تلویزیون میان تنوع و تکرار؛ آخر هفته‌ای با جای خالی بعضی ژانرها!
- اخبار فرهنگی
- اخبار رادیو و تلویزیون
- 21 آبان 1405 - 00:22
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، شبکه‌های تلویزیونی برای پنج‌شنبه و جمعه 21 و 22 آبان، مجموعه‌ای از فیلم‌های سینمایی، تلویزیونی و انیمیشن را تدارک دیده‌اند؛ از روایت‌های دفاع مقدسی و تاریخ معاصر ایران تا درام‌های خانوادگی و آثاری از سینمای ترکیه، کره، ژاپن و اندونزی. این تنوع در نگاه نخست امتیاز جدول پخش است، اما وقتی انتخاب‌ها را دقیق‌تر بررسی کنیم، در کنار چند اثر قابل‌توجه، تکرار برخی الگوها و غیبت کمدی‌های خانوادگی نیز به چشم می‌آید.
در میان فیلم‌های این دو روز، «خدای جنگ» با موضوع شکل‌گیری توان موشکی ایران، «استشهادی برای خدا» با روایت انسانی از پشیمانی و بخشش و «گوهرشاد» با پرداختن به یکی از وقایع تاریخ معاصر، از انتخاب‌های شاخص به شمار می‌روند. در کنار آنها، آثاری چون «منطقه پرواز ممنوع»، «آخرین شناسایی» و چند فیلم خارجی نیز تلاش می‌کنند سلیقه‌های متفاوتی را پوشش دهند.
با این حال، تنوع جدول پخش را نمی‌توان فقط با تعداد فیلم‌ها یا تعدد کشورهای سازنده سنجید. مسئله مهم‌تر، تعادل میان آثار جدی و سرگرم‌کننده، توجه به گروه‌های مختلف مخاطبان و پرهیز از تکرارهایی است که ممکن است جذابیت این ترکیب را کاهش دهد.
«خدای جنگ»؛ امتیاز مهم جدول پخش، با یک تکرار قابل تأمل
فیلم سینمایی «خدای جنگ»
پنج‌شنبه ساعت 13، شبکه نمایش | جمعه ساعت 13، شبکه فراتر
کارگردان: حسین دارابی
بازیگران: ساعد سهیلی، حسین سلیمانی، پیام احمدی‌نیا و نادر فلاح
یکی از مهم‌ترین انتخاب‌های این هفته تلویزیون، فیلم «خدای جنگ» است؛ اثری که به سراغ یکی از موضوعات کمتر روایت‌شده تاریخ دفاع مقدس، یعنی شکل‌گیری توان موشکی ایران در دوران جنگ تحمیلی می‌رود.
داستان فیلم در بحبوحه جنگ ایران و عراق می‌گذرد؛ زمانی که دشمنان برای متوقف‌کردن توان موشکی کشور نقشه‌ای پیچیده طراحی می‌کنند و با سرقت قطعات کلیدی موشک‌های ایرانی تلاش دارند مانع استفاده از آنها در میدان نبرد شوند. در این میان، گروهی از متخصصان و نیروهای ایرانی به رهبری ابراهیم شریفی مأموریت پیدا می‌کنند این مشکل را برطرف کنند.
امتیاز اصلی این انتخاب، پرداختن به موضوعی است که ظرفیت تاریخی و دراماتیک بالایی دارد. روایت تلاش متخصصان ایرانی در شرایط جنگ و تحریم، می‌تواند برای مخاطب امروز نیز جذاب باشد؛ به‌ویژه آنکه سینمای دفاع مقدس برای فاصله‌گرفتن از روایت‌های تکراری، به سراغ سوژه‌هایی نیاز دارد که کمتر در آثار سینمایی دیده شده‌اند.
با این حال، پخش «خدای جنگ» در دو شبکه نمایش و فراتر، آن هم در ساعت و روزهای نزدیک، یک نکته قابل تأمل در برنامه‌ریزی جدول پخش است. تکرار این فیلم فرصت تماشای دوباره آن را فراهم می‌کند، اما نمی‌توان آن را به حساب افزایش تنوع گذاشت؛ به‌خصوص وقتی شبکه‌های مختلف می‌توانند از این فرصت برای معرفی آثار دیگری استفاده کنند.
