بسیاری از والدین تصور می‌کنند ارتودنسی زمانی ضرورت پیدا می‌کند که تمام دندان‌های شیری کودک افتاده و دندان‌های دائمی جایگزین شده باشند. بااین‌حال، برخی ناهنجاری‌های فک و دندان از سال‌های ابتدایی کودکی شکل می‌گیرند و تشخیص زودهنگام آن‌ها می‌تواند از پیچیده‌تر شدن مشکلات جلوگیری کند. به همین دلیل، پزشکان توصیه می‌کنند نخستین ارزیابی ارتودنسی کودکان حداکثر تا 7 سالگی انجام شود.

البته این به معنای لازم بودن ارتودنسی برای تمام کودکان در این سن نیست. هدف آن است که وضعیت رشد فک، فضای رویش دندان‌های دائمی و ناهنجاری‌های احتمالی بررسی شود و سپس در صورت داشتن ناهنجاری های فکی، ارتودنسی پیشگیری انجام شود.

ارتودنسی پیشگیری چیست و چرا اهمیت دارد؟

ارتودنسی پیشگیری برای کودکان مجموعه‌ای از اقدامات تشخیصی و درمانی است که با هدف شناسایی و کنترل ناهنجاری‌های در حال شکل‌گیری فک و دندان انجام می‌شود. برخلاف ارتودنسی معمول که اغلب پس از رویش بیشتر دندان‌های دائمی آغاز می‌شود، در این روش از فرصت رشد فک و تغییرات طبیعی دندان‌های کودک استفاده می‌کنند.

برای مثال، اگر یکی از دندان‌های شیری زودتر از زمان طبیعی از دست برود، دندان‌های مجاور ممکن است به سمت فضای خالی حرکت کنند. این جابه‌جایی می‌تواند فضای لازم برای رویش دندان دائمی را کاهش دهد و در آینده باعث نامرتبی دندان‌ها شود.

در چنین شرایطی، استفاده از یک وسیله ساده مانند فضا نگهدار می‌تواند به حفظ فضای مورد نیاز کمک کند.

6 تا 7 سالگی بهترین زمان برای بررسی نیاز به ارتودنسی پیشگیری

معمولاً از حدود 6 سالگی، اولین دندان‌های دائمی شروع به رویش می‌کنند. در این دوره، کودک هم دندان شیری دارد و هم دندان دائمی. همچنین استخوان‌های فک همچنان در حال رشد هستند.

به همین دلیل، متخصص ارتودنسی می‌تواند وضعیت فک، نحوه قرارگیری دندان‌ها و فضای موجود برای رویش دندان‌های دائمی را بررسی کند. در این معاینه مشخص می‌شود که آیا کودک با مشکلاتی مانند کمبود فضای دندان‌ها، جلو یا عقب بودن فک و قرارگیری نامناسب دندان‌های بالا و پایین روبه‌رو است یا خیر.

نکته مهم این است که 7 سالگی زمان توصیه‌شده برای اولین بررسی ارتودنسی است، نه لزوماً شروع درمان. بعضی کودکان در همین سن به درمان نیاز دارند، اما برای برخی دیگر، معاینه و پیگیری تا سنین بالاتر کافی است.

چه ناهنجاری‌هایی با ارتودنسی پیشگیری درمان می‌شود؟

ارتودنسی پیشگیری به شناسایی و درمان زودهنگام برخی ناهنجاری‌های فک و دندان کودکان کمک می‌کند. این مشکلات ممکن است با رشد کودک شدیدتر شوند و درمان آن‌ها در سنین بالاتر دشوارتر باشد. مهم‌ترین ناهنجاری‌هایی که می‌توان با ارتودنسی پیشگیری کنترل یا اصلاح کرد، عبارت‌اند از:

1. شلوغی و نامرتبی دندان‌ها

زمانی که فضای کافی در فک وجود نداشته باشد، دندان‌ها به‌صورت کج یا روی هم رشد می‌کنند. ارتودنسی پیشگیری در بعضی کودکان با حفظ یا ایجاد فضای مناسب، به رویش منظم‌تر دندان‌های دائمی کمک می‌کند.

2. کراس بایت (بسته شدن نامناسب دندان‌ها)

کراس بایت زمانی اتفاق می‌افتد که یک یا چند دندان فک بالا هنگام بستن دهان، پشت دندان‌های پایین قرار بگیرند. درمان زودهنگام بعضی انواع کراس بایت می‌تواند به اصلاح وضعیت دندان‌ها و جلوگیری از انحراف عملکردی فک کمک کند.

3. اپن بایت (فاصله بین دندان‌های جلویی)

در این ناهنجاری، وقتی کودک دهان خود را می‌بندد، دندان‌های جلویی بالا و پایین به یکدیگر نمی‌رسند. اصلاح عادت‌هایی مانند مکیدن انگشت و استفاده طولانی از پستانک می‌تواند به بهبود بعضی انواع اپن بایت در کودکان کمک کند.

4. جلو بودن دندان‌های فک بالا

در برخی کودکان، دندان‌های جلویی فک بالا بیش از حد جلو قرار دارند. این وضعیت ممکن است احتمال آسیب‌دیدگی دندان‌ها هنگام زمین خوردن یا ضربه را افزایش دهد. در موارد مناسب، درمان زودهنگام می‌تواند به کاهش بیرون‌زدگی دندان‌ها کمک کند.

