به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، رژیم صهیونیستی و بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر این رژیم، از زمان عملیات هفتم اکتبر و طوفان‌الاقصی تاکنون، با بحرانی بی‌سابقه در عرصه افکار عمومی جهان مواجه شده‌اند. ارتکاب جنایت‌های متعدد در نوار غزه و پس از آن، دو بار تجاوز نظامی به ایران و کشتار شهروندان بی‌گناه، نه‌تنها به سقوط کم‌سابقه جایگاه اسرائیل در افکار عمومی جهان انجامیده، بلکه به نظر می‌رسد این رژیم در میان بخشی از شهروندان خود نیز با کاهش اعتماد و حمایت مواجه شده است.

یکی از نمودهای قابل‌توجه این وضعیت را می‌توان در سینمای اسرائیل مشاهده کرد؛ جایی که برخی فیلم‌سازان با ساخت و اکران آثاری انتقادی، خشم و نارضایتی خود را از عملکرد ارتش و اقدامات نظامی این رژیم به تصویر کشیده‌اند. دامنه این انتقادها تا جایی پیش رفت که فیلم «دریا» (The Sea) ساخته شای کارملی پولاک، نماینده اسرائیل در رقابت اسکار 2026، به دلیل پرداختن به زندگی یک کودک فلسطینی و نمایش رفتار نظامیان اسرائیلی با واکنش تند وزیر فرهنگ این رژیم مواجه شد؛ واکنشی که حتی به تهدید برای قطع بودجه جوایز سینمایی اوفیر انجامید.

در ادامه این روند، در سال 2026 مستند «نازا» (NAZA) به یکی از جنجالی‌ترین آثار سینمایی درباره جنگ غزه تبدیل شد. این مستند با تکیه بر روایت‌های افشاگرانه شماری از نظامیان و افشاگران ارتش اسرائیل، ابعاد مختلفی از عملکرد نظامی این رژیم در غزه را به تصویر می‌کشد و به افشای مواردی از جنایت‌های جنگی می‌پردازد. سازندگان اسرائیلی این اثر در جشنواره فیلم ونیز موفق به کسب جایزه بهترین مستند شدند؛ موفقیتی که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشت. در ادامه، مواضع و اقدامات دولت نتانیاهو علیه سازندگان فیلم، از جمله تهدید به سلب تابعیت آنان، به جنجال‌های پیرامون این مستند دامن زد.

اکنون نشریه آمریکایی هالیوود ریپورتر در گزارشی به بررسی تأثیر احتمالی این مستند، در کنار فیلم «عشق‌های ما» ساخته آوی نشِر و برخی حواشی فرهنگی و رسانه‌ای دیگر، بر کاهش آرای احتمالی نتانیاهو در انتخابات اخیر اسرائیل پرداخته است. این گزارش نشان می‌دهد که چگونه آثار سینمایی، حتی در شرایطی که مستقیماً به تبلیغات انتخاباتی نمی‌پردازند، می‌توانند با برجسته کردن ناکامی‌های امنیتی، پیامدهای جنگ و انتقاد از عملکرد دولت، بر فضای سیاسی و نگرش رأی‌دهندگان تأثیر بگذارند.

از این منظر، آنچه در سال‌های اخیر در سینمای اسرائیل جریان داشته، صرفاً مجموعه‌ای از واکنش‌های هنری به تحولات سیاسی و نظامی نیست؛ بلکه می‌توان آن را نشانه‌ای از شکل‌گیری نوعی اعتراض سینمایی به سیاست‌های حاکم دانست. اعتراض‌هایی که در پی تشدید جنایت‌ها در نوار غزه، کرانه باختری، رام‌الله و دیگر مناطق سرزمین‌های اشغالی، ابعاد تازه‌ای پیدا کرده‌اند و اکنون، با ورود به فضای انتخابات و مناقشات سیاسی داخلی، ممکن است پیامدهایی فراتر از پرده سینما داشته باشند.

هالیوود ریپوتر در این گزارش نوشته است: دو فیلم سینمایی ممکن است نقشی تعیین‌کننده در ترغیب رأی‌دهندگان به حمایت از ائتلاف «تغییر» که مخالف نتانیاهو است، در برابر ائتلاف بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در انتخابات روز سه‌شنبه این کشور ایفا کرده باشند. یکی از این دو فیلم به موفقیتی چشمگیر در گیشه دست یافته است. دیگری اصلاً در اسرائیل اکران نشده است.

