به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، مریم سعدی کارشناس مسائل آموزشی در یادداشتی برای تسنیم نوشت: امسال برخی از رسانه‌ها در اقدامی قابل تامل، در مصاحبه با برخی رتبه‌های برتر کنکور که کسب موفقیتشان را بدون رفتن به مدرسه مطرح کرده بودند، این تلقی را در ذهن مخاطبان ایجاد کردند که برای نیل به موفقیت نیازی به مدرسه نیست و مهمتر آن‌که می‌توان برخلاف قوانین متداول، به اقدامی متمایز برای حصول موفقیت متوسل شد.

در این روایت، اهمیت مدرسه آشکارا فروکاسته شد و زمینه تقلیل اعتماد عمومی به آن بیش از پیش فراهم شد؛ گویی یک تجربه استثنایی و وابسته به شرایط خاص، به قاعده‌ای عمومی تبدیل شده تا جایی که سبب شده بعضی از دبیرستان‌ها امسال با بحرانی به نام تقاضای دانش‌آموزان برای آموزش غیرحضوری مواجه باشند. از سوی دیگر تبعات عمیق‌تر این رویکرد، نهادینه کردن این باور است که موفقیت فقط در رتبه کنکور معنا می‌یابد و آنهم به هر قیمتی. در این روایت آشکارا نقش مدرسه، معلم، لزوم تربیت چندساحتی و اهداف سیاست‌گزاری شده در رشد و اعتلای دانش‌آموزان، نادیده گرفته می‌شود. آیا با این رویکرد و این نوع روایت‌پردازی ها خصوصا در رسانه‌ها، جایگاه نظام آموزشی و سیستم آموزشی کشور زیر سؤال نمی‌رود و به‌جای الگوسازی از مسیر عمومی و عادلانه تحصیل، روایتی را تقویت نمی‌کند که در آن هدف، وسیله را توجیه می‌کند؟

در برخی از رسانه‌ها مشاهده شد که در روایت‌پردازی این موفقیت‌ها به بهانه جلوگیری از تبلیغ مدرسه، نام مدرسه را حذف می‌کنند و آشکارا روایتی را می‌سازند که حذف مدرسه را به‌عنوان الگوی موفقیت بازنمایی می‌کند. حتی دانش‌آموزی که از مدرسه دولتی آمده و رتبه تک‌رقمی کشوری آورده است، باید نام مدرسه‌ای را پنهان کند که سه سال، کلاس درسش، آزمایشگاهش و نخستین جامعه کوچکش بوده است.

پنهان‌کردن نام یک مدرسه دولتی با پنهان‌کردن نام یک مؤسسه خصوصی یکی نیست. مدرسه دولتی یک برند تجاری نیست که از تبلیغش جلوگیری شود؛ نهادی عمومی است که باید پاسخگو باشد و موفقیتش به عموم  جامعه تعلق دارد. وقتی رسانه نام آن را پنهان می‌کند، مخاطب را از یک الگوی مشروع محروم می‌سازد و هنگامی که در همان برنامه، روایت "بدون مدرسه" را بزرگ می‌کند، اسطوره می‌سازد. اسطوره جذاب است، چون ساده است؛ نه مدرسه، نه معلم، نه قاعده... فقط استعداد و اراده. اما اسطوره، نه تنها راهنمای خوبی برای سیاست‌گذاری نیست بلکه راهنمای بدتری برای دانش‌آموزان است.

البته موفقیت آن دانش‌آموزانی که مدعی هستند بدون رفتن به مدرسه توانسته‌اند موفق شوند، محترم است، اما یک مورد استثنایی نباید به قاعده عمومی تبدیل شود. رسانه خصوصا رسانه‌ ملی به سبب مخاطبان عامش باید به‌جای اسطوره‌سازی از «معجزه بدون مدرسه»، با پرسش‌هایی متناسب، روایت را از سطح "معجزه" به سطح "تحلیل" برساند تا همه جنبه‌های این اقدام برای مخاطبان مکشوف شود. روایت صحیح از این ماجرا معجزه را به درس تبدیل می‌کند چرا که درس را می‌توان آموخت اما معجزه را فقط می‌توان تحسین کرد. این پرسش‌ها دستاورد آن دانش‌آموزان را کوچک نمی‌کند؛ آن را توضیح می‌دهد.

ضرورت چندگانه متوسطه دوم

ضرورت‌های دوره دوم متوسطه را باید به درستی شناخت و آنها را نباید صرفا به آماده‌سازی دانش‌آموزان برای موفقیت درکنکور فروکاست.

