به گزارش خبرگزاری تسنیم از شاهرود، با آغاز فصل برداشت زعفران، مزارع منطقه بسطام بار دیگر به یکی از کانون‌های فعالیت کشاورزی در شرق استان سمنان تبدیل شده‌اند؛ جایی که کشاورزان پس از ماه‌ها مراقبت از مزارع، اکنون حاصل تلاش خود را در قالب برداشت گل‌های زعفران دنبال می‌کنند.

برداشت زعفران از 300 هکتار اراضی زیر کشت این محصول در منطقه بسطام شهرستان شاهرود آغاز شده است؛ محصولی کم‌آب‌بر و اقتصادی که توسعه کشت، تکمیل زنجیره فرآوری و رونق بازار فروش آن می‌تواند فرصت تازه‌ای برای تقویت معیشت کشاورزان و اقتصاد روستاهای منطقه ایجاد کند.

بر اساس اعلام مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان شاهرود، امسال حدود 300 هکتار از اراضی کشاورزی منطقه بسطام به کشت زعفران اختصاص یافته و عملیات برداشت این محصول نیز آغاز شده است؛ سطحی که اهمیت این گیاه را در سبد تولیدات کشاورزی منطقه نشان می‌دهد.

آغاز برداشت زعفران در بسطام تنها یک رویداد فصلی در تقویم کشاورزی نیست؛ این فعالیت در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که محدودیت منابع آب، افزایش هزینه‌های تولید و ضرورت تغییر الگوی کشت، به یکی از مسائل اصلی بخش کشاورزی در مناطق مختلف استان سمنان تبدیل شده است.

در چنین شرایطی، زعفران به دلیل نیاز آبی نسبتاً کم در مقایسه با بسیاری از محصولات زراعی، ارزش اقتصادی بالا و امکان نگهداری و فرآوری، می‌تواند در برنامه‌ریزی برای استفاده بهینه از منابع آب جایگاه قابل توجهی داشته باشد.

زعفران؛ انتخابی متناسب با اقلیم کم‌آب سمنان

 اهمیت این محصول زمانی روشن‌تر می‌شود که وضعیت منابع آبی استان سمنان و ضرورت مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی مورد توجه قرار گیرد. در استانی که بخش کشاورزی با محدودیت منابع آبی روبه‌روست، حرکت به سمت محصولاتی با ارزش اقتصادی بیشتر و نیاز آبی کمتر، می‌تواند بخشی از راهبرد حفظ تولید و درآمد کشاورزان باشد.

مهدی قرائیان، مدیر امور باغبانی و زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان سمنان، پنجم آبان 1405 از اختصاص 711 هکتار از اراضی کشاورزی استان به کشت زعفران خبر داد و اعلام کرد که 740 بهره‌بردار در زمینه تولید این محصول فعالیت دارند. 

به گفته وی، کم‌آب‌بر بودن و ارزآوری زعفران از دلایل توجه به توسعه این کشت در استان است.

 این آمار نشان می‌دهد زعفران دیگر صرفاً محصولی محدود به چند مزرعه در استان نیست و به‌تدریج جایگاه مشخص‌تری در الگوی تولید کشاورزی سمنان پیدا کرده است. افزایش شمار بهره‌برداران نیز بیانگر آن است که کشاورزان بیشتری به ظرفیت اقتصادی این محصول توجه نشان داده‌اند.

  یکی از ویژگی‌های مهم زعفران، زمان‌بندی بخش قابل توجهی از نیاز آبی آن است. قرائیان توضیح داده است که بخش قابل توجهی از نیاز آبی این گیاه در فصل‌های غیربحرانی و با آغاز بارندگی‌های پاییزه تأمین می‌شود؛ ویژگی‌ای که می‌تواند در شرایط اقلیمی استان سمنان یک مزیت محسوب شود. 

   تجربه کشت زعفران در مناطق مختلف استان نیز نشان می‌دهد که ظرفیت توسعه این محصول به مناطق برخوردار از منابع آبی محدود نمی‌شود. برای نمونه، در بخش‌هایی از منطقه کالپوش شهرستان میامی، زعفران به شیوه دیم کشت می‌شود؛ ظرفیتی که در کنار کشت آبی مناطق دیگر، تنوع شیوه‌های تولید این محصول را در استان افزایش داده است. 

  بسطام و ظرفیت توسعه تولید زعفران

  بسطام به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های کشاورزی و حضور بهره‌برداران فعال، یکی از مناطق مهم تولید زعفران در شهرستان شاهرود به شمار می‌رود.

اختصاص 300 هکتار از اراضی این منطقه به کشت محصولی با ارزش اقتصادی بالا، نشان می‌دهد که زعفران می‌تواند در کنار سایر محصولات کشاورزی، سهم قابل توجهی در درآمدزایی خانوارهای روستایی داشته باشد.

آمارهای اعلام شده در روزهای اخیر درباره سطح زیر کشت زعفران در شهرستان شاهرود نیز ابعاد این ظرفیت را روشن‌تر می‌کند. مقایسه این ارقام با آمار استانی نیز جایگاه شاهرود را در تولید زعفران نشان می‌دهد؛ چراکه بر اساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی استان، مجموع سطح زیر کشت این محصول در سمنان 711 هکتار است. بنابراین، ظرفیت تولید زعفران در شاهرود و به‌ویژه منطقه بسطام، بخشی از توان کشاورزی استان در توسعه کشت‌های اقتصادی و کم‌آب‌بر را تشکیل می‌دهد. 

  از برداشت گل تا ایجاد ارزش افزوده

  با وجود اهمیت افزایش سطح زیر کشت، توسعه زعفران را نمی‌توان تنها با افزایش هکتارهای زیر کشت و میزان برداشت سنجید. آنچه در نهایت درآمد کشاورز را تعیین می‌کند، کیفیت محصول، هزینه تولید، نحوه عرضه و سهمی است که تولیدکننده از ارزش نهایی محصول به دست می‌آورد.

  زعفران پس از برداشت گل، به مراحل جداسازی کلاله، خشک‌کردن، پاک‌سازی، درجه‌بندی و بسته‌بندی نیاز دارد. هرگونه ضعف در اجرای این مراحل می‌تواند بر کیفیت محصول و ارزش اقتصادی آن اثر بگذارد؛ به همین دلیل، آموزش بهره‌برداران و دسترسی آنان به تجهیزات مناسب فرآوری باید در کنار توسعه کشت مورد توجه قرار گیرد.

  محمدحسن غریب مجنی، سرپرست مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان شاهرود،در گفت و گو با خبرنگار تسنیم، با تأکید بر اهمیت حمایت از بهره‌برداران و توجه به فرآوری و بسته‌بندی محصولات کشاورزی، این اقدامات را از راهکارهای مؤثر در افزایش ارزش افزوده و تقویت اقتصاد کشاورزی منطقه دانسته است. این موضوع در بازار زعفران ایران نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.

وضعیت تولید و صادرات این محصول، با استناد به گزارش وزارت جهاد کشاورزی، بر ضرورت تقویت بسته‌بندی‌های کوچک‌تر از 10 گرم، شناسنامه‌دار کردن مزارع و ایجاد شفافیت در زنجیره تولید و صادرات تأکید کرده است. این سیاست‌ها می‌تواند به افزایش قابلیت رهگیری محصول و تقویت جایگاه زعفران ایرانی در بازارهای صادراتی کمک کند. تسنیم

 ضرورت حمایت از کشاورزان و تکمیل زنجیره تولید

در کنار این ظرفیت‌ها، کشاورزان برای بهره‌برداری اقتصادی از مزارع زعفران به حمایت‌های عملی نیاز دارند. تأمین نهاده‌های باکیفیت، آموزش روش‌های علمی کاشت و برداشت، دسترسی به تجهیزات فرآوری، تسهیل سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی و ایجاد مسیرهای مطمئن فروش، از جمله اقداماتی است که می‌تواند هزینه‌های تولید را کاهش دهد و سهم کشاورزان از ارزش اقتصادی محصول را افزایش دهد.

آغاز برداشت زعفران از 300 هکتار اراضی بسطام را می‌توان فرصتی برای بازنگری در ظرفیت‌های اقتصادی این منطقه دانست؛ فرصتی که در صورت همراهی برنامه‌ریزی جهاد کشاورزی، حمایت از تولیدکنندگان، توسعه صنایع تبدیلی و ایجاد بازارهای فروش پایدار، می‌تواند از مرحله تولید محصول خام فراتر برود و به تقویت اقتصاد روستایی و ایجاد اشتغال منجر شود.

 آینده این ظرفیت به میزان موفقیت در پیوند دادن تولید، فرآوری، بسته‌بندی و بازاریابی وابسته است؛ مسیری که می‌تواند زعفران بسطام را به یکی از محصولات شاخص کشاورزی شاهرود تبدیل کند.

انتهای پیام/363/