«استشهادی برای خدا»؛ انتخابی متفاوت در میان روایت‌های پرحادثه
فیلم سینمایی «استشهادی برای خدا»
جمعه ساعت 20:30، شبکه چهار
کارگردان: علیرضا امینی
بازیگران: جمشید هاشم‌پور، محسن تنابنده و احمد مهران‌فر
شبکه چهار برای جمعه‌شب یکی از آثار قابل‌توجه سینمای ایران را انتخاب کرده است. «استشهادی برای خدا» قصه فتحی را روایت می‌کند که پس از 20 سال دوری از روستا، در حالی که نشانه‌های مرگ را در خود احساس می‌کند، به زادگاهش بازمی‌گردد تا از همسرش و مردم حلالیت بطلبد.
اتهام‌هایی که سال‌ها پیش به همسرش نرگس زده شده، زندگی این خانواده را از هم پاشیده است. فتحی که آن زمان تاب تحمل حرف‌های مردم را نداشته، همسرش را ترک کرده و حالا در واپسین روزهای زندگی می‌خواهد گذشته را جبران کند.
قرارگرفتن چنین فیلمی در جدول پخش، نقطه قوتی برای انتخاب‌های شبکه چهار است. «استشهادی برای خدا» به جای تکیه بر حادثه و هیجان، سراغ مفاهیمی چون قضاوت، آبرو، پشیمانی و بخشش می‌رود و فرصت تماشای یک درام انسانی و تأمل‌برانگیز را فراهم می‌کند. حضور جمشید هاشم‌پور و محسن تنابنده نیز از جذابیت‌های این انتخاب است.
البته این جنس از آثار، بیش از آنکه مخاطب سرگرمی‌محور را هدف بگیرد، برای علاقه‌مندان به درام‌های آرام و شخصیت‌محور جذاب است؛ نکته‌ای که اهمیت ایجاد تعادل در کنار فیلم‌های سرگرم‌کننده را بیشتر می‌کند.
«گوهرشاد»؛ اهمیت موضوع تاریخی، کافی نیست
فیلم تلویزیونی «گوهرشاد»
پنج‌شنبه ساعت 20:30، شبکه چهار
کارگردان: بهرام بهرامیان
بازیگران: علیرام نورایی، هلیا امامی، حسین پاکدل و سیما تیرانداز
شبکه چهار در انتخاب دیگر خود به سراغ یک موضوع تاریخی رفته است. «گوهرشاد» ماجرای ثبت تصاویر تیرباران معترضان به قانون کشف حجاب در مسجد گوهرشاد و تلاش مأموران حکومت پهلوی برای از بین بردن اسناد این واقعه را روایت می‌کند.
در مرکز داستان، عکاسی به نام محرم شالچی قرار دارد که تصاویر این حادثه را ثبت کرده و پیش از دستگیری و اعدام، عکس‌ها را به خواهرزاده‌اش مهربانو می‌سپارد. از اینجا تعقیب‌وگریز مأموران برای دستیابی به عکس‌ها و تلاش مهربانو برای حفظ این اسناد آغاز می‌شود.
پرداختن به یک واقعه تاریخی در قالب قصه‌ای داستانی و پرتعلیق، از امتیازهای این انتخاب است. استفاده از عنصر عکاسی و تعقیب اسناد تاریخی نیز می‌تواند به جذابیت روایی اثر کمک کند. با این حال، اهمیت موضوع به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت یک فیلم نیست؛ دقت در بازنمایی تاریخی، پرداخت شخصیت‌ها و کیفیت روایت نیز در قضاوت درباره چنین آثاری اهمیت دارد.
شبکه نمایش؛ تنوع جغرافیایی در کنار غلبه درام‌های تلخ
«بیگانه تنها»
پنج‌شنبه ساعت 19
کارگردان: مارتین کمبل | بازیگران: جکی چان و پیرس برازنان
فیلمی انتقامی با محوریت پدری که دخترش را در انفجار تروریستی از دست می‌دهد و برای یافتن عاملان حادثه وارد ماجرایی پرتنش می‌شود. حضور جکی چان در نقشی متفاوت از قهرمانان معمول آثار اکشنش، از جذابیت‌های فیلم است.