نخستین فیلمی که شاید در شکل‌گیری این وضعیت نقش داشته باشد، «عشق‌های ما» (Our Loves)، ساخته آوی نشِر است. این فیلم داستانی احساسی با چاشنی اکشن درباره تلاش اسرائیلی‌ها برای زنده ماندن در جریان حملات حماس در هفتم اکتبر است؛ اثری که سیاست را آشکارا در مرکز توجه خود قرار نمی‌دهد.

با این حال، فیلم با به تصویر کشیدن ارتشی که در صحنه غایب است و تمرکز بر ناکامی‌های امنیتی، دست‌کم به‌طور ضمنی از دولت نتانیاهو که در آن زمان زمام امور را در دست داشت، انتقاد می‌کند؛ هرچند در لایه‌های زیرین آن، مضامینی چون اتحاد و میهن‌دوستی نیز به چشم می‌خورد.

از سوی دیگر، فیلم با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شده است. این درام که عمداً دو هفته پیش از انتخابات اکران شد، تاکنون در اسرائیل 150 هزار مخاطب را به سینماها کشانده است؛ رقمی قابل‌توجه برای فیلمی غیرهالیوودی در کشوری کوچک. چنین استقبالی شاید می‌توانست چند کرسی مهم دیگر را نیز از نتانیاهو بگیرد.

نشِر آشکارا اعلام کرده است که از دولت نتانیاهو حمایت نمی‌کند و معتقد است اعضای این دولت از فیلمش خوششان نخواهد آمد. او در جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو (TIFF) به نشریه هالیوود ریپورتر گفته بود: «من به‌هیچ‌وجه با دیدگاه دولت موافق نیستم. من هم از جمله کسانی خواهم بود که به این دولت رأی نمی‌دهند.»

او پس از آن نیز در گفت‌وگو با رسانه‌های اسرائیلی، مواضعی مشابه اتخاذ کرده است.

اظهارات نشِر از آن جهت اهمیت دارد که او نه‌تنها فیلم‌سازی محبوب است، بلکه آثاری درباره چگونگی عبور از دوره‌های بحرانی گذشته نیز ساخته است. فیلم‌های Rage and Glory و Image of Victory هر دو در بستر درگیری‌های پیرامون تأسیس اسرائیل در سال 1948 روایت می‌شوند. به همین دلیل، بسیاری او را نوعی چراغ هنری در دل تاریکی می‌دانند.

این واقعیت که آیزنکوت، 66 ساله، پسرش را در جنگ غزه از دست داده نیز به فیلم بُعدی عاطفی می‌بخشد و ممکن است بر تأثیر آن به سود او افزوده باشد. تماشای فیلم به‌راحتی می‌تواند مخاطب را به یاد این نامزد انتخاباتی و تجربه دردناک او بیندازد. چنین پیوندی در مورد نتانیاهو کمتر صدق می‌کند؛ پسر او تا همین اواخر در میامی به سر می‌برد، در حالی که جنگ اسرائیل و حماس در غزه ادامه داشت.

حتی یکی از شخصیت‌های نظامی سرسخت فیلم نیز از نظر سنی چندان جوان‌تر از آیزنکوت نیست.

دومین فیلمی که شاید معادلات سیاسی را تحت تأثیر قرار داده باشد، مستند «نازا» (NAZA) ساخته یووال آبراهام و راشل شور است؛ مستندی پرفروش که در آن، حدود دو دوجین افشاگر از ارتش اسرائیل (IDF) روایت‌هایی از نحوه اداره جنگ غزه توسط دولت نتانیاهو افشا می‌کنند. این فیلم در اسرائیل اکران نشده است، اما طی هفته‌های اخیر نام و محتوای آن به‌طور گسترده در رسانه‌های اسرائیلی مطرح بوده است.

تأثیر این مستند بر افکار عمومی چندان ساده و یک‌سویه نیست. حتی بسیاری از منتقدان نتانیاهو نیز از فیلم انتقاد کرده‌اند و معتقدند که همه ابعاد ماجرا را روایت نمی‌کند. از سوی دیگر، یک فیلم ضد ارتش اسرائیل لزوماً برای دست‌کم بخشی از حامیان آیزنکوت نیز خوشایند نخواهد بود.

