صدرالحسینی:اخراج آمریکا از عراق مقدمه نظم مدنظر رهبر شهید در منطقه است
- اخبار بین الملل
- اخبار تولیدات دفاتر خارجی
- 20 آبان 1405 - 14:00
به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، با خروج آخرین گروه از کاروان نظامیان تروریست آمریکایی از خاک عراق در روز 8 مهر 1405، پرونده 23 سال اشغالگری نظامی آمریکا در این کشور به نقطه پایان خود رسید تا در عمل یکی از اهداف و آرمان‌های تاریخی مدنظر سردار شهید حاج قاسم سلیمانی و شهید ابومهدی المهندس، فرمانده بسیج مردمی عراق، یعنی اخراج آمریکا از عراق جامه عمل پوشانده شود. شادمانی عراقی‌ها از این رخداد تاریخی پس از تحمل مصائب و مشقت‌های 23 سال اشغالگری به حدی بود که روز 30 سپتامبر در تقویم مردم این کشور با عنوان روز احیای حاکمیت ملی عراق بازشناخته می‌شود.
بسیاری از ناظران و صاحبنظران منطقه‌ای تحولات اخیر در منطقه به ویژه پس از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان و ضربات مهلک و بی‌سابقه نظامی ایران به پایگاه‌های نظامیان آمریکایی در منطقه را مقدمه تجدیدنظر در راهبردهای امنیتی واشنگتن و بسیاری از رهبران کشورهای غرب آسیا قلمداد می‌کنند.
علاوه بر این خروج نظامیان تروریست آمریکایی از آن رو حائز اهمیت است که این رخداد در دوره رئیس جمهوری در آمریکا به وقوع می‌پیوندد که همواره تلاش دارد تا تصویر یک رهبر و ارتش پیروز را در اذهان و افکار عمومی جهان از دولت و ارتش آمریکا تداعی کند، با این حال این واقعه در عمل به یکی از تحقیرآمیزترین قاب‌های تاریخی از ارتش آمریکا مبدل شد که به نام ترامپ به ثبت رسید.
خبرگزاری تسنیم در همین راستا در گفتگویی اختصاصی با دکتر «سیدرضا صدرالحسینی» به بررسی ریشه 23 سال اشغالگری آمریکا در عراق، دلایل ناکامی این سیاست در راهبرد امنیتی آمریکا در منطقه غرب آسیا و در نهایت پیامدهای اخراج نظامیان آمریکایی از عراق در جهت پی ریزی نظم جدید امنیت منطقه‌ای پرداخته است.
نسخه کامل ویدئویی و مکتوب این گفتگوی ویژه در ادامه تقدیم حضور مخاطبان خبرگزاری تسنیم می‌شود.
تسنیم: بسم‌الله الرحمن الرحیم. خدمت مخاطبان عزیز خبرگزاری تسنیم سلام عرض می کنم. اگر اخبار حوزه بین‌الملل را در طول یک الی دو ماه گذشته دنبال کرده باشید، یکی از مهم‌ترین اتفاقات در غرب آسیا، خروج آمریکایی‌ها از کشور عراق بود. اتفاقی که سال‌هاست جمهوری اسلامی، به‌عنوان مهم‌ترین کشوری که در منطقه داعیه‌دار این مسئله است، بر آن تأکید دارد که امنیت در منطقه ما باید توسط خود کشورها تأمین شود و حضور کشورهای فرامنطقه‌ای چیزی جز ناامنی به همراه ندارد.
برای بررسی این مسئله و اینکه چه عواملی باعث شد آمریکایی‌ها در نهایت تصمیم به خروج نیروهای نظامی خود از کشور عراق بگیرند، در خدمت جناب آقای دکتر سیدرضا صدرالحسینی، کارشناس محترم مسائل غرب آسیا هستیم. آقای دکتر خدمت شما سلام عرض می کنم...
صدرالحسینی: خدمت شما، همکاران محترمتان و بینندگانی که ما را در فضای مجازی یا در سایت محترم خبرگزاری تسنیم مشاهده می‌کنند، سلام و عصر به‌خیر عرض می‌کنم. ان‌شاءالله بتوانیم برنامه مفیدی را در خدمت شما ارائه کنیم.
تسنیم: جناب دکتر، وقتی سیاست‌های ترامپ را بررسی می‌کنیم، شاهد هستیم که او رئیس‌جمهوری است که بسیار اصرار دارد چهره‌ای پیروز از خود به نمایش بگذارد. ترامپ در رخدادهای مختلف، با عملیات روانی و اقدامات گوناگون تلاش می‌کند چنین تصویری، به‌ویژه از شخصیت خود، ارائه دهد. اما می‌بینیم که ترامپ پس از چندین سال، رئیس‌جمهوری است که تصمیم گرفت خروج آمریکایی‌ها از کشور عراق را که اتفاقی بسیار مهم است، رقم بزند؛ یعنی اقدامی که حتی بوش، اوباما و بایدن نیز سعی می‌کردند به‌نوعی از آن اجتناب کنند و خودشان این کار را انجام ندهند. سؤال این است که چه عواملی ترامپ را مجبور کرد چنین تصمیمی بگیرد و نیروهایش را از عراق خارج کند؟
صدرالحسینی: با نام و یاد خداوند متعال. واقعیت امر این است که ترامپ نیز علاقه‌مند به خروج نیروهای خود نبود. اگر اجازه بفرمایید، در مجموعه صحبت‌هایم در این خصوص، از موضوعی با عنوان اخراج آمریکایی‌ها از عراق استفاده می‌کنم و ادله مختلفی نیز برای آن اقامه خواهم کرد.