نخستین ضرورت، ضرورت صیانت از جایگاه مدرسه و نقش بی بدیل آن در پرورش ساحت‌های مختلف تعلیم و تربیت نسل نوجوان و جوان است. مدرسه جایی است که برنامه درسی اجرا می‌شود. طرح درس، آموزش، ارزشیابی، مشاوره، آزمایشگاه، کارگاه و مواجهه منظم با معلم و مشاوری که نام دانش‌آموز و نقاط قوت و نقاط ضعفش را می‌شناسد و از سوی دیگر فرصت تعامل و همگامی و حتی رقابت سازنده و مدیریت شده با همسالان را برایشان فراهم می‌کند. برجسته سازی موفقیت دانش‌آموز بدون مدرسه علاوه بر خطر پرورش تک بعدی آنان از منظر روانشناختی و جامعه‌شناختی نیز، آسیب‌های خاص خود را به همراه دارد. و به همین دلیل تبلیغ آن  به‌عنوان جایگزین مسیر عمومی مبتنی بر مدرسه‌محوری در تعلیم و تربیت، اشتباه‌گرفتن استثنا با قاعده است.

ضرورت دوم، شخصی و اجتماعی است. مدرسه فقط جای دانش نیست؛ جای تمرین است. دانش‌آموز آنجا یاد می‌گیرد صبر کند، بحث کند، ببازد، برنده شود، عذرخواهی کند، مسئولیت‌بپذیرد و در گروه نقش مؤثر ایفا کند، تفاوت‌ها را تحمل کند و اقتدار رویارویی با چالش‌ها را کسب کند و چگونگی فرارفتن از ترس و اضطراب مواجهه با آنها را بیاموزد. این همان چیزی است که آن را "برنامه درسی پنهان" می‌نامند؛ درس‌هایی که روی تخته نوشته نمی‌شوند. دانش‌آموزی که هرگز به این فضا پا نگذارد، ممکن است پاسخ‌دهنده خوبی برای تست‌ها باشد اما چه بسا شهروند خوبی برای جامعه نباشد. باید دانست دیپلم فقط گواه موفقیت در عرصه کسب دانش نیست بلکه گواه موفقیت در چگونگی زیستن در میان دیگران است.

ضرورت سوم، عدالت است. برای بیشتر دانش‌آموزان، مدرسه تنها راه دسترسی به معلم، کتاب، مشاور و رقابت سالم است. وقتی رسانه موفقیت "بدون مدرسه" را برجسته می‌کند و حتی نام مدارس دولتیِ رتبه‌برتر را پنهان می‌دارد، اعتماد عمومی به همان نهادی را تضعیف می‌کند که بار اکثریت جامعه دانش آموزی کشور را بر دوش دارد. جامعه‌ای که نام مدارس دولتی‌اش را نبرد، دیری نمی‌پاید که به آن‌ها باور هم نداشته باشد. وقتی داستان دور زدن نظام آموزشی جشن گرفته می‌شود، مخاطب، به‌ویژه مخاطب جوان احساس می‌کند و می‌پندارد که تبعیت از قوانین نظام آموزشی اختیاری است، قاعده برای دیگران است؛ موفقیت، تنها معیار است!

این دیگر هزینه‌اش فقط فردی نیست. نسلی که مدرسه را مانع ببیند، محل کار، قانون و جامعه را نیز همان‌گونه خواهد دید. یاد می‌گیرد پیش از "چه چیزی درست است؟" بپرسد "چه چیزی نصیب من می‌شود؟" و یاد می‌گیرد کوتاه‌ترین راه، بهترین راه است، بی‌آنکه بپرسد از چه چیزهایی می‌گذرد. این دقیقاً نقطه مقابل کاری است که نظام آموزشی برای آن ساخته شده است. مدرسه وجود دارد تا بیاموزد که وسیله اهمیت دارد؛ اینکه چگونه برنده می‌شوی، خود بخشی از برد و مایه اعتبار و ارزش‌گذاری موفقیت است.

ما در هجده‌سالگی فرزندانی را می‌خواهیم به جامعه بفرستیم که مهارت‌های زندگی اجتماعی را آموخته باشند. اگر آن هجده‌ساله هرگز در محیط تربیتی مدرسه نبوده، چالش مواجهه با آدم‌ها را تجربه نکرده، با نگاه تربیت‌محور هدایت نشده و نیاموخته باشد که هدف وسیله را توجیه نمی‌کند، آن‌گاه شهروند آماده نکرده‌ایم؛ رقیب آماده کرده‌ایم. جامعه‌ای از رقیبان که هر یک تنها به رشد خود می‌اندیشند و چنین جامعه‌ای استحکام پیدا نمی‌کند و در مواجهه با چالش‌ها دوام نمی‌آورد.

انتهای پیام/