به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، گردشگری در دنیای امروز دیگر صرفاً به سفر، تفریح و بهره‌مندی از جاذبه‌های طبیعی محدود نیست؛ شناخت فرهنگ‌ها، روایت تاریخ ملت‌ها و تجربه میراث مشترک تمدنی به یکی از مؤلفه‌های مهم رقابت در بازار جهانی گردشگری تبدیل شده است؛ ظرفیتی که جزیره کیش با میزبانی دومین سمپوزیوم بازار گردشگری کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) می‌تواند بیش از گذشته در مسیر بهره‌برداری از آن قرار گیرد.

کشورهای عضو اکو، با وجود تفاوت‌های جغرافیایی و سیاسی، از پیوندهای تاریخی و فرهنگی قابل توجهی برخوردارند. زبان و ادبیات فارسی، آیین نوروز، شب یلدا، موسیقی اقوام، هنرهای سنتی و میراث شخصیت‌هایی چون فردوسی و مولانا، بخشی از سرمایه‌ای هستند که امکان تعریف محصولات مشترک گردشگری را در این حوزه تمدنی فراهم می‌کنند.

مسعود رهبری، مشاور مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش، با تأکید بر همین ظرفیت‌ها، دومین سمپوزیوم گردشگری اکو را فرصتی برای تقویت پیوندهای فرهنگی، معرفی میراث مشترک تمدنی و توسعه گونه‌های مختلف گردشگری دانست.

وی همزمانی برگزاری این رویداد با هفته کیش را فرصتی برای معرفی توانمندی‌های جزیره و گسترش ارتباطات بین‌المللی ارزیابی کرد و گفت: کشورهای عضو اکو از اشتراکات عمیق زبانی، فرهنگی، تاریخی و موسیقایی برخوردارند و این ظرفیت‌ها می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری تجربه‌های تازه در گردشگری فرهنگی باشند.

رهبری معتقد است برنامه‌ریزی برای بازار گردشگری کشورهای عضو اکو نباید تنها بر جاذبه‌های تفریحی و خدمات اقامتی متمرکز باشد، بلکه روایت‌های تاریخی، شناخت میراث مشترک و تجربه آیین‌ها و سنت‌های فرهنگی نیز باید در طراحی برنامه‌های سفر مورد توجه قرار گیرد.

این نگاه با تأکیدات رهبر انقلاب درباره جایگاه زبان و ادبیات فارسی نیز قابل توجه است. در پیام رهبر انقلاب به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت فردوسی در اردیبهشت‌ماه 1405، از زبان فارسی به‌عنوان «یکی از بزرگترین ظرفیت‌ها برای ترویج فرهنگ و تمدن غنی ایران اسلامی در گستره جهانی» یاد شده است؛ ظرفیتی که می‌تواند در معرفی میراث فرهنگی ایران و پیوندهای تاریخی آن با ملت‌های منطقه نیز مورد توجه قرار گیرد.

یکی از محورهای مورد توجه در دومین سمپوزیوم گردشگری اکو، موسیقی اقوام و اجراهای آیینی است؛ موضوعی که رهبری نیز بر اهمیت آن تأکید کرده و موسیقی را زبانی فراتر از مرزهای کلامی دانسته است.

به گفته وی، در این دوره گروه‌هایی از موسیقی اقوام ایرانی و اجراهای آیینی با بهره‌گیری از شاخص‌های فنی انتخاب شده‌اند تا اشتراکات فرهنگی مناطقی همچون خراسان و آذربایجان با کشورهای همسایه عضو اکو در قالب برنامه‌های هنری به نمایش گذاشته شود.

مشاور مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش همچنین با قدردانی از تلاش برگزارکنندگان این رویداد در شرایط دشوار برنامه‌ریزی، بر این باور است که برگزاری چنین گردهمایی‌هایی می‌تواند پیام صلح، امنیت و آرامش را از جنوب ایران به کشورهای منطقه و جهان منتقل کند.

از میزبانی سمپوزیوم اکو تا احیای پیوندهای تمدنی

گاهی یک فرصت بزرگ درست در برابر چشم ما قرار دارد، اما آن‌قدر به حضور و تکرار آن عادت کرده‌ایم که اهمیتش را به‌درستی نمی‌بینیم. اشتراکات فرهنگی و تمدنی ایران با کشورهای منطقه از همین جنس است؛ سرمایه‌ای تاریخی که قرن‌ها پیش از شکل‌گیری مرزهای سیاسی امروز، ملت‌ها را به یکدیگر پیوند داده و هنوز هم می‌تواند زمینه‌ساز تعاملات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی باشد.