آمریکایی‌ها به مدت 23 سال تلاش کردند عراق را به تصرف خود درآورند. شاید برخی از مخاطبان ما به خاطر نداشته باشند که آمریکایی‌ها در سال 2003 وارد عراق شدند، اما باید بدانند که آمریکایی‌ها با این هدف وارد عراق شدند که دیگر از آنجا خارج نشوند. واقعیت امر این بود که اتفاقاتی نیز رقم خورد. پس از اینکه بوش پدر با بمب‌های 10 تنی وارد افغانستان شد، تلاش بر این شد که یک دوقطبی برای ایجاد اضطراب در داخل ایران شکل بگیرد و آن این بود که پس از افغانستان، ابتدا ایران یا عراق، کدام‌یک مقصد حمله بعدی آمریکا خواهد بود؟ آمریکایی‌ها اقدامات ویژه‌ای انجام دادند تا رعب و وحشت خود را در داخل ایران ایجاد کنند. از یک طرف، حدود 940 کیلومتر از مرز مشترک ما با افغانستان در اختیار آمریکایی‌ها بود و از طرف دیگر، صدای چکمه‌های آمریکایی‌ها در نقاط مختلف دنیا شنیده می‌شد؛ از جمله در نزدیک‌ترین نقطه، یعنی افغانستان.
اجازه بدهید این مطلب را برای ثبت در تاریخ بیان کنم زمانی که تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ما پشت تریبون مجلس این مطلب را مطرح کردند که آمریکایی‌ها رسیده‌اند و دیگر نباید در ایران شعار مرگ بر آمریکا سر داده شود، امام شهیدمان در فاصله بسیار کوتاهی پس از بیان این‌گونه مطالب و نمونه‌های مشابه آن در قوه مقننه توسط برخی از نمایندگان، این نکته را مطرح کردند که چرا برخی می‌خواهند ترس وجودی خود را به ملت ایران منتقل کنند؟ مردم ما مردمی شجاع هستند و خودشان می‌توانند به‌خوبی از خود دفاع کنند و آمریکایی‌ها نمی‌توانند هیچ اقدامی علیه ملت ایران انجام دهند.
این مسئله باعث شد که آن موضوع «ابتدا ایران یا ابتدا عراق» به سمت عراق برود؛ با بهانه برچیدن دیکتاتوری‌ای که خودشان سال‌های سال از آن پشتیبانی کرده بودند. بسیار جالب است بدانیم جنگی که هشت سال طول کشید و ما از آن با عنوان جنگ تحمیلی اول یاد می‌کنیم، با چراغ سبز و حمایت‌های دو ابرقدرت، از جمله آمریکایی‌ها، شکل گرفت.
تسنیم: این از معدود مواردی بود که ابرقدرت‌های شرق و غرب درباره یک موضوع اتفاق‌نظر داشتند...
صدرالحسینی: هر دوی آنها مانند دو لبه یک قیچی، قصد داشتند جمهوری اسلامی را از بن برکنند. این حمله به عراق با عنوان حمایت از آزادی، حمایت از مردم عراق و مقابله با دیکتاتوری به نام صدام صورت گرفت. شما این موضوع را در نظر بگیرید؛ من اکنون به مرز اشاره کردم. بیش از 1400 کیلومتر مرز مشترک میان ما و کشور عراق وجود دارد. محاسبه کنید؛ 1400 کیلومتر، که با اندکی اغماض آن را 1500 کیلومتر در نظر می‌گیریم، به‌علاوه 950 کیلومتر؛ ببینید آمریکایی‌ها چه وسعتی از مرزهای ما را در اختیار گرفتند و در آنجا مستقر شدند. رسانه‌ها و روزنامه‌های آن زمان، که البته در آن مقطع سایت و اینترنتی وجود نداشت، هنوز موجود هستند و می‌توان آنها را در کتابخانه‌ها پیدا کرد. آمریکایی‌ها اعلام کردند که می‌خواهند در افغانستان و عراق، دو کشور نمونه در خاورمیانه یا غرب آسیا ایجاد کنند تا الگویی برای کشورهای دیگر باشند.
تسنیم: البته به‌نوعی الگو هم شد، منتها به شکلی دیگر...
صدرالحسینی: بله، اما برعکس. در اینجا می‌گفتند پیش از آنکه مجبور شوید فرش قرمز در مقابل نیروهای نظامی آمریکا پهن کنید، خودتان فکری بکنید. تغییرات اساسی و بنیادین در جمهوری اسلامی ایجاد کنید و آن را کاملاً از اساس تغییر دهید تا بتوانید برای مثال، چیزی به نام جمهوری اسلامی داشته باشید که همچنان این نام را حفظ کرده، اما محتوایی نداشته باشد. تلاش و سعی آمریکایی‌ها بر این بود. اکنون به وضعیت افغانستان نگاهی بیندازیم: پس از 20 سال، میزان تولید مواد مخدر در افغانستان 15 برابر شد و آمریکایی‌ها مجبور به فرار از افغانستان شدند. اما درباره عراق، تلاش آنها بر این بود که به دلیل برخورداری از منابع نفتی، سرزمین وسیع برای کشاورزی، تأثیرگذاری بر جمهوری اسلامی در درجه اول و همچنین آسودگی خاطر آمریکایی‌ها از جانب کشورهای منطقه‌ای که جمهوری اسلامی را مزاحم خود می‌دانستند، در عراق باقی بمانند.
در همین راستا فردی به نام پل برمر آمد و موضوع فرمانداری عراق را مطرح کرد؛ یعنی بازگشت آمریکا به قرن هفدهم و هجدهم، زمانی که استعمار کهن وجود داشت. به این معنا که بریتانیای به‌اصطلاح کبیر در آن زمان به کشوری می‌رفت و در آنجا مستقر می‌شد و نیروهای نظامی‌اش را به آنجا اعزام می‌کرد و فرمانداری منصوب می‌کرد. هنوز هم در برخی از کشورهای اروپایی و آسیایی چنین مواردی وجود دارد.
