به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، خراسان جنوبی سال‌هاست در ادبیات اقتصادی کشور با نام زرشک، زعفران، معادن غنی و موقعیت مرزی شناخته می‌شود؛ استانی که ظرفیت‌های اقتصادی آن فراتر از مرزهای جغرافیایی‌اش است، اما سهم این توانمندی‌ها از بازارهای بزرگ جهانی همچنان با ظرفیت واقعی استان فاصله دارد. حالا شانگهای چین به ایستگاه تازه‌ای برای آزمودن این ظرفیت‌ها تبدیل شده است؛ جایی که خراسان جنوبی برای نخستین‌بار با پاویونی مستقل، نه فقط محصولات خود، بلکه فرصت‌های سرمایه‌گذاری و توانمندی‌های معدنی، صنعتی، کشاورزی و گردشگری‌اش را به نمایش گذاشت.

نهمین نمایشگاه بین‌المللی واردات چین (CIIE 2026) از 14 تا 19 آبان‌ماه در شانگهای برگزار شد؛ رویدادی بین‌المللی که حضور هیئت اقتصادی خراسان جنوبی به سرپرستی سیدمحمدرضا هاشمی، استاندار استان، در آن را باید فراتر از یک سفر نمایشگاهی ارزیابی کرد.

این سفر با مشارکت اتاق بازرگانی بیرجند، اتاق تعاون، فعالان اقتصادی، صادرکنندگان و مدیران دستگاه‌های اجرایی انجام شد و در چهار روز نخست آن، 9 نشست و جلسه اقتصادی، مذاکرات متعدد با فعالان تجاری چین و سه تفاهم‌نامه همکاری به ثبت رسید. اما اهمیت این حضور در تعداد نشست‌ها و تفاهم‌نامه‌ها خلاصه نمی‌شود. مسئله اصلی این است که آیا خراسان جنوبی می‌تواند از جایگاه یک عرضه‌کننده محصولات خام و مواد اولیه، به بازیگری مؤثر در زنجیره تجارت، فرآوری و سرمایه‌گذاری منطقه‌ای تبدیل شود؟

شانگهای؛ ویترین ظرفیت‌هایی که هنوز ناشناخته‌اند

حضور مستقل خراسان جنوبی در نمایشگاه واردات چین، فرصتی برای معرفی اقتصادی استانی بود که با وجود برخورداری از ظرفیت‌های متنوع، هنوز در بخش قابل توجهی از بازارهای بین‌المللی شناخته‌شده نیست. زرشک، زعفران، عناب، پسته و دیگر محصولات کشاورزی استان در پاویون خراسان جنوبی معرفی شدند؛ محصولاتی که می‌توانند به جای محدود ماندن در بازارهای سنتی، سهم بیشتری از بازارهای مصرفی چین و دیگر کشورهای آسیایی به دست آورند.

غلامحسین حسینی، رئیس اتاق تعاون خراسان جنوبی، معرفی محصولات راهبردی کشاورزی استان در این نمایشگاه را فرصتی برای توسعه صادرات و ایجاد ارتباط مستقیم میان تولیدکنندگان و خریداران خارجی دانست.

از سوی دیگر، علیرضا خامه‌زر، رئیس اتاق بازرگانی بیرجند، با اشاره به استقبال فعالان اقتصادی چین از ظرفیت‌های استان، از انجام مذاکرات متعدد در حوزه محصولات کشاورزی و صنایع تبدیلی خبر داد و گفت: زعفران و زرشک از جمله محصولاتی بودند که مورد توجه فعالان اقتصادی چینی قرار گرفتند و زمینه‌های همکاری برای معرفی و عرضه آنها در بازار چین بررسی شد.

در این میان، مذاکرات مربوط به زعفران امیدوارکننده توصیف شده و استاندار خراسان جنوبی نیز از نهایی شدن توافقات یکی از تولیدکنندگان حاضر در نمایشگاه خبر داده است. با این حال، ورود به بازار چین صرفاً با معرفی محصول محقق نمی‌شود. استانداردهای کیفی، بسته‌بندی متناسب با سلیقه مصرف‌کننده، شناخت شبکه توزیع، قیمت رقابتی و توان تأمین مستمر کالا، حلقه‌هایی هستند که باید در کنار توافقات اولیه تکمیل شوند.