با این حال، دولت نتانیاهو کوشید از همین مسئله بهره‌برداری سیاسی کند و با جنجال‌آفرینی اعلام کرد که قصد دارد برای سلب تابعیت آبراهام و شور اقدام کند؛ اقدامی که ظاهراً هیچ مبنای حقوقی مشخصی برای آن وجود ندارد.

این موضع‌گیری ممکن است در میان هواداران نتانیاهو مؤثر بوده باشد، اما به نظر نمی‌رسد توانسته باشد رأی‌دهندگان گسترده‌تری را که حزب لیکود برای پیروزی به آرای آن‌ها نیاز داشت، به سوی او بکشاند. حتی ممکن است نتیجه معکوس داده باشد و این تصور را تقویت کرده باشد که دولت هیچ انتقادی را برنمی‌تابد؛ موضوعی که از نظر رأی‌دهندگان حامی ائتلاف «تغییر» باید کاملاً قابل طرح و بررسی باشد.

البته سنجش تأثیر یک مستند بر وضعیتی پیچیده در جهان واقعی کار آسانی نیست. با این همه، طرح گسترده‌تر بحث درباره جنگ ــ به‌گونه‌ای که از زمان نمایش فیلم در جشنواره ونیز در ماه گذشته، روزنامه‌های اسرائیلی مملو از یادداشت‌ها و مقالات انتقادی بوده‌اند ــ ممکن است به موقعیت سیاسی رهبر جنگ آسیب زده باشد.

نکته قابل‌توجه این است که حزب لیکود، با وجود دوام سیاسی نتانیاهو در سه دهه گذشته، این روزها به‌تنهایی نیرویی اکثریت‌ساز نیست. این حزب در انتخابات روز سه‌شنبه کمتر از 25 درصد آرا را به دست آورده و برای نزدیک شدن به اکثریت، به ائتلاف با احزاب راست افراطی و احزاب فوق‌ارتدوکس وابسته است.

در همین حال، یکی از چهره‌های ثابت سینما نیز ممکن است روز سه‌شنبه بر معادلات انتخاباتی تأثیر گذاشته باشد.

گال گدوت، ستاره فیلم «زن شگفت‌انگیز» (Wonder Woman) و شاید نزدیک‌ترین چهره به یک نماد ملی در اسرائیل امروز، روز سه‌شنبه ویدئویی از حضور خود در محل رأی‌گیری منتشر کرد و گفت به ائتلاف «تغییر» رأی می‌دهد. او برای شرکت در انتخابات از لس‌آنجلس به اسرائیل سفر کرده بود و در پست اینستاگرامی خود از همه اسرائیلی‌ها خواست آن‌ها نیز رأی بدهند؛ مشارکتی که حدود 80 درصد واجدان شرایط در آن شرکت کردند. به این‌ترتیب گدوت نیز سپس به‌صراحت مخالفت خود را با نتانیاهو بیان کرد.

این‌بازیگر اسرائیلی حتی در قسمت ویژه شب انتخابات برنامه طنز Eretz Nehederet، نسخه اسرائیلی برنامه Saturday Night Live، نیز ظاهر شد؛ برنامه‌ای که در حالی پخش شد که حوزه‌های رأی‌گیری هنوز باز بودند. گدوت در این آیتم طنز سوار یک خودروی اوبر می‌شد و درباره زندگی در لس‌آنجلس به‌عنوان یک اسرائیلی صحبت می‌کرد.

وقتی راننده از او پرسید زندگی در خارج از کشور به‌عنوان یک اسرائیلی دشوار است یا نه، گدوت شاید یکی از مهم‌ترین واقعیت‌های ناگفته درباره وضعیت منطقه را بیان کرد.

گدوت با اشاره به فضای رسانه‌ای و تفاوت روایت‌ها گفت: «من همیشه باید برای مردم توضیح بدهم. آنچه شما آنجا می‌بینید، اینجا نمی‌بینید. و آنچه اینجا می‌بینید، آنجا نمی‌بینید.»

انتهای پیام/