تسنیم: فکر می‌کنم کانادا و استرالیا و کشورهایی از این دست هنوز چنین وضعیتی دارند...
صدرالحسینی: بله، چنین وضعیتی دارند. آمریکایی‌ها آمدند تا بمانند، اما بیش از شش ماه نتوانستند باقی بمانند. هجوم آزادی‌خواهانه ملت عراق علیه آمریکا باعث شد برمر برود و فردی به نام یان کروکر جایگزین او شود. برنامه این فرد این بود که قانون اساسی‌ای تدوین کند و بر اساس آن، اقداماتی انجام دهند؛ از جمله اینکه ایالت پنجاه‌ودوم آمریکا در اینجا شکل بگیرد و مردم نیز بر اساس این قانون اساسی آن را پذیرفته باشند. در آن زمان هنوز موضوعی به نام ایالت پنجاه‌ودوم آمریکا مطرح نبود و آمریکا 51 ایالت داشت. آنها می‌خواستند عراق را به‌عنوان پنجاه‌ودومین ایالت معرفی کنند و پس از آن، موضوع آلاسکا و موارد دیگر مطرح شود.
مرجعیت عالی عراق، حضرت آیت‌الله سید علی سیستانی، وارد میدان شدند و موضوع استقلال‌خواهی را مطرح کردند. جمعیت گسترده‌ای که در زمان صدام به ایران تبعید شده بودند یا در زندان‌ها به سر می‌بردند، ظرفیت قابل‌توجهی بود که آزاد شدند و همگی پشت سر مرجعیت، موضوع استقلال و عدم پذیرش قانون اساسی تحمیلی را فریاد زدند. بر این اساس، مشاهده می‌کنیم که در حدفاصل سال‌های 2006 و 2007، قانون اساسی عراق به تصویب مردم این کشور می‌رسد، مجلس مؤسسانی تشکیل می‌شود و پارلمان، یعنی مجلس، شکل می‌گیرد و عراق به استقلال نسبی دست پیدا می‌کند و آمریکایی‌ها مجبور شدند شرایطی را که خدمتتان عرض کردم بپذیرند.
آمریکایی‌ها در شرایطی که درباره آن صحبت می‌کنیم، بزرگ‌ترین سفارت‌خانه خود در خارج از آمریکا را در مساحتی به وسعت 13 کیلومتر مربع ایجاد کردند و در پس‌زمینه ذهنی خود این موضوع را داشتند که تعدادی از استان‌های کردنشین را در اختیار دارند و می‌توانند با حضور خود در عراق، شرایطی را فراهم کنند که مردم عراق بگویند آمریکا در اینجا بماند و به ما کمک کند.
بنابراین، این تاریخچه را خدمتتان عرض کردم تا مشخص شود که اگر امروز از اخراج آمریکایی‌ها صحبت می‌کنیم، واقعاً آمریکایی‌ها آمده بودند که در اینجا بمانند؛ و آن اعداد و ارقامی که ترامپ در انتخابات خود بیان می‌کرد، که ما 7 تریلیون دلار هزینه کردیم، بخش عمده آن، یعنی نزدیک به 5 تریلیون دلار، در عراق هزینه شده بود. آنها قطعاً علاقه‌مند به خروج نبودند. به همین دلیل عرض می‌کنم که ترامپ نیز به این مسئله علاقه‌مند نبوده است و در ادامه درباره آن صحبت خواهیم کرد.
جریان‌های مقاومت، اقداماتی که صورت گرفت و جهت‌گیری مردم در آرایی که به مجلس عراق دادند، همه این‌ها شرایطی را برای آمریکایی‌ها ایجاد کرد که با توجه به جنگ تحمیلی سومی که بر ما تحمیل کردند، شرایط اقتصادی و شرایط روحی و روانی نیروهای نظامی آمریکا، پس از اقدامات شجاعانه جمهوری اسلامی و نیروهای مسلح ما، باعث شد آنها نتوانند در آنجا باقی بمانند؛ به‌ویژه پس از شهادت سردار حاج قاسم سلیمانی و اقداماتی که صورت گرفت و تنگنایی که برای آنها ایجاد شد. چند ماه پس از این جنایت تروریستی که آمریکایی‌ها در خاک عراق انجام دادند، مجلس عراق مصوبه‌ای داشت مبنی بر اینکه نیروهای آمریکایی باید از عراق خارج شوند. بنابراین، وقتی این موارد را در کنار یکدیگر قرار می‌دهیم و توضیحات بعدی را نیز که خدمتتان عرض خواهم کرد در نظر می‌گیریم، نشان‌دهنده این است که آمریکایی‌ها علاقه‌مند به خروج نبودند، بلکه مجبور به خروج شدند و به همین دلیل، اخراج آمریکایی‌ها باید به‌عنوان یک دستاورد بزرگ ملت عراق مورد تجزیه و تحلیل قرار بگیرد.