معدن؛ سرمایه چینی برای فرآوری، نه خروج خام مواد معدنی

اگر کشاورزی ویترین شناخته‌شده خراسان جنوبی در شانگهای بود، معادن استان بخش مهمی از ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده‌ای بودند که در مذاکرات اقتصادی معرفی شدند. خراسان جنوبی با برخورداری از ذخایر معدنی در حوزه‌هایی همچون زغال‌سنگ، مس، طلا و سنگ‌های معدنی، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه صنایع معدنی دارد؛ ظرفیتی که تحقق ارزش اقتصادی آن به سرمایه‌گذاری، فناوری و ایجاد واحدهای فرآوری وابسته است.

در مذاکرات هیئت اقتصادی استان با فعالان و تجار چینی، موضوع خرید و تأمین مواد معدنی و همچنین زمینه‌های همکاری در بخش معدن مطرح شد. محمد عثمان نهتانی و عبدالغنی نهتانی، از اعضای هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی بیرجند، نیز در این رویداد مذاکراتی با فعالان اقتصادی چین انجام دادند.

اما نکته مهم‌تر در این مذاکرات، رویکرد اعلام‌شده استاندار خراسان جنوبی درباره نحوه ورود سرمایه‌گذاران خارجی به بخش معدن است. سیدمحمدرضا هاشمی تأکید کرده است که هدف استان واگذاری معادن نیست، بلکه استفاده از ظرفیت سرمایه‌گذاران خارجی در کنار فعالان اقتصادی داخلی برای توسعه فرآوری، انتقال دانش فنی و تأمین تجهیزات پیشرفته است.

این تفاوت در نگاه اقتصادی اهمیت زیادی دارد؛ چراکه خام‌فروشی، بخش قابل توجهی از ارزش افزوده مواد معدنی را از اقتصاد استان خارج می‌کند، در حالی که توسعه صنایع فرآوری می‌تواند زمینه اشتغال، افزایش درآمد، شکل‌گیری صنایع پایین‌دستی و ماندگاری ثروت در منطقه را فراهم کند. در جریان مذاکرات همچنین پیشنهاد ایجاد ارتباط و همکاری میان مناطق معدنی دارای ظرفیت‌های مشابه و شکل‌گیری نوعی خواهرخواندگی اقتصادی مطرح شده که با استقبال طرف چینی همراه بوده است.

خورشید؛ مزیتی که می‌تواند پای سرمایه‌گذاران چینی را باز کند

در کنار معدن و کشاورزی، انرژی خورشیدی یکی دیگر از محورهای مهم معرفی ظرفیت‌های اقتصادی خراسان جنوبی در چین بود. بیش از 310 روز آفتابی در سال، رطوبت پایین و شرایط اقلیمی مناسب، این استان را به یکی از مناطق مستعد توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تبدیل کرده است. در همین راستا، تیم اقتصادی خراسان جنوبی با سرمایه‌گذاران چینی فعال در حوزه انرژی خورشیدی دیدار و درباره فرصت‌های سرمایه‌گذاری مشترک و توسعه نیروگاه‌های خورشیدی گفت‌وگو کرد. 

این مذاکرات از آن جهت اهمیت دارد که توسعه انرژی خورشیدی علاوه بر افزایش ظرفیت تولید برق، می‌تواند زمینه ورود فناوری، ایجاد اشتغال تخصصی و تقویت زیرساخت انرژی واحدهای صنعتی استان را فراهم کند. البته آنچه این فرصت را از یک ظرفیت بالقوه به یک دستاورد اقتصادی تبدیل می‌کند، مشخص شدن میزان سرمایه، مدل تأمین مالی، زمان‌بندی اجرا و تعهدات طرفین است.

سه تفاهم‌نامه؛ از شانگهای تا شان‌شی و سیچوان

یکی از مهم‌ترین خروجی‌های اعلام‌شده سفر اقتصادی خراسان جنوبی، امضای سه تفاهم‌نامه همکاری بود. تفاهم‌نامه همکاری تجاری میان استانداری خراسان جنوبی، اتاق بازرگانی بیرجند و شرکت تجارت بین‌المللی شانگهای هونگ مائو، با هدف توسعه روابط تجاری و ایجاد زمینه همکاری میان فعالان اقتصادی دو طرف به امضا رسید.

همچنین در نشست مشترک با مسئولان و فعالان اقتصادی استان شان‌شی چین، ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری خراسان جنوبی در بخش‌های معدنی، صنعتی، کشاورزی و تولیدی معرفی شد. در نشست با مسئولان استان سیچوان نیز تفاهم‌نامه‌ای به امضا رسید و ظرفیت‌های گردشگری خراسان جنوبی، به‌ویژه موقعیت تاریخی استان در مسیر جاده ابریشم، برای توسعه همکاری‌های مشترک مطرح شد.