5. تنگی فک بالا

اگر فک بالا به‌اندازه کافی پهن نباشد، ممکن است فضای دندان‌ها کم شود یا دندان‌های بالا و پایین به‌درستی روی هم قرار نگیرند. در بعضی کودکان می‌توان با دستگاه گسترش‌دهنده فک، عرض فک بالا را افزایش داد.

6. رویش نامناسب دندان‌های دائمی

گاهی دندان دائمی به دلیل کمبود فضا یا قرارگیری نامناسب، در مسیر طبیعی خود رشد نمی‌کند. ارتودنسی پیشگیری در برخی موارد با حفظ یا ایجاد فضای کافی، به بهبود مسیر رویش دندان کمک می‌کند و احتمال بروز مشکلات بعدی را کاهش می‌دهد.

نکته: همه این ناهنجاری‌ها به درمان فوری نیاز ندارند. انتخاب روش و زمان درمان به سن کودک، شدت مشکل و وضعیت رشد فک بستگی دارد.

نشانه‌هایی که والدین باید جدی بگیرند

همه ناهنجاری‌های فک و دندان با درد همراه نیستند. گاهی کودک بدون هیچ شکایتی غذا می‌خورد، اما وضعیت قرارگیری دندان‌ها نشان می‌دهد که بررسی بیشتری لازم است.

مهم‌ترین نشانه‌های نیاز به ارزیابی عبارت‌اند از:

• شلوغی شدید یا فاصله غیرطبیعی بین دندان‌ها
• افتادن بسیار زودهنگام یا دیرهنگام دندان‌های شیری
• دشواری در گاز زدن یا جویدن غذا
• جلو یا عقب بودن قابل‌توجه یکی از فک‌ها
• انحراف فک هنگام بستن دهان
• ادامه مکیدن انگشت یا سایر عادت‌های مؤثر بر وضعیت دندان‌ها
• رویش دندان دائمی در محل غیرمعمول

مشاهده این علائم لزوماً به معنای نیاز به ارتودنسی پیشگیری نیست، اما دلیل مناسبی برای مراجعه و بررسی تخصصی دندان و فک کودک توسط دندانپزشک کودک خواهد بود.

ارتودنسی پیشگیری چگونه انجام می‌شود؟

انتخاب روش درمان به سن کودک، وضعیت دندان‌های شیری و دائمی، نوع ناهنجاری و مرحله رشد فک بستگی دارد. به همین دلیل، نمی‌توان یک روش مشخص را برای تمام کودکان مناسب دانست.

در برخی موارد، از فضا نگهدار های ثابت یا متحرک برای جلوگیری از بسته شدن فضای دندان شیری ازدست‌رفته استفاده می‌شود. برای گروه دیگری از کودکان، دستگاه‌های گسترش‌دهنده فک بالا ممکن است به اصلاح تنگی فک یا بعضی مشکلات مرتبط با کمبود عرض قوس دندانی کمک کنند. پلاک‌های متحرک و دستگاه‌های دیگر نیز با توجه به نوع ناهنجاری کاربرد دارند. گاهی هم درمان صرفا با اصلاح عادت‌های دهانی، رسیدگی به دندان‌های آسیب‌دیده و بررسی دوره‌ای رشد فک انجام می شود..

ارتودنسی پیشگیری نیاز به درمان‌های پیچیده آینده را کاهش می‌دهد!

یکی از اهداف ارتودنسی پیشگیری این است که مشکلات دندان و فک پیش از شدیدتر شدن شناسایی و در صورت لزوم درمان شوند. در بعضی کودکان، درمان زودهنگام باعث می‌شود فضای کافی برای رشد دندان‌های دائمی حفظ شود یا برخی ناهنجاری‌های فک و دندان راحت‌تر اصلاح شوند.

از مهم‌ترین مزایای ارتودنسی پیشگیری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کمک به رویش مناسب دندان‌های دائمی
• جلوگیری از شدیدتر شدن بعضی مشکلات فک و دندان
• حفظ فضای کافی برای دندان‌های دائمی
• اصلاح زودهنگام برخی مشکلات مربوط به قرارگیری دندان‌ها
• کاهش پیچیدگی بعضی درمان‌های ارتودنسی در آینده

بااین‌حال، ارتودنسی پیشگیری تضمین نمی‌کند که کودک در نوجوانی به ارتودنسی ثابت نیاز نداشته باشد. برخی بیماران پس از درمان زودهنگام، همچنان به مرحله دوم درمان احتیاج خواهند داشت. اما به طور کلی در بیشتر مواقع ارتودنسی پیشگیری از ایجاد مشکلات جدی فک و دندان در آینده پیشگیری می کند.

نقش والدین در پیشگیری از مشکلات فک و دندان کودک

مراقبت از دندان‌های شیری یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که والدین می‌توانند برای سلامت دندان‌های دائمی فرزندشان انجام دهند. درمان به‌موقع پوسیدگی دندان‌های شیری، توجه به عادت‌های دهانی کودک و مراجعه منظم به دندانپزشک، به شناسایی زودهنگام مشکلات کمک می‌کند.

از این رو، کودک خود را به صورت دوره ای نزد دندانپزشک کودک ببرید تا اگر نشانه‌ای از نامرتبی دندان‌ها یا مشکل در رشد فک وجود داشته باشد، در رمان مناسب اقدامات لازم انجام شود.

"این مطلب تبلیغاتی است"