تسنیم: بله. اتفاقاً دو سؤال بعدی نیز درباره همین موضوعاتی بود که شما مطرح کردید و به آنها اشاره‌هایی داشتید؛ بااین‌حال، من مجدداً همین سؤالات را مطرح می‌کنم و اگر توضیحات کامل‌تری لازم باشد، در خدمت شما خواهیم بود. نخست اینکه نقش ایران، به‌عنوان کشوری که در منطقه همواره بر این موضوع تأکید داشته است که نیروهای فرامنطقه‌ای نباید در اینجا حضور داشته باشند، چون حضور آنها عامل ناامنی است، مشخصاً در موضوع عراق، به‌ویژه پس از شهادت سردار سلیمانی، چه بوده است؟
همان‌طور که اشاره کردید، این موضوع با جدیت بیشتری پیگیری شد و مجلس عراق نیز آن مصوبه را تصویب کرد. نقش ایران، محور مقاومت، به‌ویژه گروه‌های عراقی و همچنین مرجعیت که شما به نقش آن اشاره کردید، هم در مبارزه با داعش و هم در موضوع اخراج آمریکایی‌ها تا چه اندازه مؤثر بود؟ در کنار این موضوع، دو جنگ اخیر که به ما تحمیل شدند نیز مطرح هستند. شما مجدداً اشاره کردید که در جنگ رمضان، جزو معدود دفعاتی بود که ایران تصمیم گرفت، طبق گفته رهبر شهید انقلاب، این جنگ را به یک جنگ منطقه‌ای تبدیل کند و پایگاه‌های آمریکایی در کشورهای میزبان را هدف قرار دهد که از جمله آنها، پایگاه‌های آمریکایی در عراق بود. مجموعه این عوامل تا چه اندازه در اخراج آمریکایی‌ها یا مجبور شدن آنها به ترک عراق، با وجود تمام هزینه‌هایی که متحمل شده بودند، تأثیرگذار بود؟
صدرالحسینی: ببینید آقای بختیاری، انقلاب اسلامی که یکی از دستاوردهای آن جمهوری اسلامی است و استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی برآمده از انقلاب اسلامی است، الهام‌بخش است. بنابراین، در آنچه درباره ایران و تحولات کشورهای دیگر، به‌ویژه عراق، مطرح می‌کنیم، نباید به نقش مستقیم ایران، به این معنا که به‌صورت عملی اقدامی انجام داده باشد، اشاره‌ای شود؛ زیرا الهام‌بخشی انقلاب اسلامی کفایت می‌کند. یعنی چه؟ یعنی تأکید بر استقلال، تأکید بر خروج نیروهای بیگانه از منطقه و هویت‌بخشی به جریان‌های مقاومت در منطقه کافی است تا آنها در هر صورت به وظیفه انقلابی و ملی خود در گستره جغرافیایی عراق یا دیگر کشورها عمل کنند. بنابراین، تأکید و پافشاری بر شعارهای اصیل انقلاب اسلامی، کمک بزرگی به مردم عراق کرد.
تسنیم: به‌ویژه اینکه از نظر فرهنگی و مذهبی نیز دو ملت بسیار به یکدیگر نزدیک هستند.
صدرالحسینی: ما قرابت‌های قابل‌توجهی داریم. سال‌ها بسیاری از افرادی که امروز به‌عنوان نیروهای انقلابی و جریان‌های مقاومت در عراق فعالیت می‌کنند و باعث اخراج نیروهای آمریکایی از عراق شدند، در ایران حضور داشتند؛ به‌عنوان نیروهایی که مخالف صدام بودند. سپس این افراد به کشور خود بازگشتند تا برای کشورشان استقلال، توسعه، پیشرفت و اعتلای فرهنگی به ارمغان بیاورند. امروز نیز به این موضوع واقف هستند که حضور نیروهای بیگانه، به‌ویژه آمریکایی‌ها و به‌خصوص نیروهای نظامی آنها، مخل ارزش‌هایی است که سال‌ها برای آنها مبارزه کرده‌اند. این یک نکته است.
نکته بعدی، جریان‌های مقاومت است که به آن اشاره فرمودید. این جریان‌ها نقش بسیار اساسی داشتند. سه نخست‌وزیر، یعنی آقای الکاظمی، آقای السودانی و آقای الزیدی، در این رابطه تلاش کردند. هرکدام از آنها در دوره مسئولیت خود، موضوع مصوبات مجلس را پیگیری کردند. تلاش آنها بر این بود که کشورشان مستقل شود و آمریکایی‌ها از عراق خارج شوند. البته نمی‌خواهیم سهم مساوی برای هرکدام در نظر بگیریم، اما می‌خواهم بگویم همه آنها در این زمینه تلاش کردند. هرکدام از آنها سعی داشتند پیوندهای اقتصادی، سیاسی، نظامی و امنیتی کشورشان با آمریکایی‌ها را کاهش دهند. البته مجدداً تأکید می‌کنم که میزان این تلاش‌ها در میان آنها متفاوت بوده است.
همه این مجموعه را در کنار مصوبه پارلمان عراق و درخواست‌هایی که فراکسیون‌های بانفوذ در مجلس مطرح می‌کردند، قرار دهید. این موضوع را در کنار هدایت‌های معنوی حضرت آیت‌الله سید علی سیستانی بگذارید. همچنین ارتباطات فرهنگی و معنوی مردم عراق با ملت ایران، چه در اربعین و چه در مناسبت‌های دیگر، را نیز در نظر بگیریم. مجموع این عوامل می‌تواند شاکله کاملی به ما ارائه دهد تا دریابیم چرا و چگونه مردم عراق پس از اخراج ارتش متجاوز آمریکا، به مدت یک هفته به جشن و پایکوبی پرداختند و روز 30 اکتبر را به نام روز آزادی، روز استقلال و روز قطع ید بیگانه نام‌گذاری کردند. بنابراین، مجموعه این تحولات در طول 23 سال گذشته، همراه با انسجام، وحدت کلام، استحکام این موضع و پافشاری بر این دیدگاه که نیروی بیگانه و نیروی نظامی باید از کشور ما اخراج شود، در این روند تأثیرگذار بوده است.
تسنیم: فکر می‌کنم تاریخ آن 30 سپتامبر بود، درست است؟
صدرالحسینی: بله، من یک ماه دیرتر گفتم. اکتبر گفتم، اما 30 سپتامبر بود.