«تا قهوه‌تون سرد نشده»
پنج‌شنبه ساعت 23
کارگردان: آیوکو تسوکاهارا
فیلمی با ایده‌ای خیال‌انگیز درباره کافه‌ای که مشتریانش می‌توانند برای مدتی محدود به گذشته بازگردند. این اثر ظرفیت خوبی برای روایت عاطفی درباره خاطرات، حسرت‌ها و روابط خانوادگی دارد.
«شیر»
پنج‌شنبه ساعت 17
کارگردان: سمیح کاپلان‌اوغلو
درامی آرام درباره یوسف و مادرش که در کنار زندگی روزمره، با مسائل عاطفی و بحران‌های شخصی روبه‌رو می‌شوند. این فیلم انتخابی برای مخاطبانی است که سینمای شخصیت‌محور و تأمل‌برانگیز را دنبال می‌کنند.
«تخم‌مرغ»
جمعه ساعت 17
کارگردان: سمیح کاپلان‌اوغلو
داستان بازگشت شاعری به زادگاهش پس از مرگ مادر؛ فیلمی درباره مواجهه با گذشته، خاطرات و ریشه‌های خانوادگی که در امتداد فضای سینمای شاعرانه این کارگردان قرار می‌گیرد.
«مرا به خانه برگردان»
جمعه ساعت 19
درامی کره‌ای درباره مادری که پس از شش سال مفقودی فرزندش، همچنان به یافتن او امیدوار است. موضوع فیلم ظرفیت عاطفی بالایی دارد و می‌تواند انتخابی متفاوت برای دوستداران درام‌های اجتماعی باشد.
«بن و جودی»
جمعه ساعت 23
اثری از سینمای اندونزی درباره مقابله دو دوست با قاچاقچیان چوب و تلاش برای نجات مردم یک روستا. توجه به مسئله زمین، منابع طبیعی و زندگی جوامع محلی، از ویژگی‌های قابل‌توجه داستان است.
شبکه نمایش در این دو روز، از نظر جغرافیای سینمایی یکی از متنوع‌ترین ترکیب‌ها را دارد؛ از سینمای ترکیه و ژاپن تا کره و اندونزی. این انتخاب‌ها فرصتی برای آشنایی مخاطب با روایت‌ها و فرهنگ‌های متفاوت فراهم می‌کند و محدودماندن جدول پخش به تولیدات داخلی یا سینمای جریان اصلی را کنار می‌زند.
اما همین بخش از جدول پخش یک ضعف قابل بحث نیز دارد: غلبه درام‌های تلخ، آرام و شخصیت‌محور. دو فیلم «شیر» و «تخم‌مرغ» از یک کارگردان، سمیح کاپلان‌اوغلو، در دو روز متوالی روی آنتن می‌روند و در کنار «مرا به خانه برگردان» و «تا قهوه‌تون سرد نشده»، سهم قابل‌توجهی از جدول به روایت‌های عاطفی و تأمل‌برانگیز اختصاص یافته است. این ترکیب برای مخاطب علاقه‌مند به چنین آثاری جذاب است، اما برای ایجاد تعادل، جای فیلم‌های کمدی و سرگرم‌کننده خانوادگی در آن خالی به نظر می‌رسد.
در کنار این آثار، فیلم‌های تلویزیونی «سپید به رنگ مروارید» پنج‌شنبه ساعت 21 و «سرخ به رنگ عقیق» جمعه ساعت 21 پخش می‌شوند. هر دو فیلم با محوریت خانواده، فقدان و روابط انسانی ساخته شده‌اند. اولی درباره مادری است که سال‌ها از فرزندش در وضعیت زندگی نباتی مراقبت می‌کند و دومی به انتظار یک مادر برای بازگشت پسر مفقودالاثرش می‌پردازد. حضور این دو اثر نیز بر سهم بالای روایت‌های عاطفی و تلخ در جدول پخش می‌افزاید.
شبکه تهران؛ توجه به نوجوانان و هویت بومی، در کنار انتخاب‌های آشنا
«منطقه پرواز ممنوع»
پنج‌شنبه ساعت 13:30، شبکه تهران
کارگردان: امیر داسارگر
ماجرای سه نوجوان علاقه‌مند به ساخت پهپاد که در جریان تمرین با اتفاقی غیرمنتظره روبه‌رو می‌شوند. ترکیب ماجراجویی نوجوانانه با موضوع جاسوسی و حفاظت از محیط‌زیست، از امتیازهای این انتخاب است.
