به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، تجربه جدید ترکیه به نام پروژه «کریدور هوشمند حمل‌ونقل آنکارا» توجه کارشناسان دنیای حمل و نقل و راهسازی را به سوی خود جلب کرده است.

این پروژه با هدف ساخت یک کریدور بزرگراهی به طول 247 کیلومتری، سرآغازی برای احداث جاده‌ای هوشمند در ترکیه است و بخش‌هایی از کمربندی آنکارا و جاده‌های ارتباطی پایتخت را دربرمی‌گیرد و به فناوری‌های خودروهای خودران و سامانه‌های دیجیتال مدیریت ترافیک در لحظه مجهز خواهد شد.

هدف اصلی این طرح، افزایش ایمنی حمل‌ونقل، بهبود آسایش رانندگی و ارتقای بهره‌وری شبکه جاده‌ای است. این پروژه قرار است شریان‌های مهم ارتباطی پایتخت را به زیرساخت ارتباطات دیجیتال یکپارچه و پیوسته متصل کند.

با تکمیل این مسیر، تبادل اطلاعات میان خودروها و همچنین میان خودروها و زیرساخت‌های جاده‌ای در محورهای پولاتلی، گول‌باشی و کمربندی آنکارا به شکل یکپارچه انجام خواهد شد.

در این کریدور، زیرساخت‌های میدانی و شبکه‌های ارتباطی به‌گونه‌ای هماهنگ می‌شوند که بتوانند به‌صورت کاملاً سازگار با یکدیگر فعالیت کنند.

بر اساس گزارش، این مسیر گسترده‌ترین عرصه عملیاتی در ترکیه برای به‌کارگیری فناوری‌های رانندگی خودران و خودروهای متصل به شبکه خواهد بود.

در احداث نسل جدید جاده هوشمند، موضوع صرفاً نصب دوربین و تابلوهای دیجیتال نیست؛ هدف اصلی، ایجاد ارتباط دوسویه میان خودروها، تجهیزات جاده‌ای و مراکز کنترل است. این کریدور می‌تواند بستر آزمایش و توسعه فناوری‌های رانندگی خودران در شرایط واقعی ترافیک باشد و همه چیز بر اساس مدیریت یکپارچه و مبتنی بر داده در شبکه جاده‌ای کنترل شود.

ترکیه در گام نخست، نخستین کریدور هوشمند را به طول 40 کیلومتر و مجهز به فناوری ارتباطی «جی5» در استانبول در حد فاصل منطقه هاسدال و فرودگاه احداث کرد.

در این مسیر آزمایشی، فناوری‌های حمل‌ونقل هوشمند مبتنی بر شبکه جی 5 مورد آزمایش قرار گرفتند. همچنین واحدهای ارتباطی مستقر در حاشیه جاده که اطلاعات را از خودروها دریافت و به مراکز مربوطه منتقل می‌کنند، مورد استفاده قرار گرفتند.

تجربه فنی و دستاوردهای حاصل از آزمایش‌های میدانی استانبول اکنون قرار است به شبکه بزرگراهی 247 کیلومتری آنکارا منتقل شود. به این ترتیب، خودروهای خودران قادر خواهند بود در شرایط واقعی ترافیک، به‌صورت لحظه‌ای با تجهیزات ارتباطی کنار جاده و مراکز کنترل اصلی تبادل اطلاعات کنند.

در چارچوب برنامه تحول دیجیتال جاده‌های ترکیه، جریان ترافیک از طریق «مرکز اصلی سامانه‌های حمل‌ونقل هوشمند آنکارا» و مراکز کنترل منطقه‌ای، به‌صورت شبانه‌روزی و بدون وقفه تحت نظارت قرار می‌گیرد.

به کمک سامانه‌هایی که از مرکز کنترل می‌شوند، رانندگان در طول مسیر درباره وضعیت لحظه‌ای جاده، خطر وقوع تصادف و شرایط آب‌وهوایی اطلاعات دریافت خواهند کرد.

تجهیزات مهمی که برای جمع‌آوری اطلاعات میدانی و ارتقای ایمنی عملیاتی در این کریدور مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:
1.تابلوهای پیام متغیر و علائم ترافیکی برای انتقال پیام‌های هشداردهنده و اطلاعات مربوط به شرایط جاده به رانندگان.
2.ایستگاه‌های اطلاعات هواشناسی برای دریافت اطلاعات مربوط به وضعیت جوی و شرایط محیطی مسیر.
3.دوربین‌ها و سامانه‌های نظارتی برای پایش مستمر وضعیت ترافیک و شرایط جاده.
4.حسگرهای تشخیص خودرو و رویدادها برای شناسایی خودروها و حوادث یا اتفاقات غیرعادی در مسیر.
5.سامانه‌های دریافت الکترونیکی عوارض برای مدیریت و دریافت دیجیتال هزینه عبور از مسیرهای مشمول عوارض.
6.سامانه‌های کنترل تونل و علائم راهنمایی برای مدیریت هوشمند تجهیزات و ترافیک در تونل‌ها و مسیرهای مرتبط.