تسنیم: بله، شما فرمودید اکتبر؛ بله، 30 سپتامبر. در ادامه خواهش می کنم درباره دو جنگ اخیر و اقدامات نظامی ایران در منطقه، توضیح بیشتری بفرمایید. البته اشاره‌ای کردید که نیروهای آمریکایی دیگر آن روحیه سابق را نداشتند؛ چون چندان عادت ندارند که پایگاه‌هایشان زیر ضرب و آتش قرار بگیرد. نیروهای آنها در یک حاشیه امن قرار می‌گیرند، اما این جنگ نشان داد که دیگر چنین حاشیه امنی وجود ندارد. به این موضوع اشاره کردید، اما لطفاً کمی بیشتر توضیح دهید که این دو جنگ اخیر، به‌ویژه جنگ 40 روزه، تا چه اندازه تأثیرگذار بود؟
صدرالحسینی: آنچه وظیفه نیروهای مسلح بود، به‌خوبی انجام شد و پاسخ لازم، هم پس از شهادت سردار سلیمانی و هم در جنگ تحمیلی سوم، به پایگاه‌های آمریکایی در نقاط مختلف داده شد. فقط عراق نبود و کشورهای مختلفی را شامل می‌شد، چون جنگ منطقه‌ای شده بود و آمریکایی‌ها کاملاً احساس می‌کردند که عراق برای آنها ناامن شده است. در این ارتباط، نباید تلاش‌های نیروهای مقاومت را فراموش کنیم.
تسنیم: صددرصد. با وجود اینکه فشار زیادی نیز بر آنها وارد می‌شود.
صدرالحسینی: فشار بسیار زیادی وجود داشت و همچنان نیز وجود دارد، اما آنها جوانمردانه در جنگ آمریکا علیه ما، به نفع ملت ایران ایستادگی کردند. این یک نکته است. نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد، تهییج روحیه‌ها و افزایش انگیزه‌ها پس از عبور موشک‌های ما از بالای سر مردم عراق بود. علاوه بر اینکه پایگاه‌های آمریکا در عراق و کشورهای همسایه زیر ضرب جمهوری اسلامی قرار داشتند، بخش قابل‌توجهی از موشک‌های ما نیز از آن مسیر و از بالای سر مردم عبور می‌کردند. واکنش‌های مردم کاملاً مشخص بود. همین موضوع برای آنها انگیزه ایجاد کرده بود. باور بفرمایید در قهوه‌خانه‌ها، رستوران‌ها، پشت‌بام‌ها و خیابان‌ها، هنگام عبور این موشک‌ها که از سوی جمهوری اسلامی به سمت پایگاه‌های آمریکایی یا در جنگ تحمیلی دوم به سمت رژیم صهیونیستی و سرزمین‌های اشغالی حرکت می‌کردند، چه میزان خوشحالی و شور و شعف ایجاد می‌شد.بر این اساس، می‌خواهم عرض کنم که مجموع این موارد تأثیرگذار بود.
موضوع بعدی، ایجاد انگیزه‌های چندبرابری در جنگ تحمیلی دوم و سوم بود. نقش جمهوری اسلامی در افزایش انگیزه‌ها، در این زمینه که آمریکایی‌ها قطعاً قابل شکست هستند، می‌توانیم آنها را زیر ضرب قرار دهیم و همچنین موفقیت‌هایی که به وجود آمد، برای عراقی‌ها انگیزه قابل‌توجهی ایجاد کرد. همچنین اشاره کردم که آمریکایی‌ها نیز احساس کردند هزینه ادامه حضورشان در اینجا بیش از منافعی است که ممکن است از حضور نظامی خود به دست آورند.
تسنیم: آقای دکتر، حتماً شما تصدیق می‌فرمایید که خروج از عراق برای آمریکایی‌ها بسیار دشوار بود و قطعاً به این سادگی نیز این مسئله را رها نخواهند کرد. آنها از مسیرهای مختلف وارد عمل خواهند شد. برخی معتقدند که این خروج یا اخراج آمریکایی‌ها از عراق، مقدمه‌ای برای یک توطئه جدید است؛ برای مثال، احیای هسته‌های مخفی داعش و گروه‌های تکفیری مستقر در عراق که از این طریق به امنیت عراق و ایران ضربه بزنند. شما این موضوع را تا چه اندازه جدی می‌دانید و خروج آمریکایی‌ها اساساً چه تأثیری می‌تواند بر چشم‌انداز محیط امنیتی ایران و عراق در آینده داشته باشد؟
صدرالحسینی: هیچ نشانه و اماره‌ای دال بر این موضوعی که مطرح کردید، یعنی ادعای افرادی که استدلال می‌کنند اتفاقات پشت‌پرده‌ای در جریان است، وجود ندارد. اجازه بفرمایید مجدداً با توجه به شرایط سنی‌ام، برای جوان‌ترهایی که صحبت‌های ما را می‌شنوند، کمی به گذشته برگردم؛ پنج سال به عقب برویم و یادآوری کنم که همین صحبت‌ها درباره اخراج آمریکایی‌ها از افغانستان و خطر احتمالی طالبان برای ایران مطرح می‌شد.
در طول این پنج سال، اگر کسی بتواند بگوید که ما کوچک‌ترین آسیبی از جانب دولت طالبان در چارچوب منافع ملی‌مان متحمل شده‌ایم، بنده آماده پاسخ‌گویی هستم. اگر بگویند آب را به ما نداده‌اند یا مشکلات مرزی به وجود آمده است، این موارد را کاملاً مدنظر دارم و پاسخ من به این ادعاها نیست.
تسنیم: ولی ظاهراً باید با موضوعی فراتر از این‌ها مواجه شد.
