ها نیز می‌تواند صادر شود و برای کشور ثروت ایجاد کند. با این حال، در فصل زمستان برای تأمین گاز بخش خانگی، گاز برخی واحدهای مهم تولید کود اوره محدود یا قطع می‌شود. در نتیجه، واحدهای تولیدی مؤثر در تأمین نیاز داخلی، صادرات و اشتغال جوانان با محدودیت مواجه می‌شوند. باید با بهینه‌سازی مصرف، از اتلاف گاز جلوگیری کنیم تا امکان تأمین انرژی بخش‌های مولد نیز فراهم شود.
تسنیم: شرکت‌های کارور گاز چه نقشی در کاهش مصرف و مدیریت ناترازی انرژی دارند و مشترکان البرزی چگونه می‌توانند از ظرفیت این شرکت‌ها استفاده کنند؟
یکی از اقدامات مهم در این حوزه، استفاده از ظرفیت شرکت‌های کارور است. این شرکت‌ها در بخش‌های مختلف فعالیت می‌کنند و شرکت ملی گاز ایران صلاحیت آن‌ها را تأیید کرده است. در استان البرز 9 شرکت کارور فعال شده‌اند و با آن‌ها قرارداد منعقد کرده‌ایم.
چهار شرکت با اولویت در بخش خانگی فعالیت می‌کنند و مشترکان می‌توانند از طریق پلتفرم‌های این شرکت‌ها، در طرح‌های بهینه‌سازی مصرف گاز مشارکت داشته باشند. شرکت‌های کارور به مشترکان آموزش می‌دهند، فرهنگ‌سازی می‌کنند و اقدامات اصلاحی لازم را برای کاهش مصرف انجام می‌دهند. این اقدامات برای مشترکان به‌صورت رایگان ارائه می‌شود.
همچنین این شرکت‌ها برای مشترکانی که نسبت به دوره مشابه سال گذشته مصرف خود را کاهش دهند، متناسب با میزان صرفه‌جویی پاداش در نظر می‌گیرند و امکان پرداخت روزانه پاداش و ایجاد کیف پول برای مشترکان وجود دارد. در یکی از این پلتفرم‌ها، پاداش به شکل طلا نیز ارائه می‌شود. این طرح به‌صورت پایلوت در استان یزد اجرا شده و نتایج خوبی داشته است.
در استان البرز نیز اولویت فعالیت شرکت‌های کارور، مشترکان پرمصرف هستند و هر میزان که مشترک بتواند مصرف خود را نسبت به سال گذشته کاهش دهد، متناسب با آن پاداش دریافت می‌کند. بر اساس برآوردهای ما، می‌توان بیش از 10 تا حدود 15 درصد از اتلاف انرژی را با اقدامات کم‌هزینه یا بدون هزینه کاهش داد. شرکت‌های کارور این اقدامات را به مشترکان آموزش می‌دهند و در اجرای آن‌ها نیز کمک می‌کنند.
یکی از راه‌های اتلاف حرارت، خروج گرما از کانال‌های کولر در فصل سرد است. با توجه به شرایط فیزیکی انتقال گرما و سرما، بخشی از گرمای داخل ساختمان از این مسیر خارج می‌شود. البته عایق نبودن سقف و مشکلات مربوط به ساخت‌وساز نیز در اتلاف حرارت مؤثر است.
اقداماتی مانند استفاده از عایق مناسب، قرار دادن لایه‌های بازتاب‌دهنده حرارت پشت رادیاتورها، درزگیری، استفاده از پرده‌های ضخیم و تنظیم صحیح دمای محیط می‌تواند به کاهش اتلاف انرژی کمک کند. این اقدامات از طریق شرکت‌های کارور به مشترکان آموزش داده می‌شود. پکیج‌هایی که در تراس و بالکن نصب شده‌اند، به دلیل قرار گرفتن در معرض سرمای محیط ممکن است مصرف بیشتری داشته باشند.
یکی از شرکت‌های کارور، پوشش‌های عایق موردنیاز این تجهیزات را به‌صورت رایگان در اختیار مشترکان قرار می‌دهد و نصب می‌کند. برخی شرکت‌های کارور نیز در روستاها اقداماتی مانند تعویض در و پنجره و عایق‌کاری دیوارها را انجام می‌دهند. پس از آنکه میزان صرفه‌جویی صورت‌گرفته تأیید شد، به میزان گاز صرفه‌جویی‌شده گواهی انرژی صادر می‌شود.