«قلب خورشید»
جمعه ساعت 9، شبکه تهران
کارگردان: احمد علمدار
انیمیشنی با محوریت رقابت هفت جوان برای بازگرداندن یاقوت پهلوانی به سیستان؛ روایتی ماجراجویانه با تکیه بر مفاهیم پهلوانی و هویت بومی.
«جناب سروان»
جمعه ساعت 13:30، شبکه تهران
کارگردان: سورش تریوینی
داستان یک سروان بازنشسته ارتش هند که در برابر شبکه‌ای از استخراج غیرقانونی شن و تهدید مردم منطقه می‌ایستد. مواجهه قهرمان با فساد و زورگویی، محور اصلی این فیلم است.
انتخاب‌های شبکه تهران از این جهت قابل‌توجه‌اند که تنها به آثار بزرگسالانه محدود نمانده‌اند. «منطقه پرواز ممنوع» با محوریت نوجوانانی که از دانش و ابتکار خود استفاده می‌کنند، می‌تواند برای گروه سنی نوجوان جذاب باشد و «قلب خورشید» نیز با تکیه بر پهلوانی و هویت سیستانی، ظرفیت فرهنگی متفاوتی دارد.
در مقابل، کنار هم قرارگرفتن این دو اثر با «جناب سروان» نشان می‌دهد شبکه تهران تلاش کرده چند گروه مخاطب را پوشش دهد، اما هنوز نمی‌توان از یک ترکیب کاملاً متوازن سخن گفت؛ به‌ویژه آنکه سهم آثار سرگرم‌کننده خانوادگی در این جدول چندان پررنگ نیست.
شبکه افق؛ بازگشت به روایت نیروهای کمتر دیده‌شده جنگ
«آخرین شناسایی»
جمعه ساعت 18، شبکه افق
کارگردان: علی شاه‌حاتمی
بازیگران: فرزین اژدری، پیمان شریعتی، محمدرضا ایرانمنش و شهرام پوراسد
شبکه افق جمعه به سراغ یکی از موضوعات پرظرفیت سینمای دفاع مقدس رفته است. «آخرین شناسایی» داستان گروهی از نیروهای تخریب‌چی را روایت می‌کند که پس از شهادت تعدادی از نیروها در جریان بمباران، باید برای تکمیل مأموریت و بازکردن معبر تلاش کنند.
تمرکز بر نیروهای تخریب‌چی و مأموریت‌های دشوار آنها، از ویژگی‌های قابل‌توجه این انتخاب است؛ چراکه بخش مهمی از روایت جنگ به مجاهدت نیروهایی مربوط می‌شود که کمتر در مرکز توجه آثار سینمایی قرار گرفته‌اند. با این حال، قرارگرفتن یک اثر قدیمی در جدول پخش، در کنار آثار جدیدتر، زمانی به امتیاز تبدیل می‌شود که فرصت بازشناسی فیلم‌های ارزشمند گذشته را فراهم کند و صرفاً به بازپخش یک عنوان محدود نماند.
شبکه کودک و امید؛ سهم قابل‌قبول انیمیشن و قصه‌های نوجوانانه
«بامبی 2»
جمعه ساعت 14، شبکه کودک
روایتی درباره رابطه پدر و پسر، شجاعت و تلاش برای کسب اعتماد.
«کهکشان شگفت‌انگیز: اردوگاه فضایی»
پنج‌شنبه ساعت 14، شبکه کودک
ماجرایی فضایی درباره دوستی، مسئولیت‌پذیری و تلاش برای نجات یک حیوان خانگی.
«مادربزرگ دوست‌داشتنی من»
پنج‌شنبه ساعت 18، شبکه امید
داستان نوجوانی که پس از فقدان مادربزرگش باید دوباره به زندگی و ورزش بازگردد.
«نذر بی‌بی»
جمعه ساعت 18، شبکه امید
روایتی از مرام پهلوانی، رفاقت قدیمی و تلاش نوجوانان برای زنده نگه‌داشتن یک نذر.