کارشناسان می‌گویند: پروژه «کریدور هوشمند حمل‌ونقل آنکارا» را باید در چارچوبی بسیار بزرگ‌تر از نصب دوربین، حسگر و تجهیزات کنترل ترافیک بررسی کرد. ترکیه در حال ورود به مرحله‌ای از تحول زیرساختی است که در آن جاده فقط یک سطح فیزیکی برای عبور خودرو نیست؛ بلکه به یک سامانه دیجیتالِ جمع‌آوری اطلاعات، ارتباطات، مدیریت ترافیک و هماهنگی میان خودرو، زیرساخت و مرکز کنترل تبدیل می‌شود.

این تحول از نظر توسعه‌ای اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است در آینده، مزیت رقابتی شبکه‌های حمل‌ونقل کشورها نه فقط به طول بزرگراه‌ها و کیفیت آسفالت، بلکه به هوشمندی، قابلیت اتصال و توانایی مدیریت لحظه‌ای آنها وابسته باشد.

از جاده فیزیکی تا کریدور هوشمند

بر اساس اعلام وزیر حمل‌ونقل ترکیه، عبدالقادر اورال‌اوغلو، قرار است 247 کیلومتر از مسیرهای اطراف آنکارا به زیرساخت‌های ارتباطی و مدیریتی هوشمند مجهز شود.

اهمیت جغرافیایی این انتخاب قابل توجه است. چرا که این پروژه صرفاً یک خیابان شهری یا مسیر آزمایشی کوتاه نیست؛ شبکه‌ای از بزرگراه کمربندی، مسیرهای ارتباطی و محورهای برون‌شهری را در بر می‌گیرد.

بنابراین امکان آزمایش فناوری در شرایط متنوع‌تر ترافیکی، سرعت‌های متفاوت و محیط‌های شهری و بین‌شهری فراهم می‌شود.

در توضیح مفهوم «جاده هوشمند» باید به این اشاره کرد که در جاده معمولی، راننده عمدتاً به چشم خود، علائم ثابت، تابلوهای متغیر و اطلاعاتی که از رادیو یا تلفن همراه دریافت می‌کند متکی است.

ولی در یک کریدور هوشمند، خودرو، زیرساخت جاده و مرکز کنترل می‌توانند با یکدیگر تبادل اطلاعات کنند. در نتیجه جاده فقط محل عبور نیست؛ بلکه به یک سامانه اطلاعاتی زنده تبدیل می‌شود.

این ارتباط و الگوی معماری ارتباطی جاده هوشمند چند شکل اصلی دارد: ارتباط خودرو با خودرو، هشدار درباره ترمز ناگهانی، تصادف، سرعت و موقعیت خودروهای دیگر، ارتباط خودرو با زیرساخت، دریافت اطلاعات از حسگرها، تابلوهای دیجیتال، چراغ‌ها و واحدهای کنار جاده، ارتباط زیرساخت با زیرساخت به معنی تبادل اطلاعات میان حسگرها، مراکز کنترل، تونل‌ها و تجهیزات مدیریت ترافیک و نهایتاً ارتباط خودرو با همه اجزا به معنی ارتباط خودرو با عابران، دوچرخه‌سواران، شبکه ارتباطی و سایر اجزای سامانه حمل‌ونقل، مرکز مدیریت و تحلیل داده، تشخیص رخداد، پیش‌بینی و اطلاع‌رسانی.

این معماری همان چیزی است که اتحادیه اروپا در چارچوب C-ITS دنبال می‌کند. کمیسیون اروپا تأکید می‌کند که ارتباط میان خودروها و زیرساخت، علاوه بر ایمنی، برای ادغام ایمن خودروهای خودران در شبکه حمل‌ونقل آینده ضروری است. 

در مرحله آزمایشی استانبول و طرح آنکارا، مجموعه‌ای از فناوری‌های مبتنی بر زیرساخت فیبر نوری و ارتباطات جی 5، به کار رفته و برای مثال، اگر خودرویی در یک پیچ یا تونل متوقف شود، سیستم می‌تواند آن را شناسایی کند، اطلاعات را به مرکز کنترل بفرستد و به خودروهای نزدیک هشدار دهد یا اگر در یک بخش از مسیر یخ‌زدگی تشخیص داده شود، هشدار متناسب با موقعیت برای رانندگان ارسال شود.

در پروژه استانبول، تشخیص خودکار حوادث، خودروهای متوقف، یخ‌زدگی پنهان، اجسام افتاده در جاده و بسته‌شدن خطوط پیشبینی شده است. البته پروژه آنکارا یک اقدام ناگهانی نیست و دست‌کم از سال 2020، ترکیه برای توسعه سامانه‌های حمل‌ونقل هوشمند برنامه ملی داشته است.