ارزش این گواهی بر اساس قیمت پایه گاز خانگی محاسبه و در بازار بورس عرضه می‌شود. درحالی‌که قیمت گاز در پلکان نخست مصرف خانگی 300 تومان است، گواهی انرژی با قیمت پایه‌ای در حدود 33 هزار تومان در بازار عرضه می‌شود. صنایع می‌توانند این گواهی‌ها را خریداری کنند و از امسال برای تأمین گاز موردنیاز واحدهای صنعتی خود در بازار بورس خرید انجام دهند.
به میزان حجمی که خریداری می‌کنند، امکان تخصیص گاز بدون محدودیت برای آن‌ها فراهم می‌شود. در این سازوکار، شرکت کارور از محل فروش گواهی انرژی درآمد کسب کرده، هزینه گاز مشترک خانگی با کاهش مصرف پایین می‌آید و بخش صنعت نیز امکان تأمین گاز موردنیاز خود را پیدا می‌کند. در نهایت، کشور از کاهش اتلاف و مدیریت ناترازی انرژی منتفع می‌شود.
تسنیم: دمای آسایش در فصل زمستان چه محدوده‌ای دارد و مردم با چه اقداماتی می‌توانند بدون تحمل سختی، مصرف گاز و اتلاف انرژی را کاهش دهند؟
مجموعه این اقدامات از درزگیری و عایق‌کاری گرفته تا اصلاح کانال‌های کولر، استفاده از پرده‌های ضخیم و تنظیم دمای محیط، می‌تواند از هدررفت گاز جلوگیری کند. شرکت‌های کارور برای انتقال این آموزش‌ها و اجرای اقدامات اصلاحی در کنار مشترکان هستند. موضوع دمای آسایش فقط به ناترازی انرژی مربوط نیست، بلکه با سلامت جسمی انسان نیز ارتباط دارد.
در فصل زمستان باید متناسب با سرد شدن هوا، سبک زندگی خود را تغییر دهیم و انتظار نداشته باشیم دمای خانه در تمام طول سال مانند تابستان باشد. دمای آسایش محیط کار در فصل زمستان حدود 18 تا 20 درجه سانتی‌گراد است. دمای آسایش اتاق‌خواب نیز، حتی برای کودکان و نوزادان، حدود 18 تا 20 درجه است تا خواب باکیفیت و سالمی داشته باشند.
دمای اتاق نشیمن نیز در محدوده حدود 20 تا 21 درجه قرار می‌گیرد. این اعداد بر مبنای موضوع دمای آسایش مطرح می‌شوند و می‌توان درباره آن‌ها به منابع علمی مراجعه کرد. اگر بتوانیم این موضوع را در کشور نهادینه کنیم و مردم آن را رعایت کنند، بخش بزرگی از مسئله ناترازی گاز قابل مدیریت خواهد بود. بر اساس اعلام شرکت ملی گاز ایران، کاهش یک درجه‌ای دمای محیط زندگی می‌تواند به صرفه‌جویی قابل‌توجهی در مصرف گاز منجر شود.
به‌گونه‌ای که میزان صرفه‌جویی روزانه آن با تولید یکی از واحدهای پالایشگاهی جنوب کشور قابل‌مقایسه است. رئیس‌جمهور نیز درباره کاهش دو درجه‌ای دمای محیط صحبت کرده است زیرا این اقدام می‌تواند روزانه بیش از 40 میلیون مترمکعب گاز صرفه‌جویی کند. باید دمای محیط را متناسب با فصل تنظیم و در زمستان با پوشیدن لباس گرم‌تر، از گرم کردن بیش از اندازه محیط زندگی خودداری کنیم.
تسنیم: هوشمندسازی کنتورهای گاز در استان البرز در چه مرحله‌ای قرار دارد و چه چشم‌اندازی برای اجرای این طرح وجود دارد؟
هوشمندسازی کنتورها نیز در دستور کار شرکت ملی گاز ایران قرار دارد و ما در استان البرز نیز به این موضوع ورود کرده‌ایم. با توجه به تحریم‌ها و مشکلات فنی موجود، سرعت اجرای این طرح در گذشته محدود بوده است اما اکنون شرکت‌های داخلی در حوزه هوشمندسازی فعالیت می‌کنند و امیدواریم بتوانیم با توسعه این فناوری، بخشی از ناترازی را در بخش‌های مختلف مدیریت کنیم.
گفت‌وگو از: مینا صدیقیان
انتهای پیام/