صدرالحسینی: بله، چون 20 سال پیش از حضور طالبان نیز آب از هیرمند به سمت ما جاری نمی‌شد. در همه جای دنیا نیز گاهی تنش‌های مرزی به وجود می‌آید که در سه سال گذشته دیگر شاهد چنین مواردی نبوده‌ایم. این مسئله نیز به شرایط اولیه جایگزینی طالبان بازمی‌گردد. می‌خواهم بگویم چه اماره و نشانه‌ای برای این ادعا وجود دارد؟
سؤال من از دوستانی که چنین ادعایی مطرح می‌کنند این است: زمانی که داعش بیش از دو سوم عراق را تصرف کرده بود و ملت عراق، حشد شعبی به فرمان مرجعیت و با کمک جمهوری اسلامی توانستند آنها را مانند زباله‌ای از صحنه سرزمین عراق پاک‌سازی کنند، سر جای خود بنشانند و بسیاری از آنها را به درک واصل کنند، مجموعه‌های مسئول در این زمینه چه اقداماتی انجام دادند؟
امروز با هسته‌های خفته داعش در برخی مناطق، برای مثال استان الانبار، مواجه هستیم. از آنجا که نقشه عراق تقریباً در ذهن ماست، برخی می‌گویند ممکن است در الانبار و دیگر نقاط عراق چنین تحرکاتی وجود داشته باشد. بله، ممکن است تفکرات داعش در نقاط مختلف عراق وجود داشته باشد. اما آیا امروز ارتش عراق، پلیس مقابله با تروریسم که چند سالی است تشکیل شده و حشدشعبی قهرمان، توان مقابله با این تحرکات محدود جریان‌های تروریستی، از جمله داعش در عراق، را ندارند؟
امروز به ما بگویید در کجای دنیا هسته‌های تروریستی وجود ندارند؟ آیا آمریکا می‌تواند چنین ادعایی داشته باشد؟ آیا اروپا می‌تواند چنین ادعایی مطرح کند؟ بنابراین، می‌خواهم عرض کنم که این افراد برای کوچک‌شمردن اهمیت اخراج آمریکا و تقدیر از ملت و جریان مقاومت، چنین مطالبی را بیان می‌کنند.
تسنیم: شاید یک نگاه کلاسیک نیز در ذهن بسیاری از افراد وجود داشته باشد؛ نگاهی که می‌گوید آمریکا هیچ‌وقت شکست نمی‌خورد و اگر هم اقدامی انجام می‌دهد، شاید هدف دیگری در پس آن وجود داشته باشد. به این معنا که شاید بسیاری از افراد آمریکا را شکست‌ناپذیر می‌دانند و این تحلیل‌ها نیز ممکن است از همین نگاه نشئت بگیرد.
صدرالحسینی: به نظر من، مبنای اصلی این دیدگاه همین باور است که آمریکایی‌ها هیچ‌وقت شکست نخواهند خورد. ما همین نکته را درباره سربازان رژیم صهیونیستی نیز می‌شنیدیم. این دیدگاه درباره آمریکایی‌ها نیز از سال‌های قبل وجود داشته است، اما ببینید آنها با چه وضعیتی از افغانستان خارج شدند. امروز چگونه همه اندیشمندان و نخبگان از شکست آمریکا در برابر ملت ایران سخن می‌گویند؟ موضوع عراق نیز از این قاعده مستثنا نیست. این تابو باید در ذهن‌ها شکسته شود. نمی‌دانم چند بار باید چنین شکست‌هایی برای آمریکایی‌ها رقم بخورد تا این به‌اصطلاح توتم یا تابویی که در ذهن‌ها نقش بسته است، از بین برود.
تسنیم: بله. سؤال بعدی من درباره آسیب‌های امنیتی است که در دوران حضور آمریکایی‌ها در عراق به وجود آمد. سؤال مشخصاً این است که آیا می‌توان اشغالگری نظامی آمریکا را به‌عنوان عامل ایجاد خلأ امنیتی دانست که به تشدید شکاف‌های فرقه‌ای و قومی و در ادامه، ظهور داعش منجر شد؟ سؤال بعدی من نیز در ادامه همین موضوع است: نظام سهم‌بندی‌های سیاسی، فرقه‌ای و قومی در ساختار حکومت عراق را تا چه اندازه در ظهور بحران‌های امنیتی برای این کشور و کشورهای همسایه آن مؤثر می‌دانید؟
صدرالحسینی: این نکته را خدمتتان عرض کنم که خروج آمریکایی‌ها قطعاً و یقیناً بدون هزینه نخواهد بود. آمریکایی‌ها سعی و تلاششان بر این است که با رفتن خود اقداماتی انجام دهند که بخشی از مردم عراق را نسبت به خروج آمریکایی‌ها از این کشور دچار نوعی پشیمانی نسبی کنند. آنها می‌توانند در دو حوزه این کار را انجام دهند: نخست، اقتصاد و دوم، امنیت. چرا؟ به این دلیل که بخش عمده‌ای از توان اقتصادی عراق کاملاً به ساختار و تار و پودی که آمریکایی‌ها ایجاد کرده‌اند، گره خورده است.
اما در ارتباط با موضوع امنیت، تصور من بر این است که از اواخر دوران نخست‌وزیری آقای السودانی و از ابتدای دوران نخست‌وزیری آقای الزیدی، هر دو نخست‌وزیر درباره توانمندی امنیتی عراق برای حفظ امنیت این کشور تأکید کرده‌اند. به نظر من، علی‌رغم تلاش‌هایی که آمریکایی‌ها از طریق ریشه‌هایی که در عراق دارند، ارتباطاتی که خواهند داشت، سفارت‌خانه‌ای که در عراق وجود دارد و همچنین منابع مالی حاصل از دلارهای نفتی برخی کشورهای منطقه انجام خواهند داد، به دنبال تحقق این موضوع هستند و خود عراقی‌ها نیز از این مسئله آگاه هستند.