شبکه کودک و امید در این دو روز، ترکیب قابل‌قبولی از انیمیشن و آثار نوجوانانه را در نظر گرفته‌اند. «بامبی 2» به دلیل پرداختن به رابطه پدر و فرزند و مفهوم شجاعت، ظرفیت خانوادگی خوبی دارد و «نذر بی‌بی» نیز با محوریت مرام پهلوانی و نقش نوجوانان در حل اختلاف‌های قدیمی، می‌تواند برای مخاطب نوجوان جذاب باشد.
نکته مثبت این بخش، توجه به گروه سنی کودک و نوجوان و استفاده از قصه‌هایی با مفاهیم تربیتی است؛ با این حال، برای ارزیابی کامل این انتخاب‌ها باید به کیفیت اجرا و تناسب روایت با دنیای امروز مخاطبان کودک و نوجوان نیز توجه کرد. صرف داشتن پیام اخلاقی، برای جذابیت یک اثر کودکانه کافی نیست.
شبکه سلامت نیز جمعه ساعت 10:15 فیلم تلویزیونی «چشمان آبی زهرا» را با زیرنویس ویژه ناشنوایان پخش می‌کند؛ اثری با موضوع سوءاستفاده رژیم صهیونیستی از کودکان فلسطینی و تلاش برای انتقال اعضای بدن آنها. در نظر گرفتن زیرنویس ویژه ناشنوایان، از نکات مثبت این برنامه‌ریزی و توجه به دسترس‌پذیری محتوا برای گروهی از مخاطبان است.
فراتر؛ کیفیت تصویر در کنار تکرار یک انتخاب
«آوای وحش»
پنج‌شنبه ساعت 13، شبکه فراتر
کارگردان: کریس سندرز
با بازی هریسون فورد؛ داستان سگی به نام باک که پس از ربوده‌شدن به منطقه‌ای دورافتاده و قطبی منتقل می‌شود.
شبکه فراتر نیز جمعه ساعت 13 فیلم «خدای جنگ» را پخش می‌کند. نمایش «آوای وحش» با کیفیت 4K برای علاقه‌مندان به تصاویر طبیعت و چشم‌اندازهای قطبی جذاب است و از ظرفیت فنی این شبکه استفاده می‌کند. با این حال، تکرار «خدای جنگ» در این شبکه، همان پرسش درباره استفاده از ظرفیت جدول پخش برای ارائه آثار متنوع‌تر را دوباره مطرح می‌کند.
جمع‌بندی؛ تنوع موضوعی هست، اما تعادل هنوز کامل نیست
مرور جدول پخش پنج‌شنبه و جمعه نشان می‌دهد تلویزیون برای این دو روز، تنها به یک گونه سینمایی یا تولیدات داخلی بسنده نکرده است. حضور فیلم‌هایی از سینمای کشورهای مختلف، آثار تاریخی و دفاع مقدسی، درام‌های خانوادگی و اجتماعی و انیمیشن، نشان‌دهنده تلاش برای پوشش سلیقه‌های گوناگون است. «خدای جنگ»، «استشهادی برای خدا»، «گوهرشاد» و «منطقه پرواز ممنوع» از جمله انتخاب‌هایی‌اند که هرکدام ظرفیت پرداختن به بخشی از تاریخ، هویت، اخلاق و مسائل اجتماعی را دارند.
اما در کنار این نقاط قوت، چند ضعف نیز در ترکیب جدول پخش دیده می‌شود: تکرار «خدای جنگ» در دو شبکه، پخش دو فیلم از یک کارگردان در دو روز متوالی و غلبه درام‌های تلخ و آرام در بخشی از جدول. مهم‌تر از همه، جای کمدی‌های خانوادگی و فیلم‌های سرگرم‌کننده‌ای که بتوانند خانواده‌ها را برای تماشای جمعی پای تلویزیون بنشانند، خالی است.
تنوع فقط به معنای تعدد کشورها و موضوعات نیست؛ جدول پخش زمانی می‌تواند مخاطبان بیشتری را جذب کند که میان آثار تأمل‌برانگیز، فیلم‌های پرتحرک، کمدی و سرگرمی خانوادگی تعادل برقرار باشد. تلویزیون در این آخر هفته چند انتخاب قابل دفاع دارد، اما برای تبدیل این انتخاب‌ها به یک ترکیب موفق، باید به تناسب آثار با مخاطب هر شبکه، کیفیت فیلم‌ها و پرهیز از تکرارهای کم‌ثمر نیز توجه کند.
انتهای پیام/