ظاهراً در تجربه ترکیه برای رسیدن به گذرگاه هوشمند، یک روند سه مرحله‌ای سپری شده است. مرحله اول: ایجاد چارچوب ملی و همکاری دانشگاهی: وزارت حمل‌ونقل، دانشگاه بغازیچی و نهادهای تخصصی مطالعاتی را درباره معماری رانندگی خودران، سناریوهای ترافیک خودروهای متصل، استانداردهای ارتباطی و وضعیت جهانی فناوری آغاز کردند.

این همکاری در سال 2022 شکل گرفت و گزارش‌های تحقیقاتی آن در پایان 2024 منتشر شد.

مرحله دوم: اجرای آزمایشی در استانبول. در 27 مارس 2026، نخستین نمونه میدانی یکپارچه در مسیر حدود 40 کیلومتری تقاطع حاسدال تا فرودگاه استانبول راه‌اندازی شد. 19 نقطه از مسیر به زیرساخت جی 5 و فیبر مجهز شدند.

این پروژه با همکاری وزارتخانه، اداره کل بزرگراه‌ها، ماهواره ترکسات و مرکز تحقیقات حمل‌ونقل اجرا شد.

مرحله سوم: گسترش به آنکارا. اکنون مرحله دوم با محوریت 247 کیلومتر از مسیرهای آنکارا مطرح شده است. هدف، انتقال تجربه آزمایشی استانبول به شبکه‌ای وسیع‌تر و فراهم کردن محیط گسترده‌تری برای آزمون فناوری‌های خودروهای متصل و خودران است.

نکته قابل توجه در این پروژه، نقش گروه ماهواره‌ای ترکسات است. این شرکت فقط یک پیمانکار مخابراتی نیست؛ در توسعه پلتفرم نرم‌افزاری مرکزی نیز مشارکت دارد. این موضوع از منظر توسعه صنعتی ترکیه مهم است و آنکارا فقط خریدار تجهیزات جاده هوشمند نیست، بلکه تلاش می‌کند در لایه نرم‌افزار، ارتباطات و یکپارچه‌سازی نیز ظرفیت بومی بسازد.

در ذکر اهمیت توسعه گذرگاه‌های هوشمند در ترکیه، محققین وزارت راه و ترابری این کشور، به این موضوع اشاره کرده‌اند که ترکیه در تقاطع جغرافیایی اروپا، قفقاز، آسیای مرکزی و خاورمیانه قرار دارد.

اهمیت این موقعیت فقط به جغرافیا وابسته نیست، به کیفیت شبکه‌های ارتباطی و لجستیکی نیز بستگی دارد. اگر کامیون‌ها، پایانه‌های مرزی، مراکز توزیع، بزرگراه‌ها و بنادر بتوانند اطلاعات خود را به شکل هماهنگ مبادله کنند، ترکیه می‌تواند از یک مسیر عبور جغرافیایی به یک گره لجستیکی هوشمند تبدیل شود.

در یک سناریوی فرضی، وقتی که یک محموله از آسیای مرکزی وارد ترکیه شود، سامانه‌های هوشمند می‌توانند، زمان تقریبی رسیدن کامیون به مرز را پیش‌بینی کنند، تراکم مسیرها و پایانه‌ها را بسنجند، مسیر جایگزین پیشنهاد دهند، وضعیت آب‌وهوا و خطرات جاده‌ای را به راننده اطلاع دهند، و اطلاعات حمل‌ونقل را با بندر، راه‌آهن یا انبار مقصد هماهنگ کنند.

در این حالت، مزیت ترکیه فقط داشتن جاده‌ای میان اروپا و آسیا نیست، بلکه توانایی مدیریت هوشمند جریان کالا در این مسیر است.

پروژه ترکیه را باید در کنار روندی جهانی دید که در آن مرز میان «خودرو»، «جاده» و «شبکه ارتباطی» به‌تدریج کم‌رنگ می‌شود. در اتحادیه اروپا، این تحول ذیل برنامه C-Roads برای هماهنگ‌کردن سامانه‌های ارتباطی جاده‌ها و آزمودن سازگاری آنها در کشورهای مختلف ایجاد شده است.

هدف این است که یک خودرو بتواند از یک کریدور هوشمند در آلمان وارد اتریش شود و سپس به مسیر دیگری در اروپا برود، بدون آنکه ارتباط و خدمات ایمنی آن به دلیل تغییر مرز یا اپراتور قطع شود.

در آینده، کریدورهای اصلی ترانزیتی می‌توانند به شبکه‌هایی تبدیل شوند که در آنها، موقعیت و وضعیت کامیون‌ها به‌صورت پیوسته قابل رصد است، ظرفیت مسیرها و پایانه‌ها به شکل پویا مدیریت می‌شود، زمان عبور از گلوگاه‌های لجستیکی پیش‌بینی می‌شود و اطلاعات جاده‌ای با انبارها، بنادر و راه‌آهن تبادل می‌شود.

در این مدل، کریدور دیگر صرفاً یک خط روی نقشه نیست، یک سامانه لجستیکی دیجیتال است.
انتهای پیام/