این توافق‌ها از نظر ایجاد چارچوب ارتباطی اهمیت دارند، اما اقتصاد استان به امضای اسناد همکاری محدود نمی‌شود. ارزش واقعی تفاهم‌نامه‌ها زمانی مشخص خواهد شد که پروژه‌ای مشخص، سرمایه‌ای قابل اندازه‌گیری و برنامه‌ای اجرایی پشت آنها قرار گیرد.

خورگوس؛ حلقه‌ای برای کوتاه‌تر شدن مسیر تجارت

یکی از محورهای قابل توجه سفر هیئت اقتصادی خراسان جنوبی، رایزنی درباره ظرفیت‌های تجاری و ترانزیتی منطقه خورگوس چین بود. علیرضا خامه‌زر، رئیس اتاق بازرگانی بیرجند، از دیدار با «ما»، رئیس اتاق بازرگانی منطقه خورگوس، خبر داده و گفته است در این نشست راه‌های ارتباطی فعالان اقتصادی خراسان جنوبی با این منطقه و استفاده از ظرفیت‌های ریلی و جاده‌ای بررسی شده است. خورگوس در محدوده مرزی چین و قزاقستان، یکی از گذرگاه‌های مهم تجاری و ترانزیتی منطقه به شمار می‌رود و زیرساخت‌های حمل‌ونقل آن می‌تواند در تسهیل مبادلات میان چین و کشورهای منطقه نقش‌آفرین باشد.

برای خراسان جنوبی، توسعه ارتباط با این منطقه می‌تواند فرصت‌های جدیدی در زمینه صادرات محصولات کشاورزی و معدنی و همچنین تأمین کالاهای مورد نیاز واحدهای تولیدی ایجاد کند. خامه‌زر همچنین بر ضرورت توسعه همکاری با مناطق شمال‌غربی و شمال‌شرقی چین، به‌ویژه منطقه خودمختار سین‌کیانگ، تأکید کرده است. در صورت عملیاتی شدن این ارتباطات، فعالان اقتصادی استان می‌توانند از مسیرهای متنوع‌تری برای تجارت با چین استفاده کنند؛ موضوعی که کاهش هزینه حمل‌ونقل و افزایش قدرت رقابت صادرکنندگان را به دنبال خواهد داشت.

منطقه ویژه اقتصادی بیرجند؛ مقصد سرمایه یا فقط ایستگاه معرفی؟

در بخش دیگری از مذاکرات، ظرفیت‌های منطقه ویژه اقتصادی بیرجند و زمینه‌های همکاری با منطقه توسعه اقتصادی و فناوری تونگجین در استان شان‌شی چین مورد بررسی قرار گرفت. این نشست با مشارکت اتاق بازرگانی بیرجند، سازمان منطقه ویژه اقتصادی استان و اتاق تعاون برگزار شد و محورهایی همچون توسعه همکاری‌های معدنی و صنعتی، تسهیل سرمایه‌گذاری خارجی و انتقال فناوری در آن مطرح شد.

اهمیت این موضوع در آن است که خراسان جنوبی برای بهره‌برداری از ظرفیت‌های معدنی و کشاورزی خود، به زیرساخت‌هایی فراتر از استخراج و تولید اولیه نیاز دارد. ایجاد واحدهای فرآوری، صنایع تبدیلی، مراکز بسته‌بندی و زیرساخت‌های لجستیکی می‌تواند منطقه ویژه اقتصادی بیرجند را به بستری برای جذب سرمایه و توسعه صادرات تبدیل کند.

در واقع، آنچه استان به آن نیاز دارد، عبور از معرفی ظرفیت‌ها و حرکت به سمت تعریف پروژه‌های مشخص سرمایه‌گذاری است؛ پروژه‌هایی که بتوانند برای سرمایه‌گذار جذابیت اقتصادی و برای استان اشتغال و ارزش افزوده ایجاد کنند.