نمی‌توانیم بگوییم که آمریکایی‌ها در این دو حوزه‌ای که نام بردم، اقدامی علیه ملت عراق انجام نخواهند داد. اما توانمندی‌های عراق نیز در برابر این مسئله کم نیست. این موضوع را هم باید در نظر داشته باشیم که ظرفیت‌های عراق در حوزه امنیتی و تجربه‌ای که پلیس مقابله با تروریسم و حشد شعبی در ارتباط با مقابله با تروریسم طی یک دهه و نیم گذشته، نزدیک به دو دهه گذشته، داشته‌اند و همچنان دارند، قابل‌توجه است.
بنابراین، نباید فضای رسانه‌ای و عمومی عراق نسبت به این مسئله بیش از حد دچار التهاب شود. بله، قطعاً آمریکایی‌ها تلاش خواهند کرد اقداماتی علیه امنیت عراق انجام دهند، اما مراقبت‌های لازم نیز از سوی عراق صورت خواهد گرفت و این توانمندی در آنجا وجود دارد.
تسنیم: شما در صحبت‌های قبلی خود اشاره کردید که حملات ایران به پایگاه‌های آمریکایی نقش مؤثری در این زمینه داشت که آمریکایی‌ها عراق و بسیاری از کشورهای منطقه را دیگر برای خود ناامن بدانند. می‌خواهم بدانم این اقدامات ایران چه تأثیری بر نظام تصمیم‌گیری سران کشورهای همسایه داشت؟ برای مثال، در عراق و کشورهای دیگر، آیا این اقدامات آنها را به این نتیجه رساند که میزبانی از آمریکایی‌ها نه‌تنها امنیتی برایشان به همراه نمی‌آورد، بلکه موجب ایجاد ناامنی می‌شود که تبعات آن دامن‌گیر خودشان نیز خواهد شد؟ لطفاً درباره این موضوع نیز توضیح دهید و بفرمایید تا چه اندازه تأثیرگذار بود؟
صدرالحسینی: واقعیت امر این است که در همین روزهای گذشته، شاهد زنده و روشنی برای این موضوع داشتیم که دیگر نیازی نیست بنده توضیحات زیادی درباره آن ارائه کنم. حضور مسئولان عالی‌رتبه سیاسی و امنیتی سه کشور که در ماه قبل از آن، در مکه پیمانی را منعقد کرده بودند و تصور می‌کردند می‌توانند ترتیبات امنیتی منطقه را خودشان مدیریت کنند، نشان‌دهنده این موضوع است که آنها به این نتیجه رسیده‌اند که به‌تنهایی نمی‌توانند امنیت منطقه را تأمین کنند.
حضور نمایندگان هر سه کشور، یعنی ترکیه، عربستان و پاکستان، در ایران، نشان‌دهنده چیست؟ این موضوع نشان می‌دهد که تأثیرات جمهوری اسلامی و اقداماتی که این کشور در دفاع از خود انجام داد، همچنین اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و ناتوانی مجموعه سازوکارها و سیستم‌های دفاعی آمریکا در حمایت از کشورهای منطقه، آنها را به این نتیجه رسانده است که آمریکایی‌ها قطعاً نمی‌توانند حمایت لازم را برای تأمین امنیت آنها فراهم کنند.
این نکته حائز اهمیت است. ممکن است امروز اقرار رسمی و صریحی در این زمینه صورت نگرفته باشد، اما در عمل این موضوع را متوجه شده‌ایم و مجموعه رسانه‌ها، اتاق‌های فکر، اندیشکده‌ها و تحلیل‌های کشورهای عربی منطقه، به‌ویژه کشورهای حوزه خلیج فارس، این واقعیت را به ما نشان می‌دهند که آنها متوجه شده‌اند بدون نقش‌آفرینی جمهوری اسلامی، امنیت پایدار، حتی با حضور نیروهای بیگانه از جمله آمریکا در این منطقه، ایجاد نخواهد شد.
بنابراین، این جمله حاصل مجموعه دیدگاه‌های آن‌هاست و آن اینکه باید امنیت منطقه با حضور جمهوری اسلامی تأمین شود. البته شعار عملی جمهوری اسلامی مبنی بر اینکه «امنیت برای همه یا برای هیچ‌کس» نیز، به دلیل اینکه در عمل به اثبات رسید، توانست جایگاه ویژه‌ای برای آن ایجاد کند و آنها را به این نتیجه برساند که جمهوری اسلامی قطعاً باید نقش‌آفرینی اساسی در ترتیبات امنیتی منطقه داشته باشد.
تسنیم: به‌عنوان سؤال آخر؛ آمریکایی‌ها در طول سال‌های اخیر تلاش زیادی کردند تا به‌قول خودشان نظم جدیدی را بر منطقه غرب آسیا حاکم کنند، اما می‌بینیم اتفاقات برخلاف آن چیزی که آنها می‌خواهند و در نظر داشتند، در حال شکل‌گیری است. به این معنا که ظاهراً نظم جدیدی در حال شکل‌گیری است، اما برخلاف آن چیزی که آمریکایی‌ها به دنبال آن بودند. خروج نظامیان آمریکا از عراق تا چه اندازه می‌تواند مقدمه ایجاد چنین تحولی در این منطقه، به‌ویژه در غرب آسیا و خلیج فارس، باشد؟ همچنین آن مسئله‌ای که ایران و رهبر شهید انقلاب بارها بر آن تأکید کردند، یعنی امنیت درون‌زا در منطقه، تا چه اندازه می‌تواند با خروج آمریکایی‌ها زمینه تحقق پیدا کند؟
صدرالحسینی: واقعیت امر این است که شرایطی در دنیا برای آمریکایی‌ها به وجود آمده که دیگر نمی‌توانند مانند گذشته در مناطق مختلف حضور مؤثر داشته باشند؛ به‌ویژه در غرب آسیا و خصوصاً در حوزه خلیج فارس. این واقعیتی است که خود آمریکایی‌ها نیز به آن رسیده‌اند. به همین دلیل، مشاهده می‌کنید که در اسناد امنیتی و گفت‌وگوهای مسئولان سیاسی و امنیتی آنها، موضوع جایگزین دکترین امنیتی منطقه را مطرح می‌کنند. حتی این سؤال نیز مطرح شده است که پس از اخراج آمریکایی‌ها از منطقه، کلید امنیت منطقه قرار است به دست چه کسی سپرده شود؟ این سؤال اکنون در فضای نخبگانی آمریکا مطرح است.