دومین سمپوزیوم بازار گردشگری کشورهای عضو اکو در کیش را باید از این زاویه نیز مورد توجه قرار داد. اهمیت این رویداد صرفاً در حضور نمایندگان و فعالان گردشگری یا اجرای موسیقی اقوام و برنامه‌های آیینی خلاصه نمی‌شود؛ مسئله اصلی آن است که آیا می‌توان از چنین فرصتی برای بازتعریف ارتباط ملت‌هایی استفاده کرد که بخش مهمی از تاریخ، ادبیات، هنر و سنت‌هایشان ریشه‌های مشترک دارد؟

نوروز، شب یلدا، زبان و ادبیات فارسی، آثار فردوسی و مولانا و موسیقی و آیین‌های بومی، تنها نمونه‌هایی از این پیوندها هستند. این اشتراکات اگر به‌درستی روایت و معرفی شوند، می‌توانند به انگیزه‌ای برای سفر، شناخت متقابل و شکل‌گیری بازارهای تازه گردشگری تبدیل شوند.

میراث زبانی و ادبی، زمانی به یک ظرفیت اثرگذار تبدیل می‌شود که از محدوده بزرگداشت‌های مناسبتی خارج شود و در عرصه ارتباطات فرهنگی و معرفی ایران به جهان حضور فعال داشته باشد. اما یک پرسش اساسی پیش روی متولیان گردشگری قرار دارد؛ چرا با وجود این همه اشتراک تاریخی و فرهنگی، هنوز نتوانسته‌ایم آن‌گونه که شایسته است، از این ظرفیت برای توسعه سفرهای منطقه‌ای استفاده کنیم؟

واقعیت این است که برگزاری یک سمپوزیوم، به‌تنهایی نمی‌تواند پیوندهای فرهنگی را به جریان پایدار گردشگری تبدیل کند. موسیقی اقوام و اجرای آیین‌های سنتی زمانی اثر اقتصادی و اجتماعی پیدا می‌کند که گردشگر پس از تماشای آن، امکان شناخت عمیق‌تر فرهنگ، حضور در فضاهای بومی، بازدید از جاذبه‌های تاریخی و تجربه زندگی محلی را نیز داشته باشد.

در این میان، کیش نباید صرفاً به محل برگزاری نشست‌های بین‌المللی و برنامه‌های تشریفاتی محدود بماند. این جزیره می‌تواند با استفاده از زیرساخت‌های گردشگری خود، به نقطه اتصال برنامه‌های فرهنگی کشورهای عضو اکو تبدیل شود؛ به شرط آنکه برای این هدف، برنامه‌ای فراتر از تقویم رویدادها تدوین شود.

ایجاد مسیرهای مشترک گردشگری، همکاری میان دفاتر خدمات مسافرتی کشورهای عضو، تولید محتوای چندزبانه درباره میراث فرهنگی، دعوت از هنرمندان و گروه‌های آیینی منطقه و طراحی جشنواره‌های مشترک، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به این همکاری‌ها استمرار ببخشد.

در کنار این موضوع، نباید سهم جامعه محلی را نادیده گرفت. گردشگری فرهنگی بدون مشارکت مردم، هنرمندان، صاحبان صنایع دستی، فعالان بومی و کسب‌وکارهای کوچک، به رویدادی محدود میان مسئولان و میهمانان رسمی تبدیل خواهد شد. مردم جزیره باید در معرفی فرهنگ و هویت خود نقش داشته باشند و منافع اقتصادی این ارتباطات نیز به جامعه محلی برسد.

از سوی دیگر، لازم است دستاوردهای هر دوره سمپوزیوم به‌صورت شفاف ارزیابی شود. تعداد تفاهم‌نامه‌های عملیاتی، مسیرهای جدید سفر، همکاری‌های شکل‌گرفته میان فعالان گردشگری، میزان حضور گردشگران کشورهای عضو اکو و سهم کسب‌وکارهای محلی، شاخص‌هایی هستند که می‌توانند میزان موفقیت این رویداد را مشخص کنند.

کیش امروز این فرصت را دارد که از یک مقصد شناخته‌شده برای گردشگری تفریحی، به فضایی برای گفت‌وگوی فرهنگی و آشنایی ملت‌های منطقه با یکدیگر نیز تبدیل شود. اما چنین جایگاهی با برگزاری چند نشست و اجرای چند برنامه هنری به دست نمی‌آید.

آنچه اهمیت دارد، تداوم ارتباطات پس از پایان سمپوزیوم است؛ اینکه مهمانان امروز کیش، فردا به سفیران فرهنگی این جزیره تبدیل شوند و ارتباطات ایجادشده به سفرهای متقابل، همکاری‌های اقتصادی و شناخت عمیق‌تر ملت‌ها بینجامد. سمپوزیوم اکو می‌تواند نقطه شروع این مسیر باشد؛ مشروط بر آنکه میزبانی را پایان کار ندانیم و از فردای برگزاری آن، برای تبدیل اشتراکات تمدنی به فرصت‌های واقعی گردشگری برنامه داشته باشیم.

یادداشت از عبدالرحیم رضوانی فعال رسانه‌ای

انتهای پیام/7558