42 سرمایه‌گذار ایرانی و یک واقعیت قابل تأمل

یکی از بخش‌های مهم سفر اقتصادی خراسان جنوبی، نشست با سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین و بیش از 42 سرمایه‌گذار ایرانی مقیم این کشور بود. استاندار خراسان جنوبی در تشریح این نشست از معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری استان و بررسی زمینه‌های همکاری با سرمایه‌گذاران خبر داده است.نکته قابل تأمل در اظهارات هاشمی، ناشناخته بودن بخشی از ظرفیت‌های اقتصادی استان حتی برای برخی سرمایه‌گذاران ایرانی مقیم چین است؛ موضوعی که پس از معرفی توانمندی‌های خراسان جنوبی، با ابراز شگفتی تعدادی از حاضران همراه شده است. این مسئله نشان می‌دهد که یکی از نیازهای جدی اقتصاد استان، بازاریابی سرمایه‌گذاری و معرفی حرفه‌ای فرصت‌های اقتصادی است.

رحمانی‌فضلی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین نیز با اشاره به حضور مستقل خراسان جنوبی در نمایشگاه شانگهای، از عملکرد استان در معرفی ظرفیت‌های صادراتی و محصولات متنوع آن ابراز رضایت کرده و بر ضرورت گسترش حضور استان‌های کشور در چنین رویدادهایی تأکید داشته است.

بازگشت استاندار؛ آغاز شمارش معکوس برای تحقق وعده‌ها

سیدمحمدرضا هاشمی روز گذشته به ایران بازگشت، اما بخشی از هیئت اقتصادی خراسان جنوبی همچنان تا پایان نمایشگاه در چین حضور دارد تا مذاکرات و ارتباطات شکل‌گرفته را پیگیری کند. استاندار خراسان جنوبی نیز از برنامه‌ریزی برای برگزاری میزگرد تخصصی اقتصادی با هدف بررسی نتایج سفر، جمع‌بندی مذاکرات و پیگیری تفاهم‌نامه‌ها خبر داده است.

به گفته وی، سه تفاهم‌نامه در جریان این سفر به امضا رسیده و بخش خصوصی استان نیز مذاکرات و توافقات مستقلی را دنبال کرده است. همچنین تداوم حضور معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری در چین با هدف پیگیری توافقات، نشان می‌دهد که مسئولان استان تلاش دارند ارتباطات ایجادشده را به مرحله بعدی منتقل کنند. با این حال، مرحله دشوارتر تازه آغاز شده است؛ مرحله‌ای که در آن باید برای هر تفاهم‌نامه، مسئول پیگیری، زمان‌بندی، طرف اجرایی و شاخص ارزیابی مشخص شود.

اقتصاد خراسان جنوبی؛ در انتظار خروجی قابل اندازه‌گیری

سفر اقتصادی چین را می‌توان فرصتی برای تغییر نگاه به ظرفیت‌های خراسان جنوبی دانست؛ استانی که می‌خواهد از شهرت محصولات کشاورزی خود فراتر برود و در حوزه معدن، انرژی، صنایع تبدیلی، گردشگری و ترانزیت نیز جایگاهی در تعاملات اقتصادی بین‌المللی به دست آورد. اما برای سنجش موفقیت این سفر، باید چند شاخص روشن در ماه‌های آینده مورد توجه قرار گیرد: میزان قراردادهای صادراتی قطعی، حجم سرمایه‌گذاری جذب‌شده، تعداد پروژه‌های مشترک، میزان اشتغال ایجادشده، توسعه واحدهای فرآوری و کاهش هزینه‌های تجارت.

اگر مذاکرات زعفران به سفارش‌های مستمر، رایزنی‌های معدنی به ایجاد واحدهای فرآوری، گفت‌وگوهای انرژی به احداث نیروگاه و ارتباط با خورگوس به مسیر عملیاتی تجارت منجر شود، آن‌گاه می‌توان از یک دستاورد واقعی اقتصادی سخن گفت. در غیر این صورت، حتی پررنگ‌ترین حضور نمایشگاهی نیز ممکن است در حد معرفی ظرفیت‌ها و امضای تفاهم‌نامه باقی بماند.

خراسان جنوبی در شانگهای درِ تجارت با چین را کوبید؛ اکنون نوبت مدیران، اتاق‌های اقتصادی و بخش خصوصی استان است که این در را به روی سرمایه، فناوری، صادرات و اشتغال باز کنند. این سفر زمانی در حافظه اقتصادی استان ماندگار خواهد شد که ردپای آن نه فقط در گزارش نشست‌ها و تفاهم‌نامه‌ها، بلکه در کارخانه‌های فعال، محصولات صادراتی، نیروگاه‌های خورشیدی و فرصت‌های شغلی جدید دیده شود.

انتهای پیام/