تسنیم: که چه کسی جایگزین آمریکا خواهد شد؟
صدرالحسینی: اینکه آمریکایی‌ها باید از منطقه خارج شوند، تقریباً به یک موضوع پذیرفته‌شده تبدیل شده است. اجازه بدهید نکته‌ای را نیز به صحبت‌هایم اضافه کنم. در فلسطین اشغالی، این موضوع کاملاً مورد توجه قرار گرفته است که نوعی واگرایی میان آمریکا و رژیم صهیونیستی به وجود آمده است؛ موضوعی که در انتخابات اخیر این رژیم نیز با آن مواجه بودیم. این واگرایی دقیقاً حول همین مسئله و محور اصلی، یعنی امنیت منطقه، شکل گرفته است. بنابراین، می‌خواهم نمونه‌های مختلفی برای این موضوع مطرح کنم.
تسنیم: منظورتان از انتخابات این است که ترامپ به‌طور مشخص از نتانیاهو حمایت کرد، اما این حمایت تأثیری در بهبود وضعیت نتانیاهو در انتخابات نداشت
صدرالحسینی: حتی تأثیر منفی نیز داشت! حتی آیزنکوت اظهار داشت ما باید کاهش ارتباطات با آمریکا را در دستور کار قرار دهیم و زیر چتر آمریکا نخواهیم بود؛ حتی اگر ترامپ چنین درخواستی از من داشته باشد. بنابراین، این موضوع نشان‌دهنده شکل‌گیری این واگرایی است. در نتیجه، وقتی که در ولد نامشروع آمریکا، این موضوع کاملاً روشن شده، پس قطعاً در میان کشورهای عربی و دیگر کشورهای منطقه نیز چنین موضوعی وجود دارد. شاهد مثال آن نیز همان موضوعی است که چند دقیقه قبل عرض کردم؛ حضور مسئولان سیاسی و امنیتی سه کشور در جمهوری اسلامی و درخواست برای تداوم این جلسات.
تسنیم: هر سه کشور نیز ارتباط بسیار خوبی با آمریکایی‌ها دارند؛ ارتباطات گسترده نظامی، اطلاعاتی، سیاسی و اقتصادی با آمریکا برقرار کرده‌اند...
صدرالحسینی: اصلاً در تحلیل برخی از این کشورها گفته می‌شود که این کشورها بدون اجازه آمریکا حتی آب هم نمی‌نوشند! یعنی وابستگی آنها تا این اندازه است؛ اما بااین‌حال، متوجه این موضوع شده‌اند. این نکته را نیز به شما عرض کنم که برخی دیگر از کشورهای منطقه نیز علاقه‌مندی خود را برای حضور در این نشست چهارجانبه تهران اعلام کرده‌اند. در حقیقت، این مسئله پس از پیروزی‌هایی مطرح شده است که ملت ایران در جنگ تحمیلی سوم به دست آوردند.
این موضوع نشان‌دهنده آن است که تغییرات مهم و اساسی در حوزه ترتیبات امنیتی منطقه به وجود خواهد آمد. آخرین جمله من در این بخشی که شما درباره آن سؤال فرمودید، این است که ایران، منطقه و تنگه هرمز قطعاً پس از جنگ تحمیلی آمریکا با شرایطی متفاوت از قبل مواجه خواهند شد.
تسنیم: بسیار ممنون و متشکرم. اگر نکته‌ای در پایان باقی مانده است که در صحبت‌های من مطرح نشده و فکر می‌کنید لازم است بیان شود، در خدمت شما هستیم.
صدرالحسینی: اگر اجازه بفرمایید، دو سه جمله خدمتتان عرض کنم. اقدامی که ملت عراق در اخراج آمریکایی‌ها انجام دادند، الگویی مناسب برای دیگر کشورهاست؛ به‌ویژه با توجه به اینکه اکثریت جمعیت یا به‌عبارتی، تمام جمعیت عراق عرب هستند. کشورهای عربی دیگر نیز که تعداد قابل‌توجهی پایگاه آمریکایی در آنها وجود دارد و نیروهای آمریکایی در آنجا مستقر هستند، می‌توانند عراق را به‌عنوان الگویی موفق پیش روی خود قرار دهند و مطمئن باشند که پس از اخراج آمریکایی‌ها از کشورهایشان، دیگر کشورهای مستقل منطقه، از جمله عراق، به کمک آنها خواهند آمد و بنابراین، نباید نگران آینده پس از اخراج آمریکایی‌ها باشند.
تسنیم: دست شما درد نکند. بسیار از شما ممنونم. از اینکه ما را همراهی کردید و این گفت‌وگو را دنبال کردید، از شما سپاسگزاریم. امیدواریم مطالبی که در این گفت‌وگو ارائه شد، برای شما مفید بوده باشد. تا دیداری دیگر، خدا نگهدار.
